Көмірқышқыл газ

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Көмір қышқыл газы - көмір қышқылының ангидриді.

Көмір қышқыл газы
Carbon-dioxide-2D-dimensions.svg
Carbon dioxide structure.png
Carbon-dioxide-3D-vdW.svg


Физикалық касиеттері[өңдеу]

CO2 – түссіз, аздап қышқылтым дәмі бар газ; меншікті салмағы 0,0019 г/см3, балқу t –56,6°С, қайнау t –78,5°C. Газ күйінде суда және кейбір органикалық еріткіштерде ериді. Сұйық көмір қышқыл газы қатты суығанда (қатты СО2) қар сияқты массаға “құрғақ мұзға” айналады. Сумен әрекеттескенде көмір қышқылы түзіледі. Көмір қышқыл газы қызуға төзімді. Тек 2000°С-тан астам температурада ғана көміртек оксиді мен оттек түзе ыдырайды.

Ашылу тарихы[өңдеу]

Көмір қышқыл газын 1754 ж. ағылшын ғалымы Джозеф Блэк зерттеп, магний карбонатының ыдырауы кезінде бөлінетін газ екендігін айтқан, ал 1789 ж. француз ғалымы Антуан Лавуазье оның құрамын анықтаған.

Колдануы[өңдеу]

Көмір қышқыл газының фотосинтез процесінде маңызы зор, ол – организмде зат алмасу нәтижесінде түзілетін басты өнімдердің бірі. Лабораторияда көмір қышқыл газын Кипп аппаратында мәрмәрға тұз қышқылымен (HCl) әсер ету арқылы, ал өнеркәсіпте әктасты не борды ыдырату арқылы алады: CaCO3→CaO+CO2. Бұдан шыққан көмір қышқыл газын арнайы әдістермен тазартады. Көмір қышқыл газы, негізінен, тамақ (қант, сыра, т.б.) өнеркәсібінде құрғақ мұз, тағамдарды консервілеу үшін, өрт сөндіруде, газдандырылған су, емдік көмірқышқыл ванна дайындауда, химия өнеркәсібінде сода өндіруде қолданылады.[1]

Пайдаланылған әдебиет[өңдеу]

  1. “Балалар Энциклопедиясы”, V-том