Авлакоген

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Авлакоген[1] (гр. 'anti' — жырынды, op және gen — туу) — платформаның іргетасын қиып өтетін терең жарылымдарымен шектеліп, ұзынша созылған қозғалмалы тектоник құрылым. Авлакогеннің ұзындығы жүздеген километрге, ені ондаған километрге созылады. Кейде жақын орналасқан геосинклинальдармен байланыста болады.[2] Авлакогенді қалыңдығы мыңдаған м күрделі қатпарлы тау жыныстары толтырады. Авлакоген толтыратын жыныстарының формациялық кұрамына қарай миогеосинклинальдарға ұқсайды.

Терминді 1960 жылы Н. С. Шатский ұсынған. Оны қарапайым Авлакоген (жай синклиналь құрылымды грабендер) және күрделі Авлакоген (қатпарлы жүйе құрылымды) деп екі түрге бөледі. Авлакоген платформаның белсенді қозғалысқа түскен аймағында пайда болады.

Авлакоген — терең жарықтармен шектелген платформа ішіндегі жылжымалы желілі зоналар. Авлакогенді қарапайым (терең, тар және жүздеген немесе мыңдаған км-ге ұзына бойы созылған жарықтармен шектелген) жене күрделі (көлденең қимасында иінді ойыс-опырықтардан немесе көмпиме-орқаштардан тұратын) деп бөледі. [3]

Пайдаланған әдебиет[өңдеу]

  1. Мұнай және газ геологиясы терминдерінің, орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Жалпы редакциясын басқарған Казакстанға еңбегі сіңген мұнайшы — геологтар Т.Н. Жұмағалиев, Б.М. Куандықов. — А.: АРНGroup, 2000. — 328 бет.
  2. Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Аныктамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0
  3. Қазақ тілі термиңдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезия. — Алматы: "Мекгеп" баспасы, 2007. — 264 бет. ISBN 9965-36-367-6
  • Қазақ ұлттық энциклопедиясы