Еңлікгүл

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Еңлікгүл

Еңлікгүл (Leontopodіum) – күрделігүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туыстасы. Қазақстанда: Алтай, Тарбағатай, Жетісу (Жоңғар), Іле, Күнгей Алатауларының шалғынды, тастақты беткейлері мен бұлақ маңындағы сазданған дымқыл жерлерде, аршалы және шыршалы ормандардың арасында өсетін 2 түрі: сарғыш Еңлікгүл (L. ochroleucum) және Федченко Еңлікгүлі (L. fedtschenkoanum) бар. Leontopodium латынша ғылыми атауы грекшедегі λέων (leon) — «арыстан» және ποδεών (podion) — «табан» дегеннен туындаған, өйткені гүлдің сырт әлпеті арыстан табанына ұқсап кетеді.

Теңіз деңгейінен 2300 – 4600 м биіктікте жиі кездеседі. Бұлардың биіктігі 5 – 35 (50) см. Сабақтары тік, кейде түп жағынан сәл иіліңкіреп келген. Сопақша, таспа немесе ланцет тәрізді ұзын жапырақтары сабағының түбіне айнала, ал сабақ бойындағы сағақсыз жапырақтары кезектесіп орналасады. Өсімдіктің сыртын жұмсақ қалың түк басқан, сондықтан сұрғылт боз түсті болады. Бір не бірнеше себет гүлшоғыры бір-бірімен топталып, қалқанша гүлшоғырына жиналған. Оны айнала жұлдыз тәрізді жапырақтар қоршап жатады; себет гүлі екі үйлі, қос жынысты да, дара жынысты да болады. Гүл тостағаншасы үлпек айдаршаға айналған.

Мамыр – шілде айларында гүлдеп, маусым қыркүйекте жемісі піседі. Жемісі – құрғақ тұқымша, піскен кезде үлпек айдаршасы қурап түсіп қалады. Еңлікгүл әсемдік үшін өсіріледі. Федченко Еңлікгүлі – реликті түр, таралу аймағының жылдан-жылға азаюына байланысты қорғауды қажет етеді.[1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3