Марий Эл

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Координаттар: 56°42′ с. е. 47°52′ ш. б. / 56.7° с. е. 47.866667° ш. б. (G) (O)

Ресей Федерациясының субъекті

Марий Эл Республикасы
Республика Марий Эл
Марий Эл Республик
Мары Эл Республик

Flag of Mari El.svg Coat of Arms of Mari El.svg
Марий Эл туы Марий Эл елтаңбасы

Республика Марий Эл Ресей картасында

Елордасы

Йошкар-Ола

Жер аумағы

72-ші

- Барлығы
- % су беті

23375[1] км²
2,8

Жұрты

65-ші

- Барлығы
- Тығыздығы

690 349[2] (2013)

29.53 адам/км²

ЖАӨ

71-ші

- Барлығы, ағым. баға
- Жан басына шаққанда

82.4 млрд руб. (2010)

96.1 мың руб.

Федералды округ

Волга маңы

Экономикалық аудан

Волга-Вятка

Мемлекеттік тілі

марише (Горномарий және Луговомарий тілдері), орысша[3]

Республика басшысы

Леонид Маркелов

Үкімет басшысы

Леонид Маркелов

Мемлекетік мәжіліс төрағасы

Юрий Минаков

РФ субъектінің коды

12

ISO 3166-2 бойынша коды

RU-ME

Уақыт белдеуі

MSK (UTC+4)

Марий Эл Республикасы (орыс. Респу́блика Мари́й Эл, марише Марий Эл Республик, Мары Эл Республик), Мари́й Эл[4] (марише Марий Эл, Мары Эл) — Ресейдің еуропалық бөлігінің шығысында орналасқан республика[5], Ресей Федерациясының субъекті, Волга маңы федералды округінің құрамына кіреді. Марий Эл Республикасының конституциясына сәйкес, Ресей Федерациясының құрамындағы республика (мемлекет)[6].
Астанасы – Йошкар-Ола қаласы.

Географиясы[өңдеу]

Солтүстігінде және шығысында Киров облысымен, оңтүстік-шығысында — Татарстанмен, оңтүстік-батысында — Шуаш Республикасымен, батысында — Төменгі Новгород облысымен шектеседі.

Тарихы[өңдеу]

Республика 1920 жылдың 4 қарашасында құрылды.

Халқы[өңдеу]

Росстат мәліметтері бойынша республика халқының саны 690 349[7] адам (2013). Қоныстану тығыздығы — 29,53 адам/км2 (2013). Қала халқы — 64,33 % [8] (2013).

Ұлттық-этностық құрамы

Йошкар-Ола және Волжскінің қала халқында, сондай-ақ Йошкар-Ола маңындағы селоларда және республиканың батысында орыстар басым көпшілікті құрайды. Ауылдық жерлерінде марилер көп қоныстанған, Горномарий ауданында — горномарилер (таулық марилер) мекен етеді. Олар тілі және мәдениеті бойынша луговомарилерден (көгалдық марилерден) ерекшеленеді. Звенигов ауданында бірнеше чуваш ауылдары бар.

Халық 1926 жыл,
мың адам (*)
1939 жыл,
мың адам (*)
1959 жыл,
мың адам (*)
1970 жыл,
мың адам (*)
1979 жыл,
мың адам (*)
1989 жыл,
мың адам (*)
2002 жыл,
мың адам (*)
2010 жыл,
мың адам[9]
Орыстар 210,0 (43,6 %) 267,0 (46,1 %) 309,5 (47,8 %) 320,8 (46,9 %) 334,6 (47,5 %) 356,0 (47,5 %) 345,5 (47,5 %) 313,9 (47,4 %)
Марилер 248,0 (51,4 %) 273,3 (47,2 %) 279,5 (43,1 %) 299,2 (43,7 %) 306,6 (43,5 %) 324,3 (43,3 %) 312,2 (42,9 %) 290,9 (43,9 %)
Татарлар 20,2 (4,2 %) 27,1 (4,7 %) 38,8 (6,0 %) 40,3 (5,9 %) 40,9 (5,8 %) 43,9 (5,9 %) 43,4 (6,0 %) 38,4 (5,8 %)
Чуваштар 2,2 5,5 9,1 (1,4 %) 9,0 (1,3 %) 8,1 (1,1 %) 9,0 (1,2 %) 7,4 (1,0 %) 6,0
Украиндар 1,8 2,7 4,6 4,5 5,3 5,1 3,6
Удмурттар 1,2 1,4 2,5 2,6 2,5 2,5 2,2
Белорустар 1,2 1,2 1,4 1,4
Мордвалар 1,6 1,6 1,7 1,7 1,7 1,3
Әзірбайжандар 1,2
Армяндар 1,1
Немістер 1,1

Саны 1000 адамнан астам халықтар көрсетілген

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Административно-территориальное деление по субъектам Российской Федерации на 1 января 2010 года. Росстат (14 июля 2010).xls
  2. [1]
  3. Закон Республики Марий Эл от 26 октября 1995 года № 290-III (ред. от 10.03.2011) «О языках в Республике Марий Эл».
  4. Конституция Республики Марий Эл. Глава 1. Основы конституционного строя. Марий Эл Республикасы және Марий Эл атаулары тең.
  5. Конституция Российской Федерации. Ст. 5, пп. 1, 2
  6. Конституция Марий Эл
  7. http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/PrPopul.xls
  8. http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/PrPopul.xls
  9. Маристат. Окончательные итоги ВПН-2010. Национальный состав населения. Басты дереккөзінен мұрағатталған 30 мамыр 2012. Тексерілді, 19 ақпан 2011.