Көнтабандылар жасағы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Көнтабандылар жасағы
Кельн зообағындағы бактриан
Кельн зообағындағы бактриан
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Жануарлар
Жамағаты: Хордалылар
Табы: Сүтқоректілер
Сабы: Көнтабандылар
Екі-есімді атауы
Tylopoda
Illiger, 1811
қазіргі уақытта сақталған тұқымдасы

Camelidae (Түйелер)

Protoceras скелеті
Stenomylus hitchcocki скелеті

Көнтабандылар жасағы (лат. Tylopoda) - Көп уақытқа дейін бұл отрядтың өкілдерін жұпаяқтыларға жатқызып келді[1]. Бұл жасаққа қазіргі заманда сақталған бір-ақ тұқымдас жатады: Camelidae (Түйелер). Тұқымдасқа Африка мен Азияда кең тараған түйелер мен Оңтүстік Америкадағы өркешсіз түйелер - ламалар жатады. Жеті тұқымдас қазіргі заманда құрып біткен.

Құрып біткен тұқымдастар[2]:

Биологиялық сипаттамасы[өңдеу]

Мойны ұзын ірі жануарлар. Аяғы жұпаяқты, үшінші және төртінші саусақтары сақталған, көнді жалпақ табанына денесінің салмағын салып қозғалады. Қарны үш бөлімнен тұрады: үлкен қарын, жұмыршақ, ұлтабар. Қазір Орталық Азияның даласында жабайы түйенің бір түрі — қос өркешті түйе сақталған. Бір өркешті түйенің, нардың тек қана қолға үйретілген бір түрі белгілі.Түйелер шөлді жерлерге бейімделген, ұзақ уақыт су ішпей жүре береді. Түйелерде май қоры өркешіне жиналады. Май қоры өз тарапынан артық су қоры болып есептеледі. Сондықтан өркешінде май көп түйелер шөлге шыңамды келеді. Қолға үйретілген қос өркешті түйелер Монголия мен Қытайда, ТМД-да Әзірбайжанда, Қазақстанда, Орта Азия елдерінде бар. Оларды жүк көлігі ретінде пайдаланады. Ламалар тек кана Оңтүстік Америкада тіршілік етеді. Олардың жабайы екі түрі - гуанока және викунья белгілі[3]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Отряд Парнокопытные - Artiodactyla // Павлинов И. Я. Систематика современных млекопитающих. — М.: изд-во МГУ, 2003. — 297 с.
  2. Paleobiology Database: Tylopoda
  3. Биология 9 сынып - Алматы "Мектеп" баспасы 2009.