Зымыран (ракета)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
(Зымыран бетінен бағытталған)
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Зымыранынң ойлап табылуы[өңдеу]

Отшашу

Жүздеген, бәлкім мыңдаған жыл бұрын Қытайда оқ-дәріні ойлап тауыпты.Дәрі жақсы жанатын.Әлдебіреу бамбуктың діңгегіне дәріні толтырып, тұтатып жіберген.Бамбук ұша жөнелген!Алғашқы зымыран осылай пайда болды. Бастапқыда зымырандарды ермек үшін пайдаланған: отшашу жасаған. Орта ғасырларда ғана зымыран қаруға айналды.Алайда зымырандардың ату дәлдігі болмаған.

Зеңбіректердің шайқас даласынан зымырандарды ығыстырып шығаруы да содан. Зымыран ХХ ғ. екінші өмірін бастады.Зеңбіректердің ату қашықтығы әскерилерді жалықтырып жіберді: ең күшті деген далалық зеңбірек 30-40 км қашықтыққа ата алады.Дәрілі реактивті қозғалтқышты Қытайлар сонау ерте заманда ойлап тапқан.Мұндай қозғалтқышы бар зымырандарды қатты отынды деп атайды.Олар өте қарапайым, бірақ қатты отынды қозғалтқыштардың тарту күшін басқару қиын.

Кеңестік зымыран тасығыш "Восток"

Сұйықтықты реактивтік зымыранның пайда болуы[өңдеу]

Сұйықтықты реактивтік қозғалтқыштың ойлап табылуы зымыранның ұшу траекториясын өзгертуге мүмкіндік берді. Траектория деп зымыранның кеңістіктегі жолын атайды.Тас баллистикалық траекториямен ұшады.Тастың қозғалтқышы жоқ, ұшқанда оған Жердің тартылыс күші ғана әсер етеді.Өйткені зымыранның қозғалтқышы бірнеше минут қана жұмыс істеп, содан кейін өшеді.Әрі қарай зымыран тас сияқты- баллистикалық траекториямен ұшады.Сұйықтықты қозғалтқыштар дәрілі түрлерінен қуаттырақ.Кеңестік тұңғыш ғарышкер Юрий Алексеевич Гагарин мінген әлемдегі бірінші «Восток-1» ғарыш кемесін орбитаға алып шыққан Р-7 зымыран-тасығышында дәл осындай қозғалтқыщтар тұрған. Алайда сұйықтықты қозғалтқышы бар зымырандардың кемшіліктері көп: олар қатты отындылардан күрделірек, жанармайы мен тотықтырғышын сақтау қиын.Дәрілі зымыран біршама қарапайым әрі оны сақтау оңай.Инженерлер қатты отынды қозғалтқыштардың тарту күшін реттеу тәсілін тапты.Қазіргі уақытта әскеери мақсаттағы зымырандардың басым бөлігі- қатты отынды.Мұндай зымырандар зауыттың өзінде арнайы контейнерге салынады.Контейнерден зымыран бір рет қана- ұшырған кезде шығарылады.

Ең кішкентай, ең үлкен және стратегиялық мақсаттағы зымырандар[өңдеу]

Ең кішкентай зымырандар- жарық түсіретін және белгі беретіндер.Мұндай зымырандарды дабыл тапаншаларынан атады.Салмағы оңдаған тонна болатын ең үлкендері- ғарыштық зымыран-тасығыштар.Әскердің барлық түрлері- жаяу әскерден авмацияға дейін зымырандармен қаруланады.Ресейде қарулы күштердің ерекше түрі- Стратегиялық мақсаттағы зымыран әскерлері (РВСН) бар.Бұл әскерлердің басты қаруы- құрлықаралық баллистикалық зымырандар.Мүндай зымырандардан қорғану бүгінде мүмкін емес.Қазіргі құқрлықаралық зымырандар жер щарының кез-келген нүктесіндегі кез-келген нысананы асқан дәлдікпен жойып жібере алады.

Көп мақсатты көздейтін РВВ-АЕ зымыраны - ең жоғарғы қашықтығы 100 км

Қызықты деректер[өңдеу]

Стратегиялық мақсаттағы зымыран әскерлері кеңестік ғарышкерліктің бесігі болған.Кеңестік Р-7 және Р-7А зымырандардың неегізінде ғарыш аппараттарын таситын зымырандардың сол кездегі ең үздіктері жасалған.

Дерек көздер[өңдеу]