Испания

Қазақша Уикипедияның мағлұматы

Reino de España Испания Kорольдігі
Ұраны: Plus Ultra
Әнұраны: Marcha Real
Елордасы (және ең ірі қаласы)		Мадрид 40°26′N, 3°42′W
Ресми тілдері		Испанша
Үкімет түрі		Kорольдігі
—	Королева	Juan Carlos I
—	Премьер-министр	José Luis Rodríguez Zapatero
EU		-
—	EU	1986 January 1
—	Су (%)	1,04
Жұрты
—	2006 сарап.	44.395.286 (29-ші)
—	2001 жұрт санағы	40.847.371
ЖІӨ (АҚТ)		2005 сарап.
—	Бүкіл	$1,029 trillion (12-ші)
—	Тұлға басына	$26.320 (25-ші)
АДИ (2003)		0,928 (high) (21-ші)
Ұлттық пұлы		еуро € (EUR)
Уақыт белдеу(лер)і		CET (UTC+1)
—	Summer (ЖУ)	CEST (UTC+2)
Интернет үйшігі		.es
Телефон белгілемесі		+34
Радио белгілемесі		ES

Осы мақала Испания аумақтары туралы бітеме боп табылады. Бұны толықтырып, Уикипедияға көмектесуіңізге болады.

Испания Eуропа құрлығында орналысқан ел.

Испания парламенттiк демократиялы, конституциялық монархиялы ел. Оңтүстік-батыс Еуропада, Иберия бұғазында орналасқан мемлекет. 1986 жылдан бері Еуропалық Одақтың мүшесі. Номиналдық ЖІӨ бойынша дамыған ел: әлем бойынша ең ірі экономикалар арасында 9-ыншы орында, Еуропа бойынша 5-інші орында.^[1]

[өңдеу] Тарихы

Испания Америкада көп отарлар істеді.

Жаулаушылық кейінгі бүгінгі Испания Көне Римның провинциясы – Hispania болды. Орта ғасырда осы жерге германдар келді, ал содан кейін, арабтар солтүстік Африкадан келіп Кордоба Халифаты орнатылған. Кордоба Халифатының елордасы өз уақытында Еуропаның ең үлкен және бай қаласы болды. Осы уақытта солтүстік Испания, және Португалияда Христиан патшалықтары: Арагон, Кастилия, Наварра және Астурия болды, олар арабтармен жаугершілік күресу - «Reconquista» (ұрып өзіне қарату) басталды. «Reconquista» 722 ж. Ковадонга шайқасымен басталды, христандар жеңіс алып, Астурия патшалығын орнатты. Сондықтан арабтар Пиреней тауларына кетіп, Фрасиямен соғыса бастады. 1469 ж. Кастилия мен Арагон патшалықтары бірлесіп, жаңа бір мемлекет – Испания елін құрды.1492 ж. христиандар ең соңғы мұсулман мемлекеті – Гранада патшалығын басып алды. Осы жылда Колумб Американы ашты, Испания өз империясының құрылысын бастады.

Испандықтардың Империясына оңтүстік және орталық Америка, Мексика, оңтүстік АҚШ, Филлипины, Солтүстік Италия, Маррокко елдері кірді. Осы кезең Еуропада «Испанияның Алтын Ғасыры» деп аталған. Испания 16-17 ғасырда Еуропаның ең қайратты мемлекеті болып шықты, бірақ 19 ғасырдың француздардың кірісуі былыққа келтірді. 1793 ж. Испания Францияға соғыс жариялады (Франция өз патшасы Луи XVI өлтірді). Осы соғыста Франция жеңіске жетіп, Испанияда тәуелді мемлекет құрылды. Сондықтан Наполеон Испания патшалығын өз ағасы Жозеф Бонапартқа берді. Бірақ испандықтар келіспей тәуелсіздік соғысын бастады. Осының бәрі Испания Империясын әлсіретті - сонымен Боливия, Мексика, Куба елдері империядан шығып, өздерінің тәуелсіздігін жариялады.

20 ғасырда Испан азамат соғысы басталды, осы соғыста фашистер жеңіске жетті. 1978 жылы Испания демократиялық жолына оралды. Бүгінгі Испания - Парламенттік Патшалық, ол Еуропалық Одаққа кіреді.

[өңдеу] Әкімшілік құрылысы

Испанияда 17 автономиялық аймақ (comunidades autónomas) және 2 автономиялық қала (ciudades autónomas) – Кеута және Милилла, бар.

Тағыда Испания 15 провицияға бөлінеді. Жеті автономиялық аймақ тек қана бір провинцияға кіреді, олар: Астурия (Asturias), Балеар аралдары (Balearic Islands), Кантабрия (Cantabria), Ла Риоха (La Rioja), Мадрид (Madrid), Мурсия (Murcia) және Наварра (Navarre).

Провинциялар аудандарға (comarcas) бөлінеді. Ал одан әрі, олар микро-аудандарға (municipio) айырылады.

[өңдеу] Ең ірі қалалар

Мадрид қаласы

[өңдеу] Жұрты

[өңдеу] Тілдер

[өңдеу] Тағы қараныз

• Испан Империясы

• Испан тарихы

қ • п • ө

Дүниежүзілік сауда ұйымы (ДСҰ)

Гаити • Албания • Ангола • Антигуа мен Барбуда • Аргентина • Аустралия • Баңладеш • Барбадос • Бахрейн • Белиз • Бенин • Біріккен Араб Әмірліктері • Боливия • Ботсуана • Бразилия • Бруней • Буркина-Фасо • Бурунди • Венесуела • Виетнам • Габон • Гайана • Гамбия • Гана • Гуинея-Биссау • Гуинея • Гренада • Гүржістан • Гуатемала • Джибути • Доминика • Доминикан Республикасы • Екуадор • Әрменстан • Еуропа Одағы¹ • Жаңа Зеландия • Жапония • Жамайка • Замбия • Зимбабуе •Исландия • Исраел • Швейцария • Камбоджия • Камерун • Қатар • Канада • Кения • Колумбия • Конго Демократиялық Республикасы • Конго Республикасы • Коста-Рика • Кот-д-Ивуар • Куба • Кувейт • Құрама Штаттар • Қырғызстан • Қытай • Лесото • Лихтенштейн • Мағрибия • Мадагаскар • Макао • Македония • Малайзия • Малауи • Мали • Малдивтер • Маурики • Мауритания • Мексика • Мианма • Мозамбик • Молдова • Моңғолия • Мысыр • Нигерия • Намибия • Непал • Нигер • Никарагуа • Норвегия • Оман • Гондурас • Оңтүстік Африка • Оңтүстік Корея • Орталық Африка Республикасы • Панама • Папуа Жаңа Гвинея • Парагуай • Пәкістан • Перу • Пилипинес • Руанда • Салуадор • Сауд Арабиясы • Сент Винсент және Гренадиндер • Сент Киттс және Невис • Сент Лусия • Сенегал • Сиерра-Леоне • Сингапур • Суазиланд • Сүлеймен Аралдары • Суринам • Таиланд • Тайуан • Танзания • Ташад • Того • Тринидад пен Тобаго • Тунисия • Түркия • Уганда • Үндінезия • Үндістан • Уругуай • Иордан • Фиджи • Хорватия • Чили • Шәңғаң • Шри-Ланка •

¹ Еуропа Одағының барлық жиырма жеті мүше елі БСҰ-ға өз алдына мүше болып енген:
Алмания • Аустрия • Белгия • Бұлғарстан • Грекия • Дания • Естония • Ирландия • Испания • Италия • Швеция •
Қыбыр • Құрама Патшалық • Латвия • Литуания • Лүксембор • Мажарстан • Малта • Недерланд •Польша • Португалия • Румыния • Словакия • Словения • Финландия • Франция • Чехия •

Дәйексөз алу <ref> tags exist, but no <references/> tag was found қатесі