Мавритания

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
الجمهورية الإسلامية الموريتانية
Al-Jumhūriyyah al-Islāmiyyah al-Mūrītāniyyah
République Islamique de Mauritanie
Мавритания Исламдық Республикасы
Мавритания байрағы
Ұраны شرف إخاء عدل   (Араб тілі)
"Honneur, Fraternité, Justice"  (Француз тілі)
"Намыс, Бауырмалдық, Әділет"
ӘнұраныNational Anthem of Mauritania
Мавритания орналасуы
Елордасы
(және ең ірі қаласы)
Нуакшот
18°09′N, 15°58′W
Ресми тілдері Араб тілі, Хассания және Француз тілі
Үкімет түрі әскери хунта
 —  President Ely Ould Mohamed Vall[1]
 —  Prime Minister Sidi Mohamed Ould Boubacar
Тәуелсіздік от Франция 
 —  Date November 28 1960 
Аумағы
 —  Барлығы 1 030 700  км² (29-шы)
Айтылым қатесі: Танылмаған тыныс белгісі « » sq mi 
 —  Су (%) 0.03
Жұрты
 —  2005 сарап. 3,069,000 (135-ші)
 —  1988 жұрт санағы 1,864,236 [1] 
ЖІӨ (АҚТ) 2005 сарап.
 —  Бүкіл $7.159 миллиард (144-ші)
 —  Жан басына шаққанда $2,402 (132-ші)
АДИ (2004) Green Arrow Up Darker.svg 0.486 (low) (153rd)
Ұлттық ақшасы Ouguiya (MRO)
Уақыт белдеу(лер)і GMT (UTC+0)
 —  Жазғы уақыт not observed (UTC+0)
Интернет үйшігі .mr
Телефон белгілемесі +222

Мавритания (әл-Муритания), Мавритания Ислам Республикасы (әл-Джумхурия әл-Исламия әл-Муритания) — Солтүстік-батыс Африкадағы мемлекет.

  • Жер аумағы 1,03 млн км².
  • Халқы 2,7 млн. (2000).
  • Негізгі тұрғындары маврлар (80%), оған қоса волоф, тукепер, зенага сонинк, т.б. халықтар тұрады.
  • Астанасы — Нуакшот қ.
  • Ресми тілі — араб тілі.
  • Діни сенімдері бойынша ислам сүнниттері.
  • Конституциясы бойынша елді президент басқарады (1997 жылдан Мауйя Ульд Сид Ахмед Тайя).
  • Заң шығарушы органы — екі палаталы парламентСенат пен ұлттық жиналыс.
  • Ұлттық мерекесі — 28 қараша — Тәуелсіздік күні (1960).
  • Ақша өлшемі — угия.
  • Әкімш. жағынан 12 ауданға бөлінеді.
  • 1961 жылдан БҰҰ-на, 1963 жылдан Африка Бірлігі ұйымына (АБө) мүше.
  • М. жерінің көпшілігін Батыс Сахараның құмды және тастақты шөлі алып жатыр.
  • Елдің солтүстігінде Адрар қыраты (биік жері Амоззага тауы, 732 м), оңтүстігінде Тагант, Асаба құмды үстірттері (орташа биікт. 300 — 400 м) бар.
  • Қыраттар мен үстірттер айнала шөлге жалғасады.
  • Климаты тропиктік шөлді, қаңтардағы орташа темп-ра 16 — 20ӘС, шілдеде 30 — 32ӘС.
  • Батыс жағалауының климаты мұхит әсерінен ылғалды, тұманды келеді.
  • Жауын-шашынның жылдық орташа мөлш. 100 — 400 мм, солт.-шығысында 50 мм.
  • Басты өзені — Сенегал (оңт. шекарасымен өтеді).
  • Шөл және шөлейт далаға тән өсімдіктер ғана өседі.
  • Мавританиянің ежелгі замандағы және орта ғасырлардағы тарихы жете зерттелмеген.
  • 7 — 11 ғ-ларда М-нің оңтүстік бөлігі Батыс Африканың орта ғасырлардағы мемлекеттерінің (Гана, Текрур) құрамына кірді, ал Солтүстік Мавритания жерінде санхаджа-берберлердің мемлекет бірлестігі өмір сүрді.
  • 11 ғ-дың орта шенінде Мавритания жерінде Альморави әулеті билеген күшті мемлекет құрылды, бұған Мавританиямен бірге Марокко және Батыс Алжир аумағы да қарады.
  • 14 — 15 ғ-ларда елге арабтардың макиль тайпасы басып кірді, бұл Мавритания халқының ислам дінін қабылдауын жеделдетті.
  • 15 ғ-да Мавританияға еуропалықтар да біртіндеп келе бастады.
  • 1788 ж. Мавритания жағалауы Францияға мүдделі болды.
  • 19 ғ-дың орта шенінде Франция Мавританияны отарлауға белсене кірісті.
  • 2-дүниежүзілік соғыстан кейін Мавританияны азат ету жолындағы күрес жаңа қарқынмен бүкіл елді қамтыды.
  • Франция үкіметі 1958 ж. Мавританияға автономия беруге мәжбүр болды.
  • 1958 ж. Мавритания қайта топтасу партиясы құрылды.
  • 1960 ж. 28 қарашада ел тәуелсіздігі жарияланды.
  • Мавритания Араб мемлекеттері лигасының мүшесі.
  • 1960 — 80 ж. халықтың тұрмыс деңгейі төмендеп, елде толқулар, 1978 — 84 ж. бірнеше рет әскери төңкерістер болды.
  • 1991 ж. сыртқы күштердің қысымымен елде демократия өзгерістер жүзеге асырылды.
  • Саяси тұтқындар босатылып, жаңа конституция қабылданды.
  • Мавритания — аграрлы ел.
  • Солтүстік және Орталық Мавританияда көшпелі мал шаруашылығы, ал Сенегал өзен аңғарында егін шаруашылығы басым дамыған.
  • Басты дақылдары: африка тарысы, сорго, құрма ағашы, жүгері, бұршақ, жер жаңғағы.
  • Өнеркәсібінде темір кенін өндіру басты орын алады.
  • Балық шаруашылығы жақсы дамыған.
  • Экспортқа балық өнімдерін, темір кенін, алтын шығарады.
  • Шеттен мұнай, машина, құрал-жабдықтар әкеледі.
  • Негізгі сауда серіктестері: Франция, Германия, Жапония, Италия, Испания, Бельгия, араб елдері[2].

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Named interim leader by the Military Council for Justice and Democracy
  2. Қазақ энциклопедиясы

Үлгі:North Atlantic Ocean

Үлгі:Islamic republics Үлгі:Semitic-speaking