Бор кезеңі

Қазақша Уикипедияның мағлұматы

Бор кезеңі 145.5—65.5 млн ж. бұрын ПреК К О С Д Кр П Т Ю Б Пг Н ↓
Кезең бойы атмосферадағы O2 орташа есесі	шам. 30 % көлемі[1] (заманауи деңгейден 150 %)
Кезең бойы атмосферадағы CO2 орташа есесі	шам. 1700 ppm[2] (индустрияландыру алдындағы деңгейден 6 рет көп)
Кезең бойы жер бетінің орташа қызымы	шам. 18°C [3] (заманауи деңгейден 4°C жоғары)
Бор кезеңі оқиғалары қарау • пікірсайыс • өңдеу -140 — – -130 — – -120 — – -110 — – -100 — – -90 — – -80 — – -70 — – Маастрихт Кампанья Сантон Коньяк Турон Сеноман Албия Апция Баррем Отерив Валангини Берриас Юра Палеоген             Б о р  Мезозой  Кайнозой Бор кезеңі басты оқиғаларының шамаланған шәкілі. Тік өзек шәкілі: бірнеше миллион жыл бұрын.

Бор кезеңі – мезозой заманына кіретін үш кезеңнің үшіншісі. 145,5 млн. жыл бұрын басталып 65,5 млн. жыл бұрын аяқталған. Бор кезеңі Англияның Дувр қаласы маңындағы ағылшынша: White Cliffs (Ақ Жартас) деген жерде бордың жинақталуымен және көптеген омыртқалы мен омыртқасыздардың, оның ішінде динозаур, мозазаур, ихтиозаур және плезиозаурлардың жаппай қырылуымен белгіленеді.

Соңғы деректер бойынша шамамен 93 млн жыл бұрын жанартау белсенділігі қазіргі деңгейден 300—500 есе көбейген. Жанартау қарқындылығы көбінесе қазіргі Кариб теңізінде болған. Атмосфераға көмір қышқылды газ көп мөлшерімен түскен, ал оттегі азайып әкті қабықшасы бар фораменифера деген бір жасушалы жәндіктер жаппай қырылған. Бұлардың сүлделері бор болып жетілді.

Artist's reconstruction of a major impact event. The collision between Earth and an asteroid a few kilometers in diameter can release as much energy as the detonation of several million nuclear weapons.

Кейбір геологтар тұжырымы бойынша қазіргі Мексикан теңізі жеріне 65,5 ± 0.3 млн жыл бұрын үлкен астероид құлап теңіз айшанағын жаратқан да жанаратауларды оятқан. Осының әсерінен мезозой жәндіктері қырылып кайнозойға жол ашқан. Бұл уақытты және қатысты геологиялық саты арасын бор-үштік шегі (ағылшынша: K-T boundary, сонда K — бор кезеңінің қысқартпасы, T — үштік кезеңі, boundary — шек) деп атайды.

Wikimedia Ортаққорында бұған қатысты таспа санаты бар:

Cretaceous

 Осы геология туралы мақала бітеме боп табылады. Бұны толықтырып, Уикипедияға көмектесуіңізге болады..

Дәйексөз алу <ref> tags exist, but no <references/> tag was found қатесі