Буилер әулеті

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
آل بویه Āl-e Buye
Буилер империясы
30px
934 – 1055 30px
Location of Биулер әулеті
970 ж. буилер әулеті
Астанасы Шираз
Тіл(дері) Парсы
Араб
Діні Шииттер
Government Hereditary monarchy
Әмір/Шаһиншаһ
 - 934-949 Имад әд-Даула
 - 1048-1055 Әл-Мәлик әр-Рахим
Historical era Орта ғасырлар
 - Established 934
 - Имад әд-Даула өзін "әмір" деп жариялады
 - Адуд әд-Даула өзін "шаһиншаһ" деп жариялады
 - Disestablished 1055

Буилер әулеті, Бувейхилер, Батыс Иран мен Иракты 935 – 1055 жылдар аралығында билеген. Негізін ирандық Зиярилер әулетінің қолбасшылары болған үш ағайынды – Ахмед, Әли және Хасан салған. Олар 935 жылы Бағдадты бағындырып, Аббас әулетінен саяси билікті тартып алды.

Иранның Буи Дайламан сарбазы.

Сөйтіп іс жүзінде дербес билеушілерге айналып, өз әулеттерінің атынан мемлекетті Буилер мемлекеті деп атады. Ал Аббас әулетінің өкілдері халифа атағын өздерінде сақтап қалғанымен, тек дін істерімен ғана айналысатын болды. Буида әулетінің өкілдері 10 ғасырдың 2-жартысынан бастап шаһиншаһ атағын иеленді. Буилер әулетінің көрнекті өкілі – Адуд әд-Даула (949 – 983) уақытша болса да барлық дербес иеліктерді бір мемлекетке біріктірді. Оның кезінде Буилер мемлекетінің астанасыШиразда, Бағдадта, т.б. қалаларда үлкен құрылыстар салынып, суару тармағы кеңейтілді. Иқтаға берілген жерлердің көлемі артты, ислам дінінің шииттік бағыты қамқорлыққа алынды. Бірақ 10 ғасырдың соңы мен 11 ғасырда елде билік үшін талас басталып, мемлекет әлсіреп кетті. 1029 жылы мемлекеттің шығыс бөлігін Махмұд Ғазнауи өзіне бағындырды. 1055 жылы елге салжұқтардың баса-көктеп кіруі Буилер әулетінің билігін түпкілікті жойды.

[1]

Шираздағы Уәкел базары Буилер заманында Адуд әд-Даула салдырған-ды.

Дереккөздер[өңдеу]

  1. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, X том