Жак Адамар

Jacques Hadamard
Jacques Salomon Hadamard
Туылды	1865 ж. желтоқсанның 8 (1865—12—08) Versailles, Франция
Қайтыс болды	1963 ж. қазанның 17 (97 жаста) Париж, Франция
Тұратын жері	Франция
Ұлты	Француз
Салалары	Mathematician
Институттары	University of Bordeaux Sorbonne Collège de France École Polytechnique École Centrale
Alma mater	École Normale Supérieure
Doctoral advisor	C. Émile Picard Jules Tannery
Doctoral students	Maurice René Fréchet Paul Lévy Szolem Mandelbrojt André Weil Xinmou Wu
Еңбегі үшін танылған	Hadamard product Proof of prime number theorem Hadamard matrices
Notable awards	Grand Prix des Sciences Mathématiques (1892) Prix Poncelet (1898) CNRS Gold medal (1956)
Religious stance	Atheism[1]

Жак Соломон Адамар (1865 жылы 8-желтоқсан Версал -1963 жылы 17-қазанда Париж) - Француз математигі. 1888 жылы Париж жоғары педогикалық университетін бітірген,Париждегі Бупен мектебінде,Бардоли инистутында жане Париж жаратылыс таныу акедемиясында қызыметтер атқарған. 1909 жылдан өмірінің соңына дейін Франс инистутында оқытушылықпен айналысқан. 1912жылы Франция ғылым акедемиясының акедемигі болып сайланған,ол сонымен қатар бұрынғы КСРО, Америка, Англия, Италия сынды мемілекеттердің ғылым акедемиясының акедемигі жане корольдіқ ғылыми бірлестіктің мұшесі әрі көптеген мемілекеттердің құрметті докторы болған. Ол ең алдымен А.‐кошыйдың талдау ( analysis) саласындағы аймақтық назариясын жалпы жағыдайға дейін кеңейтті.өзіның докторлық дисертациясы «тейлор қатарымен анықталған функциясының аналиктикалық ашлыуында»(1892) бірінші рет жиындар теориясын көмплекіс аналиыз теориясына енгізеді,әрі қайтадан қарапайым түрде Кошыйдың жинақталыу радиусы туралы натижены дәлелдейді, жане де тақ нүктелердің жинақталу шеңберіндегі орынын жане қасиетын жан-жақты зеріттеу арқасында жинақталу шеңберінің сыртының аналиктикалық ашлыуын одан да ары нақтылай түседі.Бұл еңбектер әлікүнге дейін көмплекіс аналиыз теориясының негізгі мазмұны болып саналады.ол жане өзінің шәкірті S-Мандерболоймен бірлесе жазған«тейлор қатары жане оның аналиктикалық ашлыуы »(1901)атты кітәбі классиык еңбек болып саналады.ол функцияның ең үлкен модулын зеріттеу барысында атақты үш шеңбер теоремасын байқайды әрі оны бүтін функцияның(integral function)теилор қатарының коэфисентінң ең үлкен модулының біртіндеп кемуімен осы фунуцияның қатарларының арасындағыбайланысқа қолданып,Қ.Пуанкаре(Jules-Henry poincare 1854～1912) нәтижесін аяқтап,1892жылғы франция ғылым акедемиясының силығын жеңіп алады. ол тағыда Риманның(Georg Fridrich Bernhard Riemann 1826-1866) ξ функциясының 0 екнін есептеп(1896),Риман жорамалының шешілуіне үлесін қосады.жәй сандар теоремасын яғыный дәлелдеп, Аналиктикалық сандар теориясының (analytic number theory ) негізін қалады. Нақты сандар көлемінде оның еңбегі тұрақты көэфициентті дифферециалдық теңдеулердің тұрақтлығы туралы, функциялық аналиыз, екінші ретті сызықтық дифферециалдық теңдеулердің шешімдерінің тұрақтылығы туралы жане сүйық денелердің күш үғымы туралы болды. тұрақты көэфициентті дифферециалдық теңдеулер де, ол үқсамайтын тәсілдер арқылы А.М.Ляпуновтан(Александр Михайлович Ляпунов Alexander. M.Liapunov 1857-1918 ) кейін дербес дүрде тұрақтылық туралы натижені дәлелдеп шықты. Пойнкардің тұрақтылық назариясы тұрақты көэфициентті дифференциалдық теңдеулердегі кошидің мәселесінің аймақтық натижесін жалпы жағдайға дейін кеңейтті.Адамард бұл кеңейтудің мүмкін болуының себебі Э.Галуанің (E.Galios 1811-1832) топтар арқылы алгебралық теңдеулерді шешуіндегі идиясын Пуарнкердің қолданыуының түріткі болуы деп есептеген. мүндай ой оның функциялық аналиызға назар аударуына көп әсерін тигізген.оның сызықты функциядағы бейнелеу туралы маселесіндегі қортындысы, рисз(Frigyes Frèdèric Riesz 1880-1956) теоремасының дәлелденілуінің алғы шарты болды. оның 1908 жылғы функцияның дифференциалдық қалдығы туралы мақаласы Франция ғылым акедемиясының сыйлығын алған, ол осы мақаласында болатын Грин функцсиясының(George Green 1793～1841) бір сызықты емес интегіралдық теңдеуінің маңызды натижесын алады,ол бүл теңдеудің шегера S пен қатысты екекніне байқайды.1920жылы функцияналдық талдау жиынында жасаған «функцияналдық талдаудың ғылымда қолданылуы »атты баяндамасы маңызды мақалалардың бірі болып саналады. Оның анықтауыштар туралы теоремасы Е.І.Фредколымны Erik lvar Fredholm (1866-1927)дәлелдеуінде маңызды орын алады.оның сүйық денелердің күшін зеріттеу жағындағы еңбегі негізінен «толқынның таралыуы » атты кітәбінда көрінеді.кітәпта ол түрақты шешім мәселесі арқылы толқын үғымын енгізудің маңызын айтады .Гилберт (David Hibert 1862-1943) үлкен еңбігіндегі лейбір мәселелерді қарапайымдастырып жане толықтырды, мінездемелік теориясын жан жақты зерттеп талдау жасау арқылы теңдеулер жүйесі мен жәй теңдеулердің түбірінен ұқсамайтынын түсіндіріп береді. соңғы қосымшасында сүйық денелердің сырғанауы мүмкін екенін көрсетеді.бүл еңбектер соңғы кездегі газдің механикасының зор көлемді зеріттелуне әсер етті.