Азия

Қазақша Уикипедияның мағлұматы

Мында өту: бағыттау, іздеу
Әлем картасындағы Азия
Әлем картасындағы Азия

Азия (ассириялықтар тілінде, мағынасы – асу, шығыс) – Жер шарының ең үлкен бөлігі. Еуропамен қосылып, Еуразия құрлығын құрайды. Еуропамен арадағы шартты шекарасы Орал тауының шығыс етегі, Ембі өзені, Каспий теңізі, Кума-Маныч ойысы, Азов теңізі, Қара теңіз, Босфор бұғазы, Мәрмәр теңізі, Дарданелл бұғазы арқылы өтеді. Ауданы 43.4 млн. км2 (бүкіл құрлықтың 30%-ы). Оңтүстік-батыста Суец мойнағы Азияны Африкамен жалғастырады; Солтүстік Америкадан Беринг бұғазымен бөлінеді. Оңтүстігінде құрлыққа Малай топаралы кіреді. Таяу аралдардың жалпы ауданы 2 млн. км2-ден асады. Жағалауы аз тілімделген. Құрлықтың орталық бөліктері мұхиттардан 2-2.5 мың км қашықтықта орналасқан. Ең ірі түбектері: Таймыр, Чукча, Камчатка, Корей, Үндіқытай, Үндістан, Арабия, Кіші Азия. Құрлықтың шеткі нүктелері: солтүстігінде – Челюскин мүйісі (77ْ 43’солтүстік ендік), оңтүстігінде – Пиай мүйісі (1ْ 6’солтүстік ендік), батысында – Баба мүйісі (26ْ 10’ шығыс бойлық), шығысында – Дежнев мүйісі (1ْ69 40’батыс бойлық).

[өңдеу] Саяси бөлінуі

Азияның БҰҰ субаймақтары: ██ Солтүстік Азия ██ Орталық Азия ██ Оңтүстік-батыс Азия ██ Оңтүстік Азия ██ Шығыс Азия ██ Оңтүстік-шығыс Азия
Азияның БҰҰ субаймақтары: ██ Солтүстік Азия ██ Орталық Азия ██ Оңтүстік-батыс Азия ██ Оңтүстік Азия ██ Шығыс Азия ██ Оңтүстік-шығыс Азия
Жалауларымен бірге аймақтар мен территориялар аты Аумағы
(km²)		 Халық саны
(1 July 2002 est.)		 Жұрт тығыздығы
(per km²)		 Астаналары
Орталық Азия:
Қазақстан байрағы Қазақстан[1] 2,346,927 13,472,593 5.7 Астана
Қырғызстан байрағы Қырғызстан 198,500 4,822,166 24.3 Бішкек
Тәжікстан байрағы Тәжікстан 143,100 6,719,567 47.0 Душанбе
Түрікменстан байрағы Түркменістан 488,100 4,688,963 9.6 Ашғабат
Өзбекстан байрағы Өзбекстан 447,400 25,563,441 57.1 Ташкент
Шығыс Азия:
Қытай байрағы Қытай[2] 9,584,492 1,384,303,705 134.0 Пекин
Шәңғаң байрағы Гонг Конг[3] 1,092 7,303,334 6,688.0 Виктория Сити
Жапония байрағы Жапония 377,835 126,974,628 336.1 Токио
Аумын байрағы Макао[4] 25 461,833 18,473.3 —
Моңғолия байрағы Моңғолия 1,565,000 2,694,432 1.7 Ұлан-Батыр
Солтүстік Кәрея байрағы Солтүстік Корея 120,540 22,224,195 184.4 Пхеньян
Оңтүстік Кәрея байрағы Оңтүстік Корея 98,480 48,324,000 490.7 Сеул
Үлгі:Country data Republic of China Тайуан[5] 35,980 22,548,009 626.7 Тайпей
Солтүстік Африка:
Мысыр байрағы Мысыр[6] 980,869 80,335,036 21.7 Қайыр
Солтүстік Азия:
Ресей байрағы Ресей[7] 13,115,200 139,129,729 3.0 Мәскеу
Southeastern Asia:[8]
Бруней байрағы Бруней 5,770 350,898 60.8 Бандар Сери Бегауан
Кәмпучия байрағы Камбоджия 181,040 12,775,324 70.6 Пномпен
Тимор-Лесте байрағы Шығыс Тимор[9] 15,007 952,618 63.5 Дили
Үндінезия байрағы Индонезия[10] 1,419,588 227,026,560 159.9 Жакарта
Лаос байрағы Лаос 236,800 5,777,180 24.4 Vientiane
Малайзия байрағы Малайзия 329,750 27,662,365 68.7 Куала Лумпур
Мианма байрағы Мьянма (Бирма) 678,500 42,238,224 62.3 Naypyidaw[11]
Пилипинес байрағы Филиппиндер 300,000 84,525,639 281.8 Манила
Сингапур байрағы Сингапур 704 4,483,900 6,369.0 Сингапур
Таиланд байрағы Таиланд 514,000 62,354,402 121.3 Бангкок
Виетнам байрағы Вьетнам 331,690 87,375,000 246.1 Ханой
Оңтүстік Азия:
Ауғанстан байрағы Ауғанстан 647,500 27,755,775 42.9 Кабул
Баңладеш байрағы Бангладеш 144,000 133,376,684 926.2 Дака
Бутан Патшалығы байрағы Бутан 47,000 672,425 14.3 Thimphu
Үндістан байрағы Үндістан[12] 3,167,590 1,045,845,226 318.2 Нью Дели
Иран байрағы Иран 1,648,195 70,472,846 42 Тегеран
Мәлдивтер байрағы Мальдивтер 300 320,165 1,067.2 Мале
Непал байрағы Непал 140,800 25,873,917 183.8 Катманду
Пәкістан байрағы Пәкістан 803,940 147,663,429 183.7 Исламабад
Шри-Ланка байрағы Шри Ланка 65,610 19,576,783 298.4 Коломбо
Оңтүстік-батыс Азия:
Әрменстан байрағы Әрменстан[13] 29,800 3,330,099 111.7 Ереван
Әзірбайжан байрағы Әзірбайжан[14] 46,870 3,845,127 82.0 Баку
Бахрейн байрағы Бахрейн 665 656,397 987.1 Манама
Қыбыр байрағы Кипр[15] 9,250 775,927 83.9 Никосия
Паластин байрағы Газа[16] 363 1,203,591 3,315.7 Газа
Гүржістан байрағы Гүржістан[17] 20,460 2,032,004 99.3 Тбилиси
Ирақ байрағы Ирақ 437,072 24,001,816 54.9 Бағдад
Исраел байрағы Израиль 20,770 6,029,529 290.3 Құддыс[18]
Ұрдония байрағы Иордан 92,300 5,307,470 57.5 Амман
Куейт байрағы Кувейт 17,820 2,111,561 118.5 Кувейт
Ливия 10,452 3,677,780 353.6 Бейрут
Ұман байрағы Оман 212,460 2,713,462 12.8 Мускат
Қатар байрағы Қатар 11,437 793,341 69.4 Доха
Арабстан байрағы Сауд Арабиясы 1,960,582 23,513,330 12.0 Рияд
Сүрия байрағы Сирия 185,180 17,155,814 92.6 Дамаск
Түркия байрағы Түркия[19] 756,768 67,308,928 76.5 Анкара
Біріккен Араб Әмірліктері байрағы Біріккен Араб Әмірліктері 82,880 2,445,989 29.5 Абу Даби
Паластин байрағы Батыс Жағалауы[16] 5,860 2,303,660 393.1 —
Йемен байрағы Иемен 527,970 18,701,257 35.4 Сана
Total 43,810,582 3,902,404,193 89.07
«http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F» бетінен алынған
Жеке құралдар
Басқа тілдерде