Ашарату мубашшара

Осман сөзінің арабша жазылуы, Стамбұл, Айя София

Мұхаммед (оң жақта) және Әли (сол жақта) сөздерінің арабша жазылуы

Ашарату мубашшара, (арабша: العشرة المبشرون بالجنة) - көзі тірісінде жәннатпен сүйіншіленген Мұхаммед пайғамбардың он сахабасы. Ашарату мубашшара терминологияда он сахабаға қолданылатын термин. ^[1]

Олар жайлы хадисте

Мұхаммед пайғамбар хадисінде былай деген: "Мына кісілер Жәннатқа кіреді:

1. Әбу Бәкір,
2. Омар,
3. Осман ибн Аффан,
4. Әли ибн Әбу Талиб
5. Зүбәйір ибн Әууәм,
6. Талха ибн Ұбайдуллаһ,
7. Сағд ибн Әбу Уаққас,
8. Әбу Ұбайда ибн Жаррах,
9. Абдуррахман ибн Ауф
10. Саид ибн Зәйд

Басқада сүйіншіленген сахабалар болған

Көзі тірісінде Жәннәтпен сүйіншіленген осы он кісіден бөлек басқалар да бар. Алайда есімдері бірге аталған сахабалар осылар. Аттары аталмаған басқа сахабалар жәннатқа кірмейді деген сөз емес. Өйткені сахабаларға Аллаһ тағала разы екендігін білдіретін Құранда көптеген аяттар бар. . Демек, Аллаһ тағала разы болған құлдарын Жәннатқа кіргізері сөзсіз. Алайда, жоғарыда атап кеткендей, олардың арасынан да дәрежелері әр түрлі сахабалар ұшырасады. Бұл сахабалардың көз тірісінде Жәннатпен сүйіншіленуінің өзіндік бірнеше себебі бар: Кей уақытта жасалған істің басқа кезде жасалған істерден артықшылығы болады. Бұл сахабалар Исламның алғашқы қиын-қыстау кезеңінде мұсылмандықты қабылдады. Пайғамбар Меккеде Исламды уағыздай бастаған алғашқы кезде (өзгелердің теріс айналғандарына қарамастан), олар Құранның әмірлеріне құлай сеніп, мойынсұнды. Қауіп-қатерге толы сол күндері көзсіз ержүректілік танытқандар болмаса, мұсылман болуға кез келгеннің батылы бара бермейтін. Хазірет Әбу Бәкір: “Басымызды өлімге тікпейінше сыртқа шығуға да, бір жерге кіруге де жүрексінетінбіз”,–деуі арқылы сол күндердің көз көрген қиыншылығын тілге тиек еткен.

Бұлардың ешқайсысы алған бетінен қайтпай, Пайғамбардың жан серіктері болып, Исламды шынайы көңілмен қабылдап, өмірлерінің соңына дейін қасиетті жолдан бас тартпады. Олардың барлығы Аллаһ тағала тарапынан әмір түскен кезде бала-шаға, мал-мүліктен айрылып қалу қаупіне қарамастан, қиындыққа көз жұмып, тәуекелге бел байлап һижрет етті. Бұлардың арасында шетелдермен қатынасып саудамен айналысарлықтай аса бай Абдуррахман ибн Ауфтың бәрін тастап Мәдинаға көшіп келгенінде, өмірін қайта бастауына тура келгендігін айта кету керек. Демек, олар бір ғана мақсатты көздеді: тек қана Аллаһтың разылығына бөлену.

Жәннатпен сүйіншіленген бұл он кісінің ортақ ерекшеліктерінің бірі – ел тізгінін ұстай алатын парасаттылықты иеленуі. Әу бастағы төрт халифаның өмірі бұған дәлел. Хазірет Пайғамбардың “Үмбетімнің сенімдісі” деген марапатына ие болған Әбу Ұбайданың бойында әйгілі қолбасшы Халидті он орап аларлық парасаттылық бар еді. Міне, осындай қабілеттеріне, дара қасиеттеріне қарамастан Пайғамбарға еруі – ардақтылықтың үлгісі болатын. Аты аталған тұлғалардың бәрі текті жерден шыққан. Хазірет Әлидің әкесі аса дәулетті болмаса да, Меккеде сөзі өтетін беделді кісілердің бірі еді. Исламның болашағы бұлдыр тартып тұрса да байлық пен шеншекпенге көз сатпай, бастарын қатерге тіккендігі үлкен жанқиярлықтың белгісі емей немене?! Олардың ешбірі дүниеге бас имеді. Керек жерінде Хазірет Осман бес жүз түйені үстіндегі жүгімен қоса садақаға берсе, Абдуррахман ибн Ауф дүниесінің ауырлығынан Жәннатқа кірерде кеш қалатынын естіп, қолындағы бар затын көзі қиып, тегіс Аллаһтың ақ жолына жұмсай білді.

Исламның аяғын тәй-тәй басқан алғашқы кезеңінде қиындыққа кеудесін тосушылардың бірі болуы олардың дәрежесін басқалардан ерекшелеп жоғары көтерді. Бұлардың ішінен дәрежесі жағынан төрт халифа ең алда келеді. Ендігі жерде солардың өмірлеріне қысқаша тоқталу арқылы сахабалардың дәуірі, олардың сіңірген еңбектері жайлы мәлімет беруге тырысамыз.

Туылған, қайтыс болған жылдары

Жәннатпен сүйншіленген он сахабаның туылған, қайтыс болған жылдары
Есімдері	Арабша жазылуы	Туылған жылы	Қайтыс болған жылы
01 !Әбу Бәкір	أبو بكر	01 !c. 570	01 !634
02 !Омар	عمر بن الخطّاب	04 !584	03 !644
03 !Осман ибн Аффан	عثمان بن عفّان	02 !c. 579	05 !656
04 !Әли ибн Әбу Талиб	علي بن أﺑﻲ طالب	09 !c. 599	08 !661
05 !Талха ибн Ұбайдуллаһ	طلحة بن عبيد الله	08 !c. 597	06 !656
06 !Зүбәйір ибн Әууәм	الزبير بن العوّام	06 !594	07 !656
07 !Абдуррахман ибн Ауф	عبد الرحمن بن عوف	10 !?	04 !c. 652
08 !Сағд ибн Әбу Уаққас	سعد بن أبي وقّاص	07 !595	09 !664
09 !Әбу Ұбайда ибн Жаррах	أبو عبيدة بن الجراح	03 !584	02 !640
10 !Саид ибн Зәйд	سعيد بن زيد	05 !c. 594	10 !673

Дереккөздер

Сахабалар

Аббад ибн Бишр ○ Аббас ибн Абд әл-Мутталиб ○ Абдуллаһ ибн Аббас ○ Абдуллаһ ибн Абд әл-Асад ○ Абдуллаһ ибн Мәс'уд ○ Абдуллаһ ибн Рауәһә ○ Абдуллаһ ибн Сайләм ○ Абдуллаһ ибн Үбайи ○ Абдуллаһ ибн Умм-Мактум ○ Абдуллаһ ибн әз-Зүбәйір ○ Абдуллаһ ибн Омар ○ Абд ар-Раһмән ибн Әбу Бәкір ○ Айша бинт Әбу Бәкір ○ Әбу Зәрр әл – Ғифари ○ Абдуллаһ ибн Хузафа әс-Саһми ○ Абдуллаһ ибн Джа'фар ○ Абдуллаһ ибн Сәлам ○ Әбу Әйюб әл-Ансари ○ Әбу Бәкір ○ Әбу Дарр әл-Ғифари ○ Әбу Дуджана ○ Әбу Фуһәйра ○ Әбу Худайфа ибн әл-Муғира ○ Әбу Һурәйра ○ Әбу Суфьян ибн Һарб ○ Әбу Суфьян ибн әл-һарис ○ Әбу Үбәйда ибн Жәрраһ ○ Әбу әл-Аас ибн әр-Рабиа ○ Әбу әд-Дарда ○ Әбу Худайфа ибн Утбә ○ Әбу Муса әл-Әша'ри ○ Әбу Са'ид әл-Худри ○ Әкиб ибн Усаид ○ әл-Алa'a әл-Һадрами ○ әл-Бараа ибн Мәлик әл-Ансари ○ ән-Наһдия ○ Әли ибн Әбу Tалиб ○ Әмина бинт Уәһһәб ○ Аммар ибн Ясир ○ Амр ибн әл-Жамуһ ○ Ән-Нуман ибн Муқаррин ○ Әнес ибн Мәлик ○ Ашааб ○ Башир ибн Са'ад ○ Біләл ибн Рибаһ ○ Біләл ибн әл-Һарис ○ Фадл ибн Аббас ○ Фатима (Аллаһ расулының қызы) ○ Фатима бинт Асад ○ Фатима бинт Һизам ○ Фәйруз әд-Дайлами ○ Һабибә бинт Убәйд-Аллаһ ○ Хадиша бинт Һувайлид ○ Һәлима Садиа ○ Һамза ибн Абд әл-Мутталиб ○ Һариса бинт әл-Муаммил ○ Хатиб ибн Әбу Бәйтәһ ○ Һишам ибн әл-Аас ○ Худайфа ибн әл-Яман ○ Һұджр ибн Адил ○ Джа'фар Бин Әбу Талиб ○ Джулайбиб ○ Хаббаб ибн әл-Аратт ○ Халид ибн Саид ○ Хунаис ибн Худайфа ○ Кумайл ибн Зияд ○ Ләйла бинт әл-Минһәл ○ Лүбәбә bint әл-Һарис ○ Лүбәйнаһ ○ Мәлик Бин Динар ○ Мәлик әд-Дар ○ Мәлик ибн Аштер ○ Мәлик ибн Нуәйраһ ○ Мусаб ибн Умайр ○ Миқдад ибн Әсуәд ○ Муаз ибн Жәбәл ○ Муғира ибн Шу'ба ○ Муһаммад ибн Мәсләмә ○ Муһаммад ибн Әбу Бәкір ○ Нәуфәл ибн Хуәйлид ○ Қатадаһ ○ Раб'аһ ибн Умайаһ ○ Раби'аһ ибн әл-Һарис ○ Са'ад ибн ар-Раби' ○ Са'ад ибн Әбу Уаққас ○ Сафия бинт Абд әл-Мутталиб ○ Саид ибн Әмир әл-Джумахи ○ Са'ид ибн Зәйд ○ Сәлим Мәулә Әбу Худайфа ○ Сәлман әл-Фариси ○ Суһайб әр-Руми ○ Усман ибн Аффан ○ Үбәйдә ибн әл-Һарис ○ Үбәй ибн Ка’б ○ Умәмә бинт Зайнаб ○ Умар ибн әл-Хаттаб ○ Умм Күлсім бинт Әли ○ Умм Күлсім бинт Джаруила Хузима ○ Үмму Айман ○ Үмму Умара Умм Шарииқ ○ Умм Убәйс ○ 'Уқбәһ ибн Әмир ○ Уруаһ ибн Мәс'уд ○ Усама ибн Зәйід ○ Утбаһ ибн Ғазуан ○ Уаһб ибн Абд әл-Мәнаф ○ Зәйід ибн Арқам ○ Зәйід ибн Һариса ○ Зәйд ибн Сәбит ○ Зайнаб бинт Әли ○ Хузайма ибн Сәбит ○ Усман ибн Хунаиф ○ Михнаф ибн Суләйм ○ Суләйман ибн Сурад ○ Сүмәйра бинт Қайс ○ Сүмәйя бинт Хуббат