Лексикалық мағына
Лексикалық мағына орыс. лексическое значение — зат, құбылыс, іс-әрекеттің санада бейнеленіп тұрақталған ұғымының мазмұны. Лексикалық мағына сөздерді бір-бірінен ажыратып танытатын ең негізгі мағына, ол арқылы сөз жеке даралық (единицалық) сипатқа ие болады. Лексикалық мағына сөздің басқа мағыналарының тууына негіз болады, сол себепті сөз мағыналарын саралағанда ең алдымен оның лексикалық мағынасына көңіл аударылады. Семантикалық [1]тұрғыда лексикалық мағына екі аспектіде қарастырылады: сигнификативті және денотатты . Лексикалық мағына туралы ғылыми көзқарастар әртүрлі. Кейбір зерттеушілер лексикалық мағына тек атауыштық сөздерге тән, ол көмекші сөздерде, одағайларда, есімдіктерде лексикалық мағына жоқ деп есептейді. Алайда, кейінгі зерттеулер тілдегі барлық сөздердің де белгілі дәрежеде лексикалық мағынасы болатынын қолдайды. Мысалы, есімдіктер толық мағыналы атауыш есім сөздердің орнына жұмсалып, олардың мағынасын меңзеп білдіреді. Көмекші сөздердің лексикалық мағынасы дербес сөздерге тіркескенде байқалады.[2][3]
Лексикалық мағынаның бірнеше типі бар:
- Шындық болмысқа қатысты атауыш (тура) мағына, ауыс мағына;
- Сөздердің шығу тегіне байланысты түпкі мағына, туынды мағына;
- Сөздердің тіркесімділігіне байланысты еркін мағына, шартты мағына, фразеологиялық байлаулы мағына;
- Сөздердің стилистикалық қызметіне байланысты бейтарап мағына, бейнелі мағына, терминдік мағына, поэтикалық мағына.
[өңдеу] Тағы қараныз:
- Сөз айшықтары
- Сөз варианттары
- Сөзге морфемдік талдау
- Қаратпа сөз
- Сөздердің байланысу тәсілдері
- Сөздердің байланысу формалары
- Сөздердің орын тәртібі
- Сөздік
- Сөздік ұя
- Сөздің қызметі
- Сөз
- Сөздің негізі
- Сөздің ішкі формасы
- Сөзжасам
- Сөз қолданыс
- Сөз құрамы
- Сөз мәдениеті
- Сөз таптары
- Сөзтұлға
- Сөз тіркесі
- Сөз енгізу
- Сөз синтезі
- Сөйлем
- Модаль сөз
- Сөз табы
- Ділмәр Сөз
- Дәйек сөз
- Қыстырма сөз
- Төл сөз
- Төлеу сөз
- Етістікті сөз тіркестері
- Қосалқы Сөз
- Есімді сөз тіркестері
- Байырғы сөз
- Қос сөз
- Басқарушы сөз
- Индекстік сөз
- Қарапайым сөз
- Сөз Бостандығы
- Қысқарған сөз
- Машиналық сөз
- Алғы сөз
- Бөгде сөз
- Басқаратын сөз
- Туынды сөз
- Резервтелген сөз
- Сөз қолданылуы
- Сөз тіркесінің сыртқы формасы
- Сөзбе-сөз аударма
- Сөз түбірі
- Сөз қолдану ерекшеліктері
- Еліктеу сөз
- Ақындармен сөз жарыстыру
- Даналардан шыққан сөз
- Сөз (дауыс) поштасы
- Сөз енгізу құрылғысы
[өңдеу] Пайдаланған әдебиет
- ↑ Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 ж., 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3
- ↑ Тіл білімі терминдерінін түсіндірме сөздігі — Алматы. "Сөздік-Словарь", 2005. ISBN 9965-409-88-9
- ↑ Орысша-қазакша түсіндірме сөздік: Ғылымтану. Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын- Павлодар: ҒӨФ «ЭКО», 2006. ISBN 9965-808-78-3
 |
Бұл — мақаланың бастамасы. Бұл мақаланы толықтырып, дамыту арқылы, Уикипедияға көмектесе аласыз. Бұл ескертуді дәлдеп ауыстыру қажет. |
 |
Бұл мақаланы Уикипедия сапа талаптарына лайықты болуы үшін уикилендіру қажет. |
 |
Бұл мақалада еш сурет жоқ.
Мақаланы жетілдіру үшін қажетті суретті енгізіп көмек беріңіз. Суретті қосқаннан кейін бұл үлгіні мақаладан аластаңыз.
Суретті мыннан табуға болады:
|
