Гелиотроп

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Гелиотроп
Heliotropium arborescens
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Өсімдіктер
Бөлімі: Жабық тұқымдылар
Табы: Қос жарнақтылар
Сабы: (unplaced)
Тұқымдасы: айлауықтар тұқымдасы
Кіші тұқымдасы: Сүйелжазар
Тегі: Сүйелжазар
L.
Үлгілік түрі
Heliotropium europaeum
L. [1]
Species

250-300, see text

Синонимдері

Beruniella Zakirov & Nabiev
Bourjotia Pomel
Bucanion Steven
Cochranea Miers
Euploca Nutt.
Lithococca Small ex Rydb.
Meladendron Molina
Parabouchetia Baill.
Valentina Speg.[2]

Сүйелжазар немес Гелиотроп (лат. Heliotropium) – айлауықтар тұқымдасына (лат. Boraginaceae) жататын бір және көп жылдық шөптесін өсімдіктер не жертылай бұталардың тегі.

Таралуы[өңдеу]

Қазақстанның шөлейтті , сортаңды жерлерінде, өзендер мен жылғалардың бойында өсетін 7 түрі бар. Биіктігі 10 – 50 см аралығында. Сыртын түк жапқан сабағы бұтақталып өседі. Жай жапырақтарының жиегі тегіс, өркен бойынша кезектксіп орналасады.

Ботаникалық сипаттамасы[өңдеу]

Жеке гүліндегі тостағанша жапырақшаларының саны – бесеу, жәпшесі өте қысқа, аналығы екі жеміс жапырағынан тұрады, жатыны қысқа, аналықтың аузы біз тәрізді үшкір. Ұсақ гүлдері ирек гүлшоғырына жиналып, бір жағына қарай бұрылып, иіліп тұрады. Гүлшоғырының төменгі бөлігіне бекіген гүлдерінің сағағы өте қысқа, ал ұшына жақындаған сайые сағақсыз орналасады. Мамыр – маусым айларында гүлдеп, жеміс береді. Жемісі – құрғақ төрт жаңғақша. Олар екі-екіден бірігіп немесе әрқайсысы жеке-жеке орналасады.

Түрлері[өңдеу]

Heliotropium anomalum var. argenteum
European Heliotrope (Heliotropium europaeum)
Indian Turnsole (Heliotropium indicum) inflorescence

Сүйелжазардың бір түрі – кішкентай Сүйелжазар (Heliotropium parvulum), ол тек Іле Алатауда ғана кездесетін эндемик. Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген . Сүйелжазардың гүлдерінен аралар бал жинайды.[3]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Heliotropium L. TROPICOS. Missouri Botanical Garden. Тексерілді, 12 қаңтар 2010.
  2. Genus: Heliotropium L. Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture (2 сәуір 2006). Тексерілді, 12 қаңтар 2010.
  3. Б.Ө. Жақып "Қазақстанның табиғаты"