Абджәд

Уикипедия жобасынан алынған мәлімет
Мында өту: шарлау, іздеу
Translation arrow icon
 Бұл мақаланы қазақ тіліне аудару қажет.
Осы мақала туралы талқылау үшін қазақшаға аударылмаған беттер тізіміне барып шығыңыз. Егер мақаланың қазақшаға қайта жазуы екі аптада істелмесе, ол жоюға тізімделінеді және/немесе ағымдағы тіліндегі Уикипедияға жылжыталады.

Егер бұл бет аударылу қажет деп белгілесеңіз, Қазақшаға аударылмаған беттер
тізіміндегі осы мақала туралы бөлімнің астына мына жолды үстеңіз:
{{subst:Мақала тілі | pg = Абджәд | Language = белгісіз тілі | Comments = }} ~~~~.

Әбджад (араб.: أبجد‎) Араб әліппесінің дауыссыз әріптерінен құралған жазу жүйесі.


Мазмұны

Этимологиясы [өңдеу]

"әбджад" (ʾabǧad أبجد) сөзі алғашқы араб әріптерін айтудан шыққан сөз. (ʾabǧadī ) Араб жазуын басқа семит тілдерінің жазуымен сәйкестіндіріп жазудан пайда болған Яһуди және Семиттік әріптер; ʾ b g d (оңнан солға қарай оқылады: أ ب ج د) немесе أبجد.

Терминология [өңдеу]

Шығу тегі [өңдеу]

A specimen of Proto-Sinaitic script containing a phrase which may mean 'death to Baalat'. The line running from the upper left to lower right reads mt l bclt.

Аралас әбжадтар [өңдеу]

"Al-'Arabiyya", lit. "the Arabic" An example of the Arabic script, which is an impure abjad.


Дауыстылардың араласуы [өңдеу]

Әбджад және Семит тілдерінің құрылысы [өңдеу]

Әбджадтардың салыстырмалы тақтасы [өңдеу]

ID Атауы Қолдануы Әріптер қосылады ма Бағыты # әріптер саны Пайда болған мемлекет Қолданыста Тілдер Уақыт аралығы Әсер еткен себептер Жазу жүйесіне әсер етті
1 Syriac иә иә right-left 22 consonants Middle-East Syrian Church Aramaic, Syriac, Assyrian Neo-Aramaic ~ 700 BCE[1] Nabatean, Palmyran, Mandaic, Parthian, Pahlavi, Sogdian, Avestan and Manichean[1]
2 Hebrew иә жоқ right-left 22 consonants + 5 final letters Ancient Israel Israelis, Some Jewish Diaspora Communities, Ancient Hebrew Tribes Hebrew, Ladino, Bukhari, Yiddish, Judeo-Arabic > 1100 BCE Proto-Hebrew, Early Aramaic
3 Arabic иә иә right-left, numerals are written left-right 28 (9 numbers) Middle-East Over 200 million people Arabic, Bosnian, Kashmiri, Kurdish, Kyrghyz, Malay, Persian/Farsi, Punjabi, Rajasthani, Turkish, Urdu, Uyghur, others[1] ~ 500 CE[1] Nabataean Aramaic
4 Aramaic (Imperial) жоқ жоқ right-left 22 Middle-East Archaemenid, Persian, Babylonian, and Assyrian empires Imperial Aramaic, Hebrew ~ 500 BCE[1] Phoenician Late Hebrew, Nabataean, Syriac
5 Aramaic (Early) жоқ жоқ right-left 22 Middle-East Various Semitic Peoples ~ 1000-900 BCE Phoenician Hebrew, Imperial Aramaic.[1]
6 Ancient Berber жоқ жоқ top-bottom, right-left[1] 22 (right-left) 25 (up-down)[2] North Africa[2] Women in Tuareg Society[2] Tifinagh[2] 600 BCE Punic,[2] South Arabian[1] Tifinagh[2]
7 Nabataean жоқ жоқ right-left 22 Middle-East Nabataean Kingdom[2] Nabataean 200 BCE[2] Aramaic Arabic
8 Middle Persian, (Pahlavi) жоқ жоқ right-left 22 Middle-East Sassanian Empire Pahlavi, Middle Persian Aramaic Psalter, Avestan[1]
9 Mandaic жоқ иә right-left 24 Iraq, Iran Ahvāz, Iran Mandaic ~ 200 CE Aramaic Neo-Mandaic
10 Psalter жоқ иә right-left 21 Northwestern China [1] Persian Script for Paper Writing[1] ~ 400 CE [3] Syriac [дереккөзі келтірілмеген]
11 Phoenician жоқ жоқ right-left, Boustrophedon 22 Byblos[1] Canaanites Phoenician, Punic ~ 1000-1500 BCE[1] Proto- Canaanite Alphabet[1] Punic(variant), Greek, Etruscan, Latin, Arabic, and Hebrew
12 Parthian жоқ жоқ right-left 22 Parthia (modern day equivalent of Northeastern Iran)[1] Parthian & Sassanian periods of Persian Empire[1] Parthian ~200 BCE[1] Aramaic
13 Sabaean жоқ жоқ system right-left, boustrophedon 29 Southern Arabia (Sheba) Southern Arabians Sabaean ~ 500 BCE[1] Byblos[1] Ethiopic[1]
14 Punic жоқ жоқ right-left 22 Carthage (Tunisia), North Africa, Mediterranean[1] Punic Culture Punic, Neo-Punic Phoenician [дереккөзі келтірілмеген]
15 Proto-Sinaitic, Proto-Canaanite жоқ жоқ right-left 30 Egypt, Sinai, Canaan Canaanites Canaanite ~ 1900-1700 BCE In conjunction with Egyptian Hieroglyphs [дереккөзі келтірілмеген] Phoenician, Hebrew
16 Ugaritic жоқ иә left-right 30 Ugarit (modern day Northern Syria) Ugarites Ugaritic, Hurrian ~ 1400 BCE[1]
17 South Arabian жоқ жоқ right-left, left-right (reversed letters) 29 South-Arabia (Yemen) D'mt Kingdom Amharic, Tigrinya, Tigre, Semitic, Chushitic, Nilo-Saharan [дереккөзі келтірілмеген] 900 BCE [дереккөзі келтірілмеген] Proto-Sinaitic Ge'ez (Ethiopia)
18 Sogdian жоқ жоқ (иә in later versions) right-left, left-right(vertical) 20 parts of China (Xinjiang), Uzbekistan, Tajikistan, Pakistan Buddhists, Manichaens Sogdian ~ 400 CE Syriac Old Uyghur alphabet, Yaqnabi (Tajikistan dialect) [1]
19 Samaritan иә (700 адам) жоқ right-left 22 Mesopatamia or Levant (Disputed) Samaritans (Nablus and Holon) Samaritan Aramaic, Samaritan Hebrew ~ 100-0 BCE Paleo-Hebrew Alphabet

Тағы қара [өңдеу]

Сілттемелер [өңдеу]

  1. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w [1], http://www.omniglot.com/writing/alphabetic.htm.
  2. ↑ a b c d e f g h [2], http://www.ancientscripts.com/berber.html.
  3. ↑ [3], Encyclopedia Iranica.

Дәйексөз алу <ref> tag with name "Dan" defined in <references> is not used in prior text. қатесі
Дәйексөз алу <ref> tag with name "omniglot" defined in <references> is not used in prior text. қатесі

  • Wright, W. (1971). A Grammar of the Arabic Language, 3rd ed., Cambridge University Press, v. 1, p. 28. ISBN 0-521-09455-0. 

Сыртқы сілттемелер [өңдеу]

қ • т • ө
Араб тілі · العربية
Жалпы мәліметтер Араб тілі · Әліппесі · Араб жазу жүйесінің тарихы · Араб тілінің өзге тілдерге әсері Arabic script
Әліппесі Араб сандары · Шығыс сандар · Харакаттар  · Һамза · Та̄’ марбӯт̣а  · Әлиф мақсура
Әріптері Әлиф  · Бə̃′  · Тə̃′  · Сə̃′  · Жӣм  · Хə̃′  · Хā′  · Дə̃л  · Зə̃л  · Рā′  · Зə̃′  · Сӣн  · Шӣн  · Сāд  · Дāд  · Тā′  · Зā′  · ′Әйн  · Ғайн  · Фə̃′  · Қāф  · Кə̃ф  · Лə̃м  · Мӣм  · Нўн  · Ўәў  · Һə̃′  · Йə̃′
Эралар Көне заман араб тілі  · Классикалық араб тілі  ·
Диалекттері Сицилия-араб тілі  · Андалусия-араб тілі
Стандартталған Бүгінгі күнгі стандартты араб тілі
Діни * Яһуди-араб
Академиялық Араб әдебиеті · Арабша атаулар
Лингвистикалық Араб тілі фонологиясы · Қамария және шамсия әрібтері · ʾИʿрāб · Араб тілі емлесі  · Транскрипция
«http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Абджәд&oldid=1821473» бетінен алынған