Плутон (шағын ғаламшар)

Уикипедия жобасынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Плутон Pluton  Astronomical symbol of Pluto
Табылуы
Кім тапқан: Clyde W. Tombaugh
Табылу күн-айы: Ақпанның 18 1930
MPC designation: 134340 Pluto
Шағын ғаламшар санаты: dwarf planet
Орбиталық сипаттамасы
Дәуірі J2000
Афелиі: 7,375,927,931 km
49.30503287 AU
Перигелиі: 4,436,824,613 km
29.65834067 AU
Үлкен жарты білігі: 5,906,376,272 km
39.48168677 AU
Шоғырланбауы: 0.24880766
Орбиталық мезгілі: 90,613.3055 day
248.09 yr
Ауытқы мезгілі: 366.73 day
Орташа орбит. жылд-ғы: 4.666 km/s
Аулақтауы: 17.14175°
11.88° to Sun's equator
Үдемелі түйін бойлығы: 110.30347°
Перигелий аргументі: 113.76329°
Серіктері: 3
Физикалық сипаттамалары
Мағыналы радиусы: 1,195 km[1]
0.19 Earths
Бет ауқымы: 1.795×107 km²
0.033 Earths
Деңгейі: 7.15×109 km³
0.0066 Earths
Массасы: (1.305 ± 0.007)×1022 kg[2]
0.0021 Earths
Мағыналы тығыздығы: 2.03 ± 0.06 g/cm³[2]
Екуатордағы ауырлық күшінің үдеуі: 0.58 m/s²
0.059 g
жыту тездігі: 1.2 km/s
Жұлдыздық айналым мезгілі: −6.387230 day
6 d 9 h 17 m 36 s
Екуатордағы айналым тездігі: 47.18 km/h
Біліктік еңкейісі: 119.591 ± 0.014° (to orbit)[2][3]
Солтүстік полюстің оң үдемелігі: 133.046 ± 0.014°[2]
Солтүстік полюстің ауытқылауы: -6.145 ± 0.014°[2]
Албедо: 0.49–0.66 (varies by 35%)[4][1]
Бетттік темп-сы:
   Kelvin
ең аз мағ. ең көп
33 K 44 K 55 K
Көрінетін мөлшері: up to 13.65 (mean is 15.1)[1]
Бұрыштық өлшемі: 0.065" to 0.115"[1][5]
Сын есімдері: Plutonian
Атмосферасы
Беттік қысымы: 0.30 Pa (summer maximum)
Құрамы: nitrogen, methane

Плутон - Күн жүйесінің сыртқы жағында айналатын ергежейлі ғаламшар.

Күн мен Плутонның арасындағы қашықтық 7 миллиард 307 миллион шақырымға сәйкес. Күннен алыс болғаннан Плутонның бетіндегі температура -270 дәрежеге Цельсий бойынща сәйкес.

Плутон Күнді 248 жылда бір рет айналады яки Плутонның жылы ұзақ.

Плутон жоғарғы ғаламшарларының тобына кіреді, ал оның физиологиялық ерекшелері бойынша оны Жер тобы ғаламшарларының бірі деуге болады. Плутонның диаметрі небәрі 3000 шақырым. Күшті телескопқа қарап фотосурет түсіргенде, Плутон сол суреттерінде кішкентай жұлдыз сияқты көрінеді.

Уранның қозғалысын байқап, ғалымдар жаңа дененің орбитасы мен көрінетін орбитасының айырмашылығын көріп, Нептунның ар жағында тағы бір ғаламшар бар екенің түсінді. 1930 жылының ақпан айының 18 жұлдызында жас астроном Клайд Томбо Американың Ловвелов обсерваториясында зерртеу жасап, Плутонды ашқан.

Ғаламшардың атауы көне гректердің "өлім әміршісі" Аидтың атына сәкес, латын тілінде Аидты "Плутон" деп атаған.

Плутон басқа планеталарға қатысты


  1. Дереккөз алу қатесі: Жарамсыз <ref> тегі; no text was provided for refs named Pluto_Fact_Sheet
  2. a b c d e M. W. Buie, W. M. Grundy, E. F. Young, L. A. Young, S. A. Stern (2006). "Orbits and photometry of Pluto's satellites: Charon, S/2005 P1, and S/2005 P2". Astronomical Journal 132: 290. Үлгі:Arxiv. http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=2006AJ....132..290B&db_key=AST&data_type=HTML&format=&high=444b66a47d27727. 
  3. Based on the orientation of Charon's orbit, which is assumed the same as Pluto's spin axis due to the mutual tidal locking.
  4. Dwarf Planet Pluto
  5. Based on geometry of minimum and maximum distance from Earth and Pluto radius in the factsheet