Апоцентр және перицентр

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
1 Жер
2 Жер серігі орбитасы
3 Жер серігі
4 экватор
5 Жердің айналу білігі
6 перигей
7 апогей

Перицентр и апоцентр (көне грекше: περί «пери» — қасында, көне грекше: από «апо» — қашықтағандықты білдіреді, лат. centrum — орталық) — астрономиялық дененің орбитасының сол дененің центрінен ең жақын және ең қашық нүктелері.

«Центр» деген сөздің орнына әр астрономиялық денеде өзіне сәйкес атаулары қолданады. Мысалы, гелиос — Күн, гея — Жер, астра — Жұлдыз т.б.

Сондай-ақ, Ай жасанды серігінің орбитасының Ай центрінен ең жақын нүктесін периселений, ал ең қашық нүктесін апоселений деп атайды.

Күн төңірегінде айналатын ғаламшарлардың, астероидтардың, кометалардың апоцентрі мен перицентрін - апогелий мен перигелий деп атайды.

Шолпанның орбаталарындағыларды - перигесперий мен апогесперий дейді.

Жұлдыздардың төңірегіндегі орбиталырының нүктелері - периастр мен апоастр деп аталады.

Апоцентр тек эллипс тәрізді орбиталарда болады. Парабола немесе гипербола тәрізді орбиталарда тек перицентр болады.

Астрономиялық дене Перицентрі Апоцентрі
General Periapsis/Pericenter Apoapsis/Apocenter
Галактика Перигалактика[1] Апогалактика
Жұлдыз Периаст Апоастр
Күн Перигелий Апогелий
Меркурий Перигермион Апогермион
Шолпан Перигесперий Апогесперий
Жер Перигей Апогей
Ай Периселений Апоселенй
Марс Периарион Апоарион
Юпитер Перизен Апозен
Сатурн Перисатурн Апосатурн
Уран Периуран Апоуран
Нептун Перипосейдон Апопосейдон

Перигелий мен апогелий[өңдеу]

Кестеде ғаламшарлардың Күн төңірегіндегі орбиталарының перицентрлері мен апоцентрлері берілген[2]:

Ғаламшар Перигелий дистанциясы Апогелий дистанциясы
Меркурий 46001009 км 69817445 км
Шолпан 107476170 км 108942780 км
Жер 147098291 км 152098233 км
Марс 206655215 км 249232432 км
Юпитер 740679835 км 816001807 км
Сатурн 1349823615 км 1503509229 км
Уран 2734998229 км 3006318143 км
Нептун 4459753056 км 4537039826 км
Церера (астероидтар белбеуіндегі ергежейлі ғаламшар) 380951528 км 446428973 км
Плутон 4436756954 км 7376124302 км

Дереккөздер[өңдеу]

  1. The Alchemy of the Heavens — Anchor Books, 1995. — ISBN 0-385-47214-5.
  2. NASA planetary comparison chart http://solarsystem.nasa.gov/planets/compchart.cfm
  • “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998