Сун Ят- Сен

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Сун Ят- Сен (артқы жақтағы сол жақтан санағанда бесінші) және оның отбасы.

Биографиясы[өңдеу]

Сун Ят-Сен ( қытай әдеби шығармаларында – Сунь И-сянь, басқа аттары: Сунь-Чжун- шань, Сунь-Вэнь) (12,11.1886, Гуандун провинциясы,-12. 3. 1925, Пекин)- қытайдың революционер-демократы, Совет одағының досы. Шаруа отбасында туған. Халық өмірінің ауыр жағдайын, халық помещиктері мен маньчжур-қытай өкімет орындарының зорлық – зомбылығын жас кезінен өз көзімен көрді. Сянгандағы (Гонконг) медицина институтын бітіргеннен кейін (1982), Маньчжур Цин әулетін құлатуға ат салысты. 1894 ж. антиманьчжурлық Синчжунхой революциялық ұғымын құрды. 1895 ж. 25 қазанда ұйым Гуанчжоуда цин өкімет орындарына қарсы қарулы көтеріліс ұйымдастырды. 1905 ж. Жапонияда Тунменхой (Одақтық лига) революциялық ұйымын құрды. Сун Ят-Сен белгілеген «халақтық үш принцип»: ұлтшылдық [шет жерлік Маньчжур- Цин әін құлатып, қытай ұлттық университетін қалпына келтіру], халық өкіметі билігін орнату (республика құру) және халықтың берекелі өмір сүруі (жер иемдену құқығын американ буржуазия экономисі Г. Джордждың идеясы рухына теңестіру) Одақтық лиганың бағдарламасына айналды.

Атқарған қызметтері[өңдеу]

1895-19111 ж. аралығында Сун Ят-Сен басшылық еткен революцилық ұйымдар цин монархиясына қарсы он рет қарулы көтеріліс ұйымдастырды. Соның нәтижесінде 1911 ж. 10 қазанда Учан қаласында Синьхай революциясы басталды және Қытай Республикасы жарияланды. Бірақ ол Қытайда Демократиялық Республика құрылыс орнын орнату үшін реацияшыл күштерге қарсы күресті өрістете түсті. Ресейде Қазан революциясының жеңуі Сун Ят-Сенге зор әсер етті. 1924 ж. Сун Ят-Сен өзінің негізгі үш саяси қағидасын- Советтік Ресеймен мызғымас одақ құру, Қытай коммунистік партиясымен одақ жасау, жұмысшы-шаруа бұқарасына сүйену қағидасын жариялады. [1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақ Совет Энциклопедиясы. Алматы қаласы,1977 ж. 10-том, Самал Жел-Тегене. 447-бет