Гаяз

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Гаяз[өңдеу]

Гаяз Исхаки (22.2.1878, бұрынғы Қазан губ. Чистополь у. Яуширма а. — 22.7.1954, Анкара) — қоғам қайраткері, татар публицисі. 1897 ж. Қазанда медресе бітірді. 1903 ж. Ресей империясындағы мұсылман халықтарының ауыр тағдырына арналған “200 жылдан соңғы апат” деген еңбегін жариялады. 1905 ж. Қазан қ-ндағы қазақ, татар, башқұрт жастарын біріктірген “Хуррият” (“Бостандық”) ұйымын құруға жетекшілік етті. “Тан иолдызы” (“Таң жұлдызы”) газетін шығарды. 1-орыс революциясы жылдары өткен Бүкілресейлік мұсылман съездеріне қатысты. 1906 ж. Архангельскіге жер аударылды. 1908 ж. айдаудан қашып құтылып, Түркияға өтіп кетті. 1913 ж. Ресейге оралып “Иль” (“Ел”), “Сюз” (“Сөз”) газеттерін шығарды. 1916 ж. Мемл. думадағы мұсылман фракциясының бюросы құрамына сайланып, онда Ә. Бөкейхановпен және М. Шоқаймен тығыз қарым-қатынаста қызмет етті. 1917 ж. мамырда Мәскеуде өткен Ресей мұсылмандары съезінде Бүкілресейлік мұсылман кеңесіне мүше болып сайланды. Ж.Досмұхамедов, У.Танашев, Ж.Ақпаевтармен бірге бұл ұйымның атқару к-ті құрамына кірді. 1917 ж. қарашада Қазан, Уфа, Орынбор губ-ларының террриториясын қамтыған Еділ — Орал автономиясын құруға қатысып, оның сыртқы істер жөніндегі департаментін басқарды. Кеңес өкіметі Еділ — Орал автономиясын құлатқан соң, 1919 ж. Польшаға эмиграцияға кетті. 1925 — 54 ж. Анкара ун-тінде ұстаздық етті.

Дереккөздер[өңдеу]

“Қазақ Энциклопедиясы”, 2-том