Сметана, Бедржих

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Бе́држих Сме́тана (чеш. Bedřich Smetana [ˈbɛdr̝ɪx ˈsmɛtana], шоқындыру кезінде Фридрих есімін алған (нем. Friedrich); 2 наурыз 1824,Литомишль — 12 мамыр 1884, Прага) – чехиялық композитр, пианнинода ойнаушы және дирижер, чехиялық мемлекеттік композиторлық мектебінің негізін қалаушы.

Өмірбаяны[өңдеу]

Сметана Литомиштық қорғанының сыра ашытушы отбасында дүниеге келген. Неміс тілде сөйлейтін мемлекетте өсіп, тәрбиеленген . Билік басылардың тыйымына қарамастан, Сметана отбасында тек чехиялық тілде сөйлескен. Муызкалық қабілетін ерте танытқан бала фортепиано және скрипка аспаптарында ойнауды үйренеді.Ол сегіз жасында өлең шығаруды бастаған, алайда әкесі экономист болуын қалаған еді. Дегенімен пльзеньдық лицейді аяқтағаннан кейін Сметана Прагаға аттанып, фортепианода ойнау шеберлігін арттырады.Осы жылдарда жас музыканттың дарынын жоғары бағалаған Ференц Лист қаржылай көмек көрсетеді. Листтың арқасында Сметана 1848 жылы өзінің кейбір шығармаларын жарыққа шығарып, жеке музыкалық мектебін ашып, фортепиано ойнау сабағын жүргізеді. Оқушыларының бірі-Ян Людевит Прохазка. 1856 жылы Сметанаға гетеборгтағы симфониялық концерттің дирижеры болуды ұсынып, бес жыл ішінде педагог және камерлық ансамблдің музыканты қызметін атқарады. Прагаға қайтып оралған Сметана 1863 жылы чехиялық музыканы дамыту мақсатымен тағы бір мектеп ашады. 1866 жылы ол Чехилық Ұлттық опера театрының басты дирижеры орнын алады. Оның оркестірінде кезінде ешкімге белгісіз Антонин Дворжак альтте ойнаған еді. Бұл театрда алғаш Сметананың чехиялық ұлттық сюжетте жасалынған көптеген опералары қойылады. 1874 жылы Сметана ауыр дертке шалдығып (кейбір деректер бойынша симфолис ауруы ) , есту қабылетінен айырылғаннан кейін өз орнын босатуға мәжбүр болады. Белсенді қоғам қызметінен кетіп, қызының Зофия және оның күйеуі Ябкеництің үйіне қоныстанғаннан кезінде де өлең шығаруды тоқтатпайды. 1883 жылы аса үдемелі меланхоли ауруынан Прагадағы психиатриялық ауруханаға орналастырды. Сөйтіп 12 мамыр 1884 жылы дүние салады. Композитр Вышеградтық зиратта жерленген.

Шығармашылығы[өңдеу]

Сметана - Чехияның ұлы музыканттарының бірі ,ұлттық композиторлық мектебінің негізін салушы .Ол өз шығармаларында чехиялық ұлттық сюжет пен мотивті қолданған алғашқы композитр. Тарихта толықтай чехиялық тілде жазылған алғашқы опера - Сметананың туындысы. Оның шығармашылығы чехиялық композитрлердің келешек ұрпағына: Антонина Дворжака, Зденека Фибиха және басқаларына үлкен әсер етті. "Моя Родина" - «Влтава» Симфониялық поэма циклдарының бірі Чехияның бейресми ұлттық гимне айналған.

== Зерде ==
  • Сметананың құрметіне «Праждағы көктем» фестивалі оның дүниеден өткен күнінде 12 мамырда «Менің отаным» циклімен ашылады.
  • Көрнекті композиторға арналған ескерткіштер Литомишл, Пльзен, Оломоуц, және басқа да чехиялық қалаларда орналасқан .
  • (2047) Сметана астероидінің есімі көрнекті композитр құрметіне қойылған .