Аристофан

Аристофан

Аристофан (б. з. д. 445—385 жылдар шамасы) — "комедияның атасы" болып саналады. Аристофан 44 комедия жазған. Олардан толық сақталғаны 11. Олар:

• "Ахарняндықтар"
• "Салт аттылар"
• "Бүттар"
• "Аралар"
• "Бітім"
• "Құстар"
• "Әйелдер Фесмофорий тойында"
• "Лucucmpama"
• "Бақалар"
• "Әйелдер халық жиналысында"
• "Байлық".

Аристофан және Менандр

Аристофанның басқа комедияларынан 900-ге жуық ұсақ үзінділер, фрагменттер ғана калған. Аристофан комедияларының тақырыбы — әлеуметтік теңсіздікті, идеялық ағымдарды күшейтіп, Афины демократиясының дәстүрлі негізіне нұқсан келтіретін соғыс саясатын сынау болды. Аристофан соғысқа қарсы болды, бейбітшілікті аңсады. Ол тек шаруалардың ғана емес, бүкіл Грекияның мүддесін айлады. Аристофан комедиялары халықтың театр формаларымен тағыз байланысты еді. Оның кейіпкерлері адам мінезінің бір қырын ғана алған және ол оны өткір, гротескілі түрде көрсетеді. Сонымен қатар актерлер көрермендерді күлдіру үшін шарж, пародия, буффонадаңы кең пайдаланды. Аристофанның ең жақсы саяси комедиясы б.з.д. 424 жылы қойылған "Салт аттылар" (салт аттылар — Афины әскерінің ақсүектер бөлігі) болды.

муза

Эллинизм дәуірінде театр қоғамдык-саяси тақырыптан қол үзді. "Жаңа аттикалық комедия" (Менандр, т.б.) тек үй ішіндегі қарым- қатынасты, жеке адамның күйініш-қасіретін берумен шектелді. Эллинистік дәуірде кең тараған тұрмыстық, пародиялық, сатиралық шағын көріністер — мимдер Грекияда ерте кезден-ақ орындалып келді. Мим актерлері маскасыз ойнады. Мұнда әйелдер де қатысты. Эллинистік дәуірде мифологиялық сюжетке кұрылған пантомималық би сауықтары да тарады. Театр халықтың тәрбиешісіне айналып, Эллада азаматтарының еркін көзқарасы мен сенімін қалыптастырды. Грек трагедиясы мифтік тұлғалар арқылы халықтың сыртқы жаулармен саяси теңдік, әлеуметтік әділет жолындағы қаһармандық күресін бейнеледі. Трагедия кейіпкері қаза тапқанымен, көрермендер көңілінде мақтаныш сезім, тағдырдың қатал, ырыққа көнбейтін күштеріне қарсы тұра алатын адам қабілетіне деген сенім ұялататын. Ол адамның жеке басының еркін өсуіне бөгет жасайтын күштерді күйретуге тырысты, сол күрес көрермендерді таңыркатты. Трагедиялық кейіпкер гректерге өнеге болып, олардың бойында адамгершілік парасат сезімдерін, азаматтың биік этикалық асыл қасиеттерін нығайтты. Грекияның театр мәдениеті дүниежүзілік театрдың дамуына зор әсер етті. Күрделі қоғамдық-саяси, философиялық және этникалық мәселелерді қозғау, зорлық пен езгіге қарсы күресу, көрермендердің ой-санасын тәрбиелейтін қаһарман тұлғалар жасай білу, осының бәрі — Ежелгі Грекия театр өнерінің өміршең куатын танытты.^[1]