Кант, Иммануел
Қазақша Уикипедияның мағлұматы
| Батыс пәлсапасы 18-ші ғасыр пәлсапасы |
|
|---|---|
| Аты: | Иммануел Кант |
| Тууы: | April 22, 1724 жылғы сәуірдің 22-сі Көнигсберг, Пруссия патшалығы |
| Өлімі: | 1804 ж. ақпанның 12 (79 жаста) Көнигсберг, Пруссия патшалығы |
| Ағымы/салты: | кантшылдық, Ағарту дәуірі пәлсапасы |
| Басты мүдделері: | эпистемология, метафизика, этика |
| Елеулі идеялары: | категориялық императив, транцендентті идеализм, синтетик априори, ноуменон, Sapere aude, Күн жүйесінің пайда болуы туралы болжам. |
| Ықпалы: | Вольф, Тетенс, Һатчесон, Емпирикус, Монтень, Һьюм, Декарт, Мальбранш, Лейбниц, Спиноза, Локк, Беркли, Руссо, Ньютон, Сведенборг |
| Ықпалданғандар: | Фихте, Шеллинг, Һегел, Шопенһауер, Ницше, Пирс, Һуссерл, Һайдеггер, Виттгенштайн, Сартр, Кассирер, Һабермас, Роулз, Чомски, Ноцик, Gjggth, Киркегард, Юнг, Серл, Фуко, Мишель, Арендт, Маркс, Джентиле, Ясперс, Һайек, Бергсон, Өрстед, Емерсон, Вайнингер |
| Белгісі: |
 |
Иммануел Кант IPA: [I:manuəl kant] (1724 жылғы сәуірдің 22-сі – 1804 жылғы ақпанның 12-сі) — 18-ші ғасырда Пруссия патшалығының Көнигсберг қаласында тұрған неміс пәлсапашысы. Ол қазіргі заман Еуропасының және Ағарту дәуірінің ең ықпалды ойшылдарының бірі болып саналады. Жалпы қалыптасқан пікір бойынша, ол пәлсападағы Аристотелден кейінгі ең маңызды тұлға болып табылады.
[өңдеу] Өмірбаяны
Иммануел Кант 1724 жылы Көнигсберг қаласында бір отбасында он бір баланың төртіншісі болып дүниеге келді (олардың алтауы балалық шағында көз жұмды). Оған шіркеудегі рәсімде «Емануел» деген ат берілген болатын, бірақ Канттың өзі кейінірек еврей тілін үйреніп алғаннан кейін оны «Иммануел» деп өзгертіп алды. Ол бүкіл өмірін өзінің туған қаласын Шығыс Пруссияның елордасында және оның айналысында өткізіп, одан ешқашан 200 шақырым қашықтыққа ұзап көрмеген.[1] Оның әкесі Йоһанн Георг Кант (1682-1746) Пруссияның солтүстік-шығысындағы Мемель қаласында туған, кәсібі қолөнерші, ұлты неміс. Анасы Анна Регина Портер (1697-1737) Нюрнберг қаласында туған, Шотландиядан көшіп келген ер-тұрман жасаушының қызы.
Жас шағында Кант тиянақты, бірақ ерекше жетістік көрсете қоймаған студент болатын. Ол шынайы діни сенім, кішіпейілдік және Киелі кітапты көп зерттеуге баса назар аударатын пиетистік көзқарастарды ұстанатын отбасында туып-өсті. Соның арқасында Кант қатаң тәрбие алды, оның алған білімінде математика мен ғылымға қарағанда латын тілі мен діни тәрбие басым болды.[2]
Дәйексөз алу <ref> tags exist, but no <references/> tag was found қатесі
