Сирень

Сирень Syrіnga
Гүлдену
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Өсімдіктер Бөлімі: Гүлді өсімдіктер Табы: Қос жарнақты Тұқымдасы: Зәйтүн тұқымдасы

Сирень (Syrіnga) — зәйтүн тұқымдасына жататын ағаш не бұта. Негізінен Шығыс және Орталық Азияда, Шығыс Еуропада таралған 30-ға жуық түрі белгілі. Қазақстанда саябақтар мен скверлерде, қала бақтарында өсетін 1 түрі — кәдімгі сирень (S vulgarіs) бар. Оның биіктігі 3 м-дей, жапырақтары қарама-қарсы орналасқан, жалпақ жүрек пішінді, бүтін жиекті. Гүлі ұсақ, хош иісті, ақ, күлгін түсті. Гүлшоғыры — сыпыртқы. Тұқымы арқылы және вегетативті жолмен (телу, сұлама, бұтақ, қалемше) көбейтіледі. Оңтүстік аймақта сәуір — мамыр, ал солтүстік өңірде маусымда гүлдейді. Жемісі — қос жақтаулы қорапша. Сирень топырағы құнарлы, ылғалдылығы орташа ашық жерде жақсы өседі, 2 — 3 жылда гүлдейді. Құрғақшылыққа, суыққа төзімді, сиреньнің көптеген түрі әсемдік үшін топтап, жекелеп отырғызылады. Оның сүрегі қатты, күлгін, қоңыр түсті, ойып әшекейлеуге, ағаштан жасалған бұйымдарды әдемілеп жылтыратуға пайдаланылады. Гүлінен алынатын экстрат парфюмерияда қолданылады. Қазақстанда “Сәтбаев есімізде”, “Декан”, “Моника”, т.б. сорттары аудандастырылған.