Самарқан

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Самарқан
Реджистан көрінісі
Реджистан
Самарқан (Өзбекстан)
Locator Dot2.gif
Самарқан
Location in Uzbekistan
Бойлық-ендігі: 39°39′15″ с. е. 66°57′35″ ш. б. / 39.654167° с. е. 66.959722° ш. б. (G) (O)
Country Flag of Uzbekistan.svg Uzbekistan
Province Samarqand Province
Жоғарылауы 702 m (2303 ft)
Жұрты (2005)
 — Бүкілі 412 300
Торабы: www.samarqand.uz

Самарқан Өзбекстан Республикасындағы ежелгі қала, өзі аттас облыс орталығы. Зеравшан өзен аңғарында орналасқан. Халқы 451 мың (2002). Біздің заманымыздан 4 ғасырда Марканд деген атпен белгілі болды. Біздің заманымыздан 330 ж. Македонский жаулап алып, өз мемлекетінің құрамына енгізді. Біздің заманымыздан . 1 ғасырдан біздің заманымыз 4 ғасырна дейінгі аралықта Кушан патшалығының ірі сауда орт. болды. 4 ғасырдан 6 ғасырға дейін Түрік қағанатының құрамына енген Соғды мемлекетінің астанасы болды. Самарқанты 8 ғасырдың басында арабтар, 9 ғасырда Самани әулеті, 11 ғасырда Қарахан әулеті, одан соң түрік салжұқтары, 12 ғасырдың орта шенінде қидандар басып алды. 13 ғасырдың бас кезінде Хорезм шаһтары билік етті. 1220 ж. Шыңғыс хан әскерлері жаулап алды. 14 ғасырдың аяғы мен 15 ғасырдың басында Әмір Темір мемлекетінің астанасы болды. 1500 ж. Шайбани мемлекетінің, 16 ғ-дың аяғында Бұхар хандығының құрамына кірді. 1868 ж. патшалық Ресей әскерлері басып алды да, Ресей империясының қарауына енді. 1924 — 30 ж. Өзбекстанның астанасы болды. 1938 жылдан облыс орталығы. 1970 ж. қазанда Самарқантың 2500 жылдығы аталып өтілді. Самарқаның ежелгі Афрасиаб атанған солт.-шығыс бөлігінде қала тарихының музейі, Шаһи Хинда ғимараты, Бибі ханым мешіті сияқты тамаша архит. ескерткіштер шоғырланған. Ескі Самарқантың орт-нда Регистан, одан оңт-ке қарай Гүр Әмір, Ақсарай,Рухабат; оңт.-шығысында Ишарат хан мазарлары, т.б. орналасқан. Самарқанта Жалаңтөс Баһадүр салдырған “Ширдор” медресесі өзінің көркемдігімен ерекшеленеді. Онда машина жасау з-ты, жеңіл өнеркәсіп ф-сы, хим. комб., 4 театр, 6 жоғары оқу орны бар.
С. Рүстемов [1]


Тарихы[өңдеу]

Самарқан - көне қалалардың бірі, біздің заманымызға дейін 700 жылдары құрылды. Әмір Темір империясында астанасы болған. 1924 - 1929 жылдары - Өзбек КСР-інің астанасы болған. Қазіргі таңда Самарқан уалаятының орталығы.

Суреттер[өңдеу]

Samarkand-06.JPG
Storks samarkand.jpg
PG Samarkand from Tillia-Kari.jpg

Сыртқы сілтемелер[өңдеу]

  1. Қазақ Энциклопедиясы, 7 том