Бөрлі ауданы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Бөрлі ауданы
орналасуы
Елі  Қазақстан
Қазақстан әкімшілік бірліктері Батыс Қазақстан облысы
Аудан орталығы Ақсай (қала)
Жұрты (2010[1])
 — Бүкілі 54 097
Уақыт белдеуі +5 (UTC+5)

Бөрлі ауданы - Батыс Қазақстан облысы

Бөрлі ауданы 1935 жылы 30 маусымда құрылған, 1965 жылы бар шекарасы бойынша аудан қалыптасты және Батыс Қазақстан облысының Солтүстік-Шығыс бөлігінде орналасқан. Аудан Батыс Қазақстан облысының үш ауданымен және солтүстігінде Орал өзенінің бойымен Ресей Федерациясының Орынбор облысымен шектеседі. Аудан аумағы 5556 мың шаршы метр алаңды алып жатыр. Ауданның құрамына 15 селолық округ және Ақсай қаласы кіреді.[2]

Аудан тұрғындарының саны 2009 жылғы 1 мамыр айына көрсеткіш бойынша 53341 адамды құрайды, оның ішінде Ақсай қаласында 32935 адам, халықтың тығыздығы 1 адамға 9,9 шаршы метрден келеді.

Аудан орталығынан облыс орталығына дейінгі арақашықтық 120 км. Аудан аумағынан 85 км темір жол өтеді, ол облыс жолдары ұзындығының 17,1 % құрайды. Автомобиль жолдарының ұзындығы 465 км, оның ішінде 240 км қатты жабындымен, 220 км қиыршық тас жабындымен және 5 км топырақ жабындымен жабылған.

Аудан аумағында пайдалы қазбалардың 10 кен орны белгілі, олардың біреуі - көмірсутекті шикізат, тоғызы - құрылыс материалдары.

Кен орны қорының мөлшері, өнімділігі және қызмет мерзімі бойынша бірегей болып табылады.

Бөрілі ауданы [2] – Батыс Қазақстан облысының солтүстігіндегі әкімшілік бөлініс. 1935 жылы құрылған. Жер аумағы 5,5 мың км2. Тұрғыны 55,2 мың адам, орташа тығыздығы 1 км2-ге 8,8 адамнан келеді (2006). Аудан 1 қалалық, 12 ауылдық әкімшілік округке біріктірілген. Аудан орталығы –Ақсай қаласы, Аудан жері өзен, сай-жыралармен тілімденген, қыратты, көтеріңкі жазық. Климаты тым континенттік. Жазы ыстық, қысы суық. Қаңтарда ауаның орташа температурасы –15°С, шілдеде 24°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 200 – 250 мм.Бөрілі ауданының жері шөлейт белдемде жатыр. Аудан аумағынан Жайық, Ақжайық, Елек, Шыңғырлау өзендері ағып өтеді. Жері негізінен қоңыр және сортаң топырақты. Кен байлықтарынан мұнай, газ (Қарашығанақ газконденсат кені), табиғи құрылыс материалдары кездеседі. Өсімдік негізінен өзен жайылмаларында өседі. Ағаштардан емен, шегіршін, терек, ырғай, т.б. бар. Жануарлардан түлкі, қарсақ, қабан; құстардан дуадақ, безгелдек кездеседі. Бөрілі ауданы негізінен астық және мал ш-мен шұғылданады. Ауыл шаруашылығына пайдаланатын жері 553,2 мың га, оның ішінде егістігі 86,3 мың га, жайылым 56,2 мың га, шабындық 9,7 мың га.Бөрілі ауданы арқылы Саратов – Елек (Илецк) темір жолы, Ақсай – Жымпиты – Шыңғырлау автомобиль жолдары өтеді.

[3]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. ҚР елді мекендерінің тұрғындар саны
  2. a b «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том
  3. Қазақ Энциклопедиясы