Соққы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Соққы (Удар) — шексіз аз уақыт ішінде дененің нүктелерінің жылдамдығының шектелген шамаға өсу құбылысы.

Абсолют серпімдi емес соққы[өңдеу]

Абсолют серпiмдi емес соққы (Удар абсолютно не упругий) — соққының бірінші кезеңі біткенде, дененің бүкіл механикалық энергиясының денені деформациялауға және қыздыруға жүмсалуы. Соққының қалпына келтіруші коэффициенті к=0.

Абсолют серпiмдi соққы[өңдеу]

Абсолют серпiмдi соққы (Удар абсолютно упругий) — соққыдан кейін дененің механикалық энергиясының толық алғашқы қалпына келуі. Соққының қалпына келтіруші коэффициенті к=1.

Соққы түрлері[өңдеу]

  • Қиғаш соққы (Удар косой) - дененің массалар центрінің жылдамдығы соққының алғашқы кезеңінде тақта нормалына бір беймәлім бұрышпен бағытталады.
  • Тiк соққы (Удар прямой) - дененің массалар центрінің жылдамдығы соққының бастапқы кезінде тақта нормалымен бағытталған соққы,нормаль дененің массалар центрінен өтетін соққы.
  • Соққы тұтқырлығы (Вязкость ударная) — соғумен иген кезде үлгіліктің қирауының меншікті жұмысы.
  • Соққыға сынау (Испытание на удар) —
  1. кетігі бар тік төрт бұрышты қималы үлгінің соққыға тұрақтылығын анықтау үшін сынау;
  2. соққымен ию тәсілімен қирауға материалды (бұйымды) механикалық сынау.
  • Тiк центрлiк соққы (Удар прямой центральный) — екі дене өзара соғысқанда нормальдары ортақ екі дененің жанасу нүктесі арқылы денелердің массалар центрінен өтіп және жылдамдықтары осы ортақ нормальдың бойымен бағытталған соққы.
  • Центрлік соққы (Удар центральный) — дененің тақта мен жанасу нүктесінен жүргізілген[1]

Соққы (Әскери іс) — ракеталық, құрлықтағы, әскери-әуе күштерінде, әскеритеңіз флоты әскерлерінде операция мен соғыс жағдайында қолданылатын оперативтік ұрыс түрі. Шағын уақыт аралығында қарсыласты ядролық немесе кәдімгі қарумен жойып жіберуге немесе әскери шабуылға шығуға (әскери соққы) негізделген. Соққы стратегиялық, оперативтік және тактикалық болып бөлінеді. Оған ядролық (ядро-ракеталық) және атыс құралдары (артиллериялық, ракеталық, авиациялық) жатады.[2][3][4][5]

Егер конструкцияның жанасатын бөлшектерінің жылдамдығы уақыттың өте қысқа периодында өзгерсе, соққы құбылысы болады. Діңгекті жерге қағып кіргізу кезінде ауыр жүк қайсыбір биіктіктен діңгектің жоғары ұшына құлайды да, оны жерге батырады, аспалы балға соққы тудырып лезде тоқтайды. Темірді соғу кезінде де осындай құбылыс болады. Мұнда өңделетін бұйым және балға бірдей соққыға ұшырайды, балға бұйымға тиісімен лезде тоқтайды.[6]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Машинажасау. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. ISBN 9965-36-417-6
  2. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Әскери іс. Алматы:"Мектеп" ААҚ , 2001
  3. Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Физика / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д,, профессор Е. Арын – Павлодар: С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті, 2006. ISBN 9965-808-88-0
  4. Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Механика / Жалпы редакциясын баскарған э.ғ.д., профессор Е. Aрын - Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2007. ISBN 9965-08-234-0
  5. Орысша-қазақша түсіндірме жалпы сөздік: Көлік / профессор Е. Арын - Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2006.
  6. Рахимбекова З.М. Материалдар механикасы терминдерінің ағылшынша-орысша-қазақша түсіндірме сөздігі ISBN 9965-769-67-2