Николай І

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Nicholas I
Emperor and Autocrat of All the Russias
Тақта отыру жылдары 1 December 1825 – 2 March 1855
(29)
Coronation 3 September 1826
Ізашары Alexander I
Ізбасары Alexander II
Consort Charlotte of Prussia
Issue
Alexander II of Russia
Maria, Duchess of Leuchtenberg
Olga, Queen of Württemberg
Alexandra, Princess Frederick William of Hesse-Cassel
Grand Duke Constantine Nikolaievich
Grand Duke Nicholas
Grand Duke Mikhail
Толық аты жөні
Nicholas Pavlovich Romanov
Тегі House of Holstein-Gottorp-Romanov
Әкесі Paul of Russia
Анасы Sophie Dorothea of Württemberg
Туылды шілденің 6 (1796—07—06) (217 жас)
Gatchina
Died 1855 ж. наурыздың 2 (58 жаста)
Санкт-Петербург
Burial Peter and Paul Cathedral
Діні Eastern Orthodox

Au service des Tsars - Nicolas 1er - 01.jpg

Империалдық монограмма

НИКОЛАЙ І, Николай Павлович Романов 1796жылы, Царское село – 1855жылы, Петербург – Ресей императоры (1825 – 1855жж), император Павел І-нің үшінші ұлы. Ағасы Александр І-нің кенеттен қайтыс болуына байланысты таққа отырып, билігін декабристер көтерілісін басып-жаншу мен оның басшыларын жазалаудан бастады. Николай І билік еткен кезде Ресейдегі шексіз монархия өзінің шарықтау шегіне жетті. Бюрократтық аппарат пен оның орталықтануы күшейе түсті. Құпия саяси полиция басқармасы – “Үшінші бөлім” құрылды. 1835 жылы “Ресей империясы заңдарының жинағы” атты кодекс құрастырылды. Халық ағарту саласында дворяндарға артықшылық жағдай жасаған, сословиелік бөлінуді қатаң қағидамен жүзеге асыратын заңдар қабылданды. Әдебиетке мемлекеттік бақылау күшейтілді. Ресейдің озық ойлы қайраткерлері қуғын-сүргінге ұшырады. Николай І төңкерісшіл ұйымдарды талқандап, ұлт-азаттық қозғалыстарды (Шәміл бастаған тау халықтарының көтерілісі, 1830 – 1831 жылдары поляк көтерілістері, Кенесары Қасымұлы бастаған көтеріліс пен баска котерілістерді қатал басып-жаныштады. Өзге ұлттарды орыстандыру мен шоқындыру күшейтілді. Сыртқы саясаттағы басты бағыт – Шығыс мәселесі болып, ол Қырым соғысының басталуына әкеп соқты. Николай І Еуропадағы революциялық қозғалысқа қарсы күресті. 1848 жылы Франциямен дипломаттық қарым-қатынасты үзіп, Венгриядағы 1848 – 1849 жылдардағы төңкерісті қатал басып-жаныштады. Орта Азия мен Қазақстаннан жаңа жерлер басып алу саясатын жүргізді. Қырым соғысындағы жеңіліс Николай І-нің саяси жүйесінің күйреуі мен императордың өзінің өліміне әкеп соқты.[1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. А 31 Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет. ISBN 9965-893-73-Х