Ж (кирил)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Rosyjska litera Ż.PNG
  Қазақ кирил әліпбиі  
Аа Әә Бб Вв Гг Ғғ Дд
Ее Ёё Жж Зз Ии Йй Кк
Ққ Лл Мм Нн Ңң Оо Өө
Пп Рр Сс Тт Уу Ұұ Үү
Фф Хх Һһ Цц Чч Шш Щщ
Ъ Ыы Іі Ь Ээ Юю Яя
Keyboard KAZ.png

Ж, ж - кириллицаға негізделген әліпби әрпі.

Тіл алдының таңдайға жуықтауынан жасалатын ұян дауыссыз дыбысты белгілейтін әріп. Ж-нің жалаң (спирант), қосынды (аффрикат - "дж") түрлері бар. Аффрикат Ж-нің қазақ тілінде дербес фонемалық мәні жоқ, ол - спирант Ж-нің нұсқасы. Сөз ішінде (Ж( дыбысы іргелес қатаң дыбыстың ықпалымен "ш" дыбысына ұқсас естіледі, бірақ жазылуда бұл ескерілмейді. Мысалы, айтылуы - Дошан, жазылуы - досжан. Түркі тілдерінің көпшілігінде "Ж" орнына "й" дыбысы айтылады (жол - йол, жас - йаш).

"Ж" қазақ тілінің байырғы сөздерінің аяғында өте сирек кездеседі (лаж, мұқтаж т.б.).

Транскрипциясы[өңдеу]

Ж кирил әрпі латын тілдерін транскрипциясында түрлі жазылады: чех, словак, словен, хорват тілдерінің жазбаларында Ž әрпі, поляк тілінде - Ż нұсқасы; роман тілдерінде - G немесе J , в герман тілдерінде — диграф zh (ағыл.) немесе sh (нем.) т.б.[1][2].

Кодтар кестесі[өңдеу]

Код Регистр Ондық
код
16-лық
код
8-дік
код
Екілік код
Юникод Бас 1046 0416 002026 00000100 00010110
Кіші 1078 0436 002066 00000100 00110110
ISO 8859-5 Бас 182 B6 266 10110110
Кіші 214 D6 326 11010110
KOI 8 Бас 246 F6 366 11110110
Кіші 214 D6 326 11010110
Windows 1251 Бас 198 C6 306 11000110
Кіші 230 E6 346 11100110

HTML жүйесінде бас әріп «Ж»-ны Ж немесе code>Ж, ал кіші «ж» әріпін - ж немесе ж деп белгілейді.

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 4 том
  2. Кеңесбаев І., Мұсабаев Ғ., Қазіргі қазақ тілі. Лексика. Фонетика, А., 1962
Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Cyrillic alphabet