Тор қанаттылар
| Тор қанаттылар Қазбалық ауқымы: 299–0 Ma Permian to Recent |
||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
||||||||||||||
| Ғылыми топтастыруы | ||||||||||||||
|
||||||||||||||
| Suborders | ||||||||||||||
|
and see text |
Тор қанаттылар (Neuroptera) – жәндіктердің бір отряды.
Қазба қалдықтары перм кезеңінен белгілі. Табиғатта кең тараған, 3,5 мыңдай түрі белгілі. Екі жұп қанаттары тор тәрізді жүйкеленіп, біркелкі дамыған (отрядтың аты осыған байланысты қойылған). Қанатын жайғанда өрісі 120 мм-дей. Ауыз аппараты кеміруге бейімделген. Дернәсілдерінің астыңғы және үстіңгі жақтары ұзарып, орақ тәрізді иіліп келген. Мұртшалары ұзын. Толық түрленіп дамиды. Жұмыртқалары сопақша, ақшыл, жасыл, сары түсті. Дернәсілдері камподео тәрізді, қуыршақтары ашық реңді. Жеміс ағаштары мен көкөніс дақылдарының зиянкестерімен қоректеніп, пайда келтіретін жыртқыштар. Торқанаттылардың 8 тұқымдасы бар, соның ішінде зиянкестерді жоюда – алтынкөзділер тұқымдасының (Chrysopіdae) маңызы зор. Денелері ақшыл жасыл түсті. Түнде жасанды жарыққа жақсы ұшады. Ересек түрлері мен дернәсілдері өсімдік битін, сымырларды, өрмекші кенелерді, т.б. зиянды жәндіктерді жеп, құртады. Мысалы, кәдімгі алтынкөз дернәсілі өзінің даму кезеңінде 1 мыңдай өсімдік битін жейді. Алтынкөздер Жер шарында кең тараған, 800-ге жуық түрі бар, Қазақстанда 18 түрі анықталған.
Сілтемелер [өңдеу]
Қазақ энциклопедиясы, 8 том.
