Басклер

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Basques
Euskaldunak
24 Basque people.jpg

1st row: Sancho III, Elcano, Loyola, Francis Xavier, Lope de Aguirre, Fausto Elhuyar
2nd row: Zumalacárregui, D'Abbadie, Gayarre, Sarasate, Pío Baroja, Balenciaga
3rd row: Oteiza, Cenarrusa, Chillida, Ibárruri, Garamendi, Atxaga

4th row: Eyharts, Indurain, Olazábal, Pasaban, Harinordoquy, Xabi Alonso
Бүкіл халық саны

2.6 million in Spain and France[дереккөзі келтірілмеген]

Маңызды жұрты бар аумақтар
 Spain 2,359,400[1]
      Үлгі:Country data Basque Country 1,850,500[1]
                    Álava 279,000
                    Biscay 1,160,000
                    Gipuzkoa 684,000
      Үлгі:Country data Navarre 508,900[1]
 Франция 230,200[1]
          Labourd 225,000
          Lower Navarre 40,000
          Soule 20,000
Diaspora
 Аргентина 3.5 million [2][3]
 Чили 1.7 - 3.4 million [4][5]

[6] [7] [8]

 Куба 1.5 million [9]
 Бразилия uncertain
 Эквадор uncertain
 Мексика uncertain
 Филиппиндер uncertain
 Колумбия 60,000 [10]
 АҚШ uncertain
 Уругвай 102.200
 Коста-Рика 9,800 [11]
 Венесуэла 5,500 [12]
 Боливия uncertain
Тіл(дер)і

Basque - few monoglots
Spanish - 1,525,000 monoglots
French - 150,000 monoglots
Basque-Spanish - 600,000 speakers
Basque-French - 76,000 speakers[дереккөзі келтірілмеген]

other native languages
Дін(дер)і
Roman Catholic, Atheism, Agnosticism
Басклерліктердің Испаниядағы тұрағы

Басклер, эускалдунактар — халық. Саны 1,09 млн-ға жуық. Испанияда (820 мың), Францияда (140 мың), 180 мыңдайы Аргентина, Бразилия, Мексикада тұрады. Үлкен Еуропа нәсіліне жатады. Испан, француз, баск тілдерінде (заң жүзінде қабылданған) сөйлейді. Жазуы латын әліпбиіне негізделген. Дінге сенушілердің көбі — католиктер. Басклердің арғы тектері — васкон, вардул, каристи тайпалары. Орта ғасырларда солтүстік бөлігі Франция, оңтүстігіндегілер Кастилия ықпалында болғанымен, өздерінің әдет-ғұрпын, дәстүрін, тілін, мәдениетін сақтап қалды. 1940 — 1950 жылдары елде испандандыру саясаты жүргізілуіне байланысты халықтың тек 20 — 25%-і ғана ана тілінде сөйледі. 1960 — 1970 жылдары ана тілінде мектептер ашылды, Испанияда Наварра автономиясы құрылды. Негізгі кәсібі — мал шаруашылығы және жүзім өсіру. Үйлер екі-үш қабатты, жартылай немесе түгелімен тастан салынған, балконды, электрленген, төбесі шифермен жабылған. Қоныстарына байланысты ұлттық киім үлгілері де әр түрлі. Наваррада әйелдер алтын, күміс жіптермен тігілген қысқа қара күртеше, көгілдір көйлек киіп, мойындарына алтын, күміс алқа-моншақтар, бастарына жібек бант тағады. Қыздары жеңі кең ақ көйлектің сыртынан қынама белтартқыш киеді. Ер адамдары балағы тізелікке жететін қысқа қара шалбар, күміс түймелі күртеше, қысқа жүн шұлық, былғарыдан тігілген кебіс, бастарына қалпақ, берет киеді. Ұлттық биі (флейта, барабанның көмегімен) мен суырып салма ақындар айтысы жақсы дамыған.

Әдебиеттер[өңдеу]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 IV. Inkesta Soziolinguistikoa Gobierno Vasco, Servicio Central de Publicaciones del Gobierno Vasco 2008, ISBN 978-84-457-2775-1
  2. ::: Euskonews & Media ::: Kosmopolita ::: Los nuevos vascos (I de II). Euskonews.com. Тексерілді, 22 тамыз 2010.
  3. La inmigración vasca en la Argentina. Juandegaray.org.ar. Тексерілді, 22 тамыз 2010.
  4. Mikel Soro/ Diariovasco. Diariovasco. (1 желтоқсан 1997). Тексерілді, 22 тамыз 2010.
  5. entrevista al Presidente de la Cámara vasca. Deia.com (22 мамыр 2008). Тексерілді, 22 тамыз 2010.
  6. vascos Ainara Madariaga: Autora del estudio "Imaginarios vascos desde Chile La construcción de imaginarios vascos en Chile durante el siglo XX".
  7. Basques au Chili. Euskonews.com. Тексерілді, 22 тамыз 2010.
  8. Contacto Interlingüístico e intercultural en el mundo hispano. Instituto valenciano de lenguas y culturas, University of Valencia, citation: "Un 20% de la población chilena tiene su origen en el País Vasco".
  9. Vascos en Cuba (PDF). Тексерілді, 22 тамыз 2010.
  10. Vascos en Colombia (PDF). Тексерілді, 22 тамыз 2010.
  11. Joshua Project Ethnic groups - Costa Rica. Joshuaproject.net. Тексерілді, 22 тамыз 2010.
  12. Joshua Project Ethnic groups - Venezuela. Joshuaproject.net. Тексерілді, 22 тамыз 2010.