Соз
Қазақша Уикипедияның мағлұматы
| Соз Таптастыруы және сыртқы қайнарлар |
|
| ICD-10 | A54 |
|---|---|
| ICD-9 | 098 |
Соз (латынша: Gonorrhoea) — ең зянды жұқпалы жыныс ауруларының бірі, жіңішке деп те атайды.
Соз ауырған адам арқылы тарайды. Әдетте ол жыныстық қатынас үстінде гөнөкөк микробы (латынша: Neisseria gonorrheae) арқылы жұғады. Адам организмінен тысқары жерде тез өлгенмен, ылғалды, күн сәулесі түспейтін ортада гөнөкөк көпке дейін сақтала береді. Сондықтан, оның науқас адам пайдаланған орамалдан, ваннада, моншада қолданылатын жөкеден, іш киімнен жұғуы да мүмкін.
Соз ауруы үш те жеті күнге шейін білінбейді. Аурудың тағы бір ерекшелігі: ол әйел мен ер адамда әр түрлі байқалады. Ерлерде әуелі жыныс мүшесінің үрпі қызарып, іседі, одан аздап ірің ағады, қышиды, кіші дәрет кезінде несеп жолы ашиды. Осы кезде емделсе, ауру әдетте тез жазылып кетеді. Ал емделмесе немесе әр кім өзінше ем жасаса, ауру асқынып, кіші дәретке отыру жиілейді. Біраз күннен кейін ауру саябырсып, тіптен жазылып кеткендей болады да, кесел созылмалы түрге ауысады. Адамның күйі пәлендей өзгермейді. Бірақ, ауру бара-бара адамның жыныс мүшесінің жұмысын нашарлатады, асқынса, белсіздікке апарады.
Әйелдің соз ауруы жатырдың мойнын, несеп жолын зақымдайды, жатыр мойны қызарып, іседі. Одан көп ірің су ағады, кіші дәрет кезінде несеп жолы ашиды, бұл ірің нәжіс жолын қабындыруы да мүмкін. Соз ауруы әйелдерде көбінесе созылмалы түрде кездеседі. Сондықтан, олар өздерін сау санап, жыныс қатынасын тоқтатпайды да, ауруын басқаларға жұқтырады.
Соз ауруы әйелді ана болу қабылетінен айырып, бедеулікке ұшыратуы ықтимал. Тән тазалығына немқұрайды қарайтын үйлерде созбен ауырған әйел күнделікті тұрмыста қолданылатын заттар арқылы ауруды балаларына жұқтыруы да мүмкін. Бұл жағдайда қыздың жыныс мүшесіның сырт жағы қызарып іседі, одан ірің ағады, ұйқысы бұзылып, асқа тәбеті төмендейді, ауру жазылмай, созылып кетеді.
Науқас жазылған күннің өзінде организм кеселге қарсы қабілет әзірлей алмайды, сондықтан, бұл аурумен адам қайтадан сырқаттануы да мүмкін.
Соз тұқым қуаламайды, алайда, босанатын әйел соз ауруы болса, оны өз баласына жұқтыруы мүмкін.
Соз жұққанын білген бойда шипагерге көрініп, емделу қажет.
Кейбіреулер ауруын білмей, енді біреулер біле тұра напсықұмарлыққа салынып, артынан опық жеп, орны толмас өкінішке қалады. Сондықтан, сәл күдік пайда бола қалғанның өзінде дереу шипагерге көрінген абзал.
[өңдеу] Сыртқы сілтемелер
