Сүлеймен Демирел

Сүлеймен Демирел
9th President of the Republic of Turkey
лауазымына ие болғаны May 16, 1993 — May 16, 2000 (7)
Премьер-министр	Tansu Çiller Necmettin Erbakan Mesut Yılmaz Bülent Ecevit
Ізашары	Turgut Özal
Ізабасары	Ahmet Necdet Sezer
Prime Minister of Turkey
лауазымына ие болғаны Қараша 20, 1991 — Мамыр 16, 1993
Президент	Turgut Özal
Ізашары	Mesut Yılmaz
Ізабасары	Erdal Inönü
лауазымына ие болғаны Қараша 12, 1979 — Қыркүйек 12, 1980
Президент	Fahri Korutürk
Ізашары	Bülent Ecevit
Ізабасары	Bülent Ulusu
лауазымына ие болғаны July 21, 1977 — January 5, 1978
Президент	Fahri Korutürk
Ізашары	Bülent Ecevit
Ізабасары	Bülent Ecevit
лауазымына ие болғаны March 31, 1975 — June 21, 1977
Президент	Fahri Korutürk
Ізашары	Sadi Irmak
Ізабасары	Bülent Ecevit
лауазымына ие болғаны October 27, 1965 — March 16, 1971
Президент	Cemal Gürsel Cevdet Sunay
Ізашары	Suat Hayri Ürgüplü
Ізабасары	Nihat Erim
Дүниеге келгені	қараша 1, 1924 (1924-11-01) İslamköy, Isparta
Ұлты	Turkish
Саяси партиясы	Justice Party, True Path Party (now Democratic Party)
Жұбайы	Nazmiye Demirel
Оқу орны	Istanbul Technical University

Сүлеймен Демирел (1.11.1924 жылы туылған, Түркия, Испарта провинциясы, Исламкой кенті) – Түркияның мемлекет қайраткері, елдің тоғызыншы президенті. Стамбұл техникалық университетін бітірген (1949). Саяси жұмысын 1961 жылы “Әділет” партиясына мүше болудан бастады. 1964 жылы өткен 2-құрылтайда осы партияның бас төрағалығына сайланып, үкіметте вице-премьер қызметін атқарды. 1965 жылы 10 қазанда өткен сайлауда “Әділет” партиясы көпшілік дауысқа ие болды. Сүлеймен Демирел партия жетекшісі ретінде Түркия үкіметін 4 жыл басқарды. Осы мерзім аралығында ел экономикасы дамып, әлеуметтік салада оңды өзгерістер болды. 1969 жылы 10 қазандағы кезекті сайлауда “Әділет” партиясы тағы да жеңіске жетіп, ол екінші рет премьер-министр болып сайланды. 1971 – 1980 жылдары аралығында бұл партия 3 қайтара жеңіске жетіп, үкімет құрды. Елді экономикалық дағдарыстан шығу жолдарын қарастырып, жаңа өзгерістер енгізді. Сүлеймен Демирелдің басқаруымен 1980 жылы “24 қаңтар экономикалық қаулысы” атты жаңа экономикалық саясат өмірге келді. Осы жылы қыркүйекте болған әскери төңкерістен кейін Сүлеймен Демирел көп жылға саяси қызметтен шеттетілді. 1986 жылы өзіне салынған тыйымдарды алып тастау мақсатында ұлттық науқан ұйымдастырып, бүкілхалықтық дауыс берумен 1987 жылы 6 қыркүйекте толық ақталды. 1987 жылы 24 қыркүйекте “Тура жол” партиясының бас төрағалығына сайланды. 1991 жылы 28 қазандағы жалпы сайлауда оның партиясы жеңіске жетіп, Сүлеймен Демирел жетінші рет премьер-министр болды. 1993 жылы 16 мамырда Түркия Конституциясына сәйкес ел Президенті болып сайланды. 2000 жылы өкілеттік мерзімінің бітуіне байланысты демалысқа кетті. Сүлеймен Демирел үкіметті басқарған жылдары Түркияның дамыған елдер қатарына қосылуына зор еңбек сіңірді. Түркия Еуропалық кеден одағына енді, “Қара теңіз достық аймағы” құрылды. Ол 1975 жылы алғаш рет Еуропа қауіпсіздігі хартиясына қол қоюға қатысты. 20 ғасырдың соңындағы Еуропа қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының соңғы бас қосуы Сүлеймен Демирелдің бастамасымен Стамбұлда өтіп, әлемдік тарихқа “Стамбұл саммиті” деп енді. Сүлеймен Демирелтуыстас түркі халықтарының ынтымағы мен іс-қимыл бірлігін жетілдіріп, экономикалық, мәдени байланыстарын нығайтуға зор үлес қосты. 1992 жылы 29 сәуір – 1 мамыр аралығында ресми сапармен Қазақстанда болып, Қ.А. Иасауи атындағы Түркістан мемлекеттік университеттіне халықаралық қазақ-түрік универсететті мәртебесін беру туралы бірлескен мазмұндамаға қол қойды. ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаевпен бірге университет қалашығының алғашқы іргетасын қалауға қатысты. 2000 жылы Сүлеймен Демирел қамқорлығымен Алматыда қазақ-түрік университетіті ашылып, оған Сүлеймен Демирел есімі берілді.

^[1]