Лев Гумилёв

Дүниеге келгені:	1912 ж. қазанның 1 (1912—10—01) Ресей, Царское Село
Қайтыс болғаны:	1992 ж. маусымның 18 (79 жаста) Санкт-Петербург)
Мансабы:	орыс ғалымы, тарих ғылыми докторы, география ғылыми докторы

Әке-шешесімен бірге

Лев Николаевич Гумилёв (1912 ж. қазанның 1, Ресей, Петербор губерниясы, Царское село — 1992 ж. маусымның 15, Санкт-Петербор) — белгілі кеңестік және Ресей этнолог-тарихшы, Қазақстанның ежелгі тарихын жетік білген. Ресей жаратылыстану ғылыми академиясының академигі, география және тарих ғылымының докторы, ұлы дала халықтарының тарихын зерттеген маман. Пассионар этногенез теориясының негізін салушы.

Николай Степанович Гумилёв пен Анна Андреевна Ахматованың ұлы. 1934 ж. Гумилёв Ленинград университетінің тарих факультетіне түсіп, Батыс пен Шығыстың өздеріне тән әр түрлі мәдениеттерінің бір-бірімен байланысы, сонымен қатар ерте орта ғасырлардағы халықтардың тарихи жөніндегі мәселелер қамтылған алғашқы «Удельно-лестничная система у тюрок в VI – VIII вв.» мақаласын жаза бастайды. Бірінші рет 1935 ж. түрмеге қамалады, бірақ анасының аралсауымен көп уақыт өтпей босатылады. 1938 ж. Гумилёв қайта түрмеге қамалып, 5 жылға бас бостандығынан айрылады. 1944 ж. өз еркімен майданға кетіп, 1945 ж. Берлин операциясына қатысады. 1945-1948 ж. университетті жедел (экстерно) түрде бітіріп, «Политическая история первого тюркского каганата (546-656)» атты кандидаттық диссертация қорғады. Тұтқында жүргенде «Хунну» кітабын жазып, ол кітап кейіннен «Степная трилогия» кітабының бір бөлігі болды: «Хунну» (1960), «Древние тюрки» (1967), «Поиски вымышленного царства» (1970). Алғашқы екі кітабында Гумилёв ұлы дала этносының тарихын суреттесе, «Поиски вымышленного царства» бөлігінде еуропалықтардың Еуразия даласының тұрғындарына алдын ала жоспар бойынша жасалған қарым-қатынастарының қалай туындағаны көрсетілген. 60-70 жылдарда Гумилёвтің ғылыми еңбектерінің тарихи құрылымы жалпылама түрде қабылданған кеңестік тарихи ғылымнан түбегейлі айрықша болды, сондықтан да оның жұмыстары теріс бағаланды. Гумилёвтің зерттеу әдістері толық көлемде «Этногенез и биосфера Земли» (1989) мақаласында көрсетілген. Гумилёвтің тарих ғылымына қосқан негізгі үлесі «Древняя Русь и Великая степь» (1989) мақаласы болды. Онда IX-XII ғасырлардағы Еуразия этностарының бір-біріне өзара әсерлері қарастырылған. Автордың айтуы бойынша, тарих ұзақ уақыт бойы еуроорталықтандырушылық ұстаныммен бағаланды. Гумилёв тарихтың міндеті цивилизацияның («суперэтностармен») ауысуына қатысты, тарихи процестердің мәніне байланысты этностардың дамуын оқып үйрену деп санады. Тарихи зерттеулердегі осы бағыт қазіргі уақытта жүзеге аса бастады.

2005 ж. тамызында Қазан қаласында тарихшыға ескерткіш орнатылған. 1996 ж. Астана қаласында Еуразиялық ұлттық университетіне оның есімі берілді.

Негізгі еңбектер

• «Этногенез и биосфера Земли», АСТ, Астрель, 2005 г., ISBN 5-17-031811-1, 5-271-12025-2
• «Конец и вновь начало», АСТ, АСТ Москва, Хранитель, 2007 г., ISBN 978-5-17-044877-7, 978-5-9713-5990-6, 978-5-9762-3829-9
• «В поисках вымышленного царства», Товарищество «Клышников — Комаров и К», 1992 г., ISBN 5-87495-006-0
• «Древняя Русь и Великая степь», Астрель, АСТ, 2004 г., ISBN 5-17-026279-5, 5-271-09769-2
• «История народа хунну», АСТ, Люкс, 2004 г., ISBN 5-17-026629-4, 5-9660-0501-X
• «Тысячелетие вокруг Каспия», АСТ, АСТ Москва, Харвест, 2008 г., ISBN 978-5-17-051463-2, 978-5-9713-9145-6, 978-985-16-6196-7
• «Черная легенда», Айрис-Пресс, 2008 г., ISBN 978-5-8112-3377-9
• «Древний Тибет», ДИ — ДИК, 1996 г., ISBN 5-87583-022-0
• «Открытие Хазарии», ДИ-ДИК, 1996 г., ISBN 5-87583-023-9
• «Волшебные папиросы» 1993 (написал в Норильском лагере в 1942 году, решился записать на бумаге в 1966 году, издано посмертно).

Тағы қараңыз

• этнос
• суперэтнос

Сыртқы сілтемелер

• Л.Н.Гумилёв - толық кітапнама
• Л.Н. Гумилёв – көрнекті тарихшы-еуразиятанушы
• Гумилёв, Лев Николаевич (1912—1992) в Библиографическом словаре репрессированных востоковедов «Люди и судьбы»
• Гумилёв Л. Н. в Новейшем философском словаре
• Гумилёв, Лев Николаевич — Биография. Библиография. Высказывания