Сергей Иванович Вавилов

Сергей Иванович Вавилов

Сергей Иванович Вавилов [12(24).3.1891, Ресей, Мәскеу — 25.1.1951, сонда] — ғалым, мемлекет және қоғам қайраткері, КСРО ҒА-ның акад. (1932), Қазақстан ҒА-ның құрметті мүшесі (1946). Н.И. Вавиловтың інісі. Мәскеу университетін бітірген (1914). 1914 — 18 ж. әскери қызметте болды. 1918 — 32 ж. Мәскеу университетінде сабақ берді (1929 жылдан сонда проф.) 1918 — 30 ж. КСРО Денсаулық сақтау халкомының Физика және биофизика институтында физикалық оптика бөлімінің меңгерушісі, 1932 жылдан КСРО ҒА Физика институтының директоры, 1932 — 45 ж. Мемлекет оптика институтының ғыл. жетекшісі болды. 1945 — 51 ж. КСРО ҒА-ның президенті әрі одақтас республикалар ҒА-ларының (оның ішінде Қазақстан ҒА-ның да) жұмысын үйлестіру кеңесінің төрағасы болды. Негізгі ғыл. еңбектері физ. оптика мәселелеріне, әсіресе, люминесценция табиғатын зерттеуге, сондай-ақ, жаратылыстану ғылымының философиясына және ғылым тарихына арналған. 1934 ж. Вавиловтың тікелей басшылық етуімен П.А. Черенков радиоактивті заттардың - және -сәулелерінің әсерінен болатын таза сұйықтардың жарқырауын (Черенков-Вавилов сәуле шығаруы) ашты. Бүкілодақтық “Білім” қоғамының тұңғыш төрағасы (1947—51), Үлкен кеңес энциклопедиясы 2-басылымының Бас редакторы (1949 — 51). КСРО Жоғ. Кеңесінің депутаты (1946 жылдан) болды. КСРО Мемл. сыйл. лауреаты (1943, 1946, 1951 — қайтыс болғаннан кейін). 2 рет Ленин орденімен, т.б. орден және медальдермен марапатталған. ^[1]