Адольф Гитлер

Адольф Гитлер
Германия көсемі Führer 3-ші Германия президенті (Веймар Республикасы)
лауазымына ие болғаны 2 тамыз 1934 — 30 сәуір 1945
Ізашары	Пауль фон Гинденбург (Президент)
Ізабасары	Карл Дёниц (Президент)
Германия канцлері Reichskanzler
лауазымына ие болғаны Қаңтардың 30 1933 — 30 April 1945
Ізашары	Kurt von Schleicher
Ізабасары	Joseph Goebbels
Дүниеге келгені	20 April 1889 Браунау (Инн), Австрия-Венгрия
Қайтыс болғаны	1945 ж. сәуірдің 30 (56 жаста) Берлин, Үшінші Рейх
Ұлты	1925 жылға дейін Австриялық;[1] after 1932 German
Саяси партиясы	неміс Национал-социалисттік жұмысшы партиясы (NSDAP)
Жұбайы	Ева Браун (married on April 29, 1945)
Мансабы	жазушы, саясаткер, мемлекет басшысы, артист

Адольф Гитлер (нем. Adolf Hitler (1889 ж. сәуірдің 20 — 1945 ж. сәуірдің 30) — Үшінші рейх тоталитарлық диктатурасының негізін қалаушы, национал-социализмнің орталық тұлғасы, неміс Национал-социалисттік жұмысшы партиясының көсемі (1921—1945), Германии рейхсканцлері (1933—1945), Германия фюрері (1934—1945), Екінші дүниежүзілік соғыста Германия қарулы күштерінің бас қолбасшысы (1941 жылдың 19 желтоқсанынан).

Адольф Гитлер 1889 жылдың 20-сәуірінде Қазіргі Австрия елінің Браунау ам Инн жерінде дүниеге келген. Әкесі -- кеден қызметкері Алойс Гитлер (Alois Hitler) анасы -- Клара Пөлцель (Clara Pölzel). 1903 жылы әкесі, 1907 жылы анасы дүниеден өтеді. 1905 жылы мектепті аяқтамай тастап кетеді. Кейін Гитлер Австрияның астанасы, Вена қаласына қоныс аударады. 1913 жылы Германияның Мюньхен қаласына көшеді.

Гитлер Австриядан шыққан неміс саясаткері әрі диктаторы болды. Ол 1933 – 1945 жылдар аралығында канцлер болып билік етеді. Сондай-ақ, 1921 жылдан бастап НСДАП партиясының басшысы және нацистік Германияның көсемі болып та саналады. Канцлер болып тұрған шағында өзін неміс Райхының ең жоғарғы қолбасшысы, лидері деп санады.

Гитлердің билігі тұсында елдегі ұлттық социалистер (Nationalsozialisten) III Неміс Райхының диктатурасын орнатты. Ұлттық социалистер билікке келгеннен бастап басқа партияларға шектеу қойылып, қысым жасалды. Кейбірін өздігінен жойылып кетуге дейінгі халге жеткізді.

Гитлердің саясатына қарсы келгендерді қудалап, Концлагерлерге жер аударып жіберді. Тіпті, жазалаудың шектен шыққаны сонша, адамдарды өлтіруге дейін барды. Еуропалық Иудейлерді қырғынға ұшыратқан осы Гитлердің нацистік, фашистік саясаты мен оның жақтаушылары еді. Холакауст кезінде жазықсыз иудейлер өлтірілді. Олар үшін басқа этникалық топтар мен басқа діннің өкілдерінің көк тиындық құны болмады. Ақырында Екінші Дүниежүзілік Соғыстың отын тұтатты. Соның салдарынан Германияның көп бөлігі мен Еуропаның біраз бөлігі қирады, бүлінді. Екінші Дүниежүзілік Соғыста өлген 55 миллион адамның 6 миллионы еуропалық Иудейлер, 30 миллионы Славиян халқының өкілдері болды.

Гитлердің жиырма бес жасына дейін атқарған немесе атап айтарлықтай іс-әрекеті болмаған. 25 жылдық өмірінде мамандыққа қатысты білімі болмаған, әлеуметтік және қоғамдық өмірде де белсенді болмаған. Алайда, аздаған жылдар арасында немістердің еліне барып елбілігін қолына алып, диктатор болады. Сасатқа келген кезіндегі ол жайлы мәліметтер құпия болатын. Ол өзінің қарсыластарына айтқан сөзінде: Сіздер менің қайдан келгенімді және қандай отбасынан шыққанымды білуге тиісті емессіздер -- деп айтқан екен.

Майн Кампф (Mein Kampf) еңбегінде бұрынғы өмірінің нацистік түсінікте қалыптасқан мықты тұлға болуға өзін-өзі тәрбиелегенін айтады.

Адольф Гитлер өмірінің соңына дейін христиан дінінің католиктік бағытын ұстанған. Оныңең сенімді адамдарының бірі Альберт Шпеер Гитлердің шіркеулерге деген көзқарасының оң болмағанын айтады. Әр түрлі ортада әр түрлі ой білдірген. Шіркеулерді халықты ұстап отыратын күшті элемент деп те қарастырған.

Гитлер 1930 жылдан бастап вегетариан болған. Ол жайлы оның өмірін зерттеген адамдар да бірауыздан келіседі.

1933 жылдан бастап Гитлер өзінің қалауы бойынша көшелер мен орталық алаңдарды өзінің атымен атай бастайды. Кез-келген елдімекендер мен қалаларда Гитлердің атымен аталатын көше және алаңдар болды. Ол әсіресе, өзіне ұнамайтын адамдардың атына ие көшелер мен алаңдарды өзгертті. Біраздан соң НСДАП партиясы елдегі жаңа көше мен алаңдарға Гитлердің саясатын қолдаған тұлғалардың есімін беру туралы заң шығарды. Партияның жастар қанатын Гитлер жастары деп өзгертті. Сондай-ақ, стадиондар, мектептер, қалашықтар Гилердің атымен немесе Гитлердің қарамағында екендігін білдіретін атаулармен аталды.

Адольф Гитлердің Wolf(қасқыр) деген лақап аты болған. Өзі басшылық еткен майдандар мен әскери орталықтарды осы Қасқыр атауына қатысты атаулармен атаған. Гитлердің жақын бір қызметтесінің кішкене баласы Onkel Wolf (Қасқыр көке (аға)) деп атаған. Атының өзі көне неміс тіліндегі adal және wolf деген екі сөздің туындысы екен.

1945 жылы 30 сәуірде Берлин қаласындағы бункерінде өзіне-өзі қол жұмсап мерт болады. Гитлер паркионсон ауруымен ауыратын. Гитлер талантты суретші болған.

Дереккөздер

1. Hitler's official application to end his Austrian citizenship (7 April 1925)

Саяси қызметтері
Ізашары: Anton Drexler	Leader of the NSDAP 1921–1945	Ізбасары: None
Ізашары: Franz Pfeffer von Salomon	Leader of the SA 1930–1945
Ізашары: Kurt von Schleicher	Chancellor of Germany(1) 1933–1945	Ізбасары: Joseph Goebbels
Ізашары: Paul von Hindenburg (as President)	Führer und Reichskanzler(1) 1934–1945	Ізбасары: Karl Dönitz (as President)
Әскери қызметтері
Ізашары: Walther von Brauchitsch	Oberbefehlshaber des Heeres (Army Commander) 1941–1945	Ізбасары: Ferdinand Schörner
Persondata
NAME	Hitler, Adolf
ALTERNATIVE NAMES
SHORT DESCRIPTION	Führer of the National Socialist German Workers Party; Reichskanzler of Germany
DATE OF BIRTH	April 20 1889
PLACE OF BIRTH	Braunau am Inn, Austria
DATE OF DEATH	April 30 1945
PLACE OF DEATH	Berlin, Germany