Бөрлі ауданы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Бөрлі ауданы
орналасуы
Елі  Қазақстан
Қазақстан әкімшілік бірліктері Батыс Қазақстан облысы
Аудан орталығы Ақсай (қала)
Жұрты (2014[1])
 — Бүкілі 54 982
Уақыт белдеуі +5 (UTC+5)

Бөрлі ауданы - Батыс Қазақстан облысының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Аудан шығысында Шыңғырлау, оңтүстігінде Сырым, батысында Теректі, Зеленов ауданымен және солтүстігінде Жайық өзенінің бойымен Ресей Федерациясының Орынбор облысымен шектеседі. Аудан орталығы –Ақсай қаласы.

Бөрлі ауданы 1935 жылдың 30 маусымда құрылған, қазіргі шекарасы бойынша 1965 жылы қалыптасты. Аудан аумағы 5 556 мың шаршы метр алаңды алып жатыр.

Әкімшілік бөлінісі[өңдеу]

Ауданның құрамына 15 ауылдық округ және Ақсай қаласы кіреді. Округтері: Александров, Ақбұлақ, Ақсу, Березов, Бөрілі, Бімакөл, Жарсуат, Қанай, Кентөбек, Қарағанды, Қызылтал, Приурал, Пугачев, Қарақұдық, Успенов. [2]

Халқы[өңдеу]

Аудан тұрғындарының саны 2014 жылы 54 982 адамды құрады, оның ішінде Ақсай қаласында 33 642 адам[3], халықтың тығыздығы 1 адамға 9,9 шаршы метрден келеді. Ұлттық құрамы: қазақ 69,3%, орыс 19,9%, украин 6%, татар 1,7%, белорус 0,8%, неміс 0,4%.

Жолдары[өңдеу]

Бөрілі ауданы арқылы СаратовЕлек (Илецк) темір жолы, АқсайЖымпитыШыңғырлау автомобиль жолы өтеді. Аудан орталығынан облыс орталығына дейінгі арақашықтық 120 км. Темір жол ұзындығы 85 км, ол облыс жолдары ұзындығының 17,1 % құрайды. Автомобиль жолдарының ұзындығы 465 км, оның ішінде 240 км қатты жабындымен, 220 км қиыршық тас жабындымен және 5 км топырақ жабындымен жабылған.

Пайдалы қазбалар[өңдеу]

Кен байлықтарынан мұнай, газ (Қарашығанақ газконденсат кені), табиғи құрылыс материалдары кездеседі. Аудан аумағында пайдалы қазбалардың 10 кен орны белгілі, олардың біреуі - мұнай-газ, қалғаны- құрылыс материал. Кен орны қорының мөлшері, өнімділігі және қызмет мерзімі бойынша бірегей болып табылады.

Жағырапиясы[өңдеу]

Аудан жері өзен, сай-жыралармен тілімденген, қыратты, көтеріңкі жазық. Климаты тым континенттік. Жазы ыстық, қысы суық. Қаңтарда ауаның орташа температурасы –15°С, шілдеде 24°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 200 – 250 мм.Бөрілі ауданының жері шөлейт белдемде жатыр. Аудан аумағынан Жайық, Ақжайық, Елек, Шыңғырлау өзендері ағып өтеді. Жері негізінен қоңыр және сортаң топырақты. Өсімдік негізінен өзен жайылмаларында өседі. Ағаштардан емен, шегіршін, терек, ырғай, т.б. бар. Жануарлардан түлкі, қарсақ, қабан; құстардан дуадақ, безгелдек кездеседі.

Шаруашылығы[өңдеу]

Бөрілі ауданы негізінен астық өсіру мен мал шаруашылығымен шұғылданады. Ауыл шаруашылығына пайдаланатын жері 553,2 мың га, оның ішінде егістігі 86,3 мың га, жайылым 56,2 мың га, шабындық 9,7 мың га.[4]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. http://www.batys.stat.kz/index.php?option=com_content&view=article&id=314&Itemid=145&lang=kz
  2. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том
  3. http://www.batys.stat.kz/index.php?option=com_content&view=article&id=314&Itemid=145&lang=kz
  4. Қазақ Энциклопедиясы