Жақша

Қазақша Уикипедияның мағлұматы

Мында өту: бағыттау, іздеу
()

қ  п  ө

Тыныс белгілері

дәйекше ( ' )
жақшалар (( )), ([ ]), ({ }), (< >)
қос нүкте ( : )
үтір ( , )
тире ( )
көп нүкте ( , ... )
леп белгісі ( ! )
нүкте ( . )
тырнақшалар ( « », „ “ )
дефис ( -, )
сұрау белгісі ( ? )
нүктелі үтір ( ; )
бөлшек белгісі ( / )

Сөз аралық бөлу

ашық жерлер ( ) () ()
аралық нүкте ( · )

Жалпы типографика

және белгісі ( & )
маң белгісі ( @ )
жұлдызша ( * )
кері қиғаш сызық ( \ )
байрақша ( )
қақпақша ( ^ )
пұл ( ¤ ) $, , ¥, £, ¢,
даггер/обелиск ( ) ( )
градус ( ° )
төңкерілген леп белгісі ( ¡ )
төңкерілген сұрау белгісі ( ¿ )
жасуша (типографика) ( # )
нөмір нышаны ( )
пайыз және қатысты нышандар
( %, ‰, )
пилкроу ( )
прим ( )
параграф белгісі ( § )
тілде ( ~ )
умлаут/диерезис ( ¨ )
астыңғы сызық ( _ )
тік сызық ( |, ¦ )

Жалпы емес типографика

көп жұлдызша ( )
сұқ қол ( )
демек белгісі ( )
интерробанг ( )
мысқыл белгісі ( ؟ )

Жақша () - жазуда пайдалынатын тыныс белгілерінің бірі. Жақша, негізінен, мағынаға байланысты қойылатын тыныс белгі. Жақшаға алынатын сөздер мен сөйлемдер жақшаға алынбаған сөздермен грамматикалық байланыспайды. Жақшаға алынған сөздер мен сөз тіркестері баяндалып отырған ойды анықтай түсу үшін, кейде оның жеке мүшелерін түсіндіру үшін, оған ескерту жасау үшін, ойдын қайдан алынғандығын көрсету үшін қолданылады. Демек, жақшаға алынатын сөздер мен сөз тіркестері басы артық нәрселер емес, сөйлем ішіндегі бір ойды немесе жеке бір сөзді дәлірек түсіндіретін, аутордың белгілі бір нәрсе жайында көзқарасын аңғаратын - керекті сөздер.

[өңдеу] Қойылу жағдайлары

Жақша мынадай орындарда қойылады:

  1. Өзінен бұрынғы сөздің немесе сөз тіркесінің мағынасын айқындау мақсатында қолданылған түсіндірме мәнді қыстырма сөздер жақшаға алынады.
  2. Сөйлемдегі бір ойдың мағынасын ашып көрсететін немесе оған аутордың көзқарасын білдіретін түсіндірме мәнді қыстырма сөйлемдер сөйлем ортасында келсе де, жақшаға алынады.
  3. Белгілі сөздерді түсіндіру үшін оның аудармасы, синонимі, екінші бір тілдегі баламасы беріледі де, жақшаға алынады.
  4. Алынған дәйексөз, мысал кімдікі екендігін және қайдан алғандығын көрсету үшін, соңынан жазылған кітаптың аты, ауторы т. б. жақшаға алынады.
  5. Бір сөйлемнің ішінде әрі қыстырма сөз, әрі түсіндірме мәнді қыстырма сөйлем өзара тіркесіп келетін болса, бұлар түгелдей жақшаға алынады да, қыстырма сөз қыстырма мәнді сөйлемнен үтірмен ажыратылады.
  6. Драммалық шығармалардағы аутордың түсініктемелері, кейіпкерлердің мінез-құлқын, қимыл-әрекетін т. б. білдіретін сөздері жақшаға алынады.

[өңдеу] Әдебиет

Жеке құралдар