Сасық меңдуана

Сасық меңдуана (Datura) — алқа тұқымдасына жататын өте жағымсыз иісі бар, біржылдық шөптесін өсімдіктер, кейде бұталар. Қазақстанның барлық аймақтарында (тек таулы жерлерде өспейді) кездесетін 1 түрі — кәдімгі Сасық меңдуана (D. stramonіum). Ол үй маңында, бақшада, кейде қоқысты жерлерде топтанып өседі. Биікт. 20 — 100 см, сабағы жылтыр, көп бұтақтанған. Ұзын сағақты жапырақтары жұмыртқа тәрізді, ұшы үшкір, жиектері толқындала ойықталған. Тостағанша жапырақшалары бесеу, ақшыл-жасыл түсті, бір-бірімен бірігіп түтік құрайды. Күлтесінің де саны бесеу, ақ түсті, түтік тәрізді түбі жіңішкеріп тостағанша ішінде жатады. Гүлдері ірі, қысқа сағақты, өркенге бір-бірден орналасады. Сәуірден қыркүйекке дейін гүлдеп, шілде — қазан айларында жемісі піседі. Жемісі — шар не жұмыртқа тәрізді қауашақ. Тұқымдары бүйрекке ұқсас, қара, ұсақ болады. Сасық меңдуана — дәрілік өсімдік, оның құрамында гиосциамин, атропин, скополамин алкалоидтары, эфир майы (0,04%), каротин (0,1%), илік заттар (0,7%) болады. Тұқымында 45%-дай линол глицериді, 40%-дай олеин, 20% стеарин бар. Сасық меңдуананың емдік қасиеті көне заманнан белгілі. Медицинада Сасық меңдуанадан алынған препаратты өкпе демікпесі, тыныс жолдары, теңіз және биіктікке байланысты ауруларға қарсы пайдаланады. Халық медицинасында буын ауруларын, невралгияны, жүйке ауруларын емдеу үшін қолданылады. Өте улы өсімдік.^[1]

Пайдаланылған cілтемелер

1. Қазақ Энциклопедиясы, 7 том