Тіл білімінін кұрылымы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Тіл білімінін кұрылымы орыс структура языкознания — тіл туралы ғылымның дәстүрлі калыптаскан салалары: фонетика, фонология, морфонология, грамматика (морфология, синтаксис), лексикология, фразеология, лексикография, ономасиология, семантика, сөйлеу кызметінін теориясы.
Структуралық лингвистика (құрылымдык тіл білімі) — тілді құрылымдық элементтерден тұратын танбалық жүйе ретінде қарастыратын ілім. Структуралық лингвистика деп аталуы тілдік элементтері өзара қарым-қатынаста болатын тіл құрылымына ерекше көніл бөлуден шыққан. Структуралық лингвистикада тілдін сипатталуы қатан формалдылыққа негізделген. Тілдін кұрылымын талдау нақты мәтіндегі сөйлем, морфема, фонема желісінің жинақталған инварианттарын ажыратуға мүмкіндік береді. Осылайша тіл бірліктерінің сөйлеу кезінде түрлену шегі, яғни олардын синонимдік кұбылыстары аныкталады. Структуралық лингвистика негізінде тіл құрылымының статикалық күйін динамикалық тұрғыда зерттеу нәтижесінде тіл құрылымының ішкі заңдылықтарын ашуға бағытталған генеративтік грамматика (Генеративтік лингвистика) пайда болған. Құрылымдык талдау машиналық аудармаға байланысты міндеттерді шешуге ықпал етеді. Структуралық лингвистиканың типологиямен байланысы құрылымдық типологияны тудырды; зерттеудін математикалық тәсілдерін тіл біліміне енгізуге кең жол ашты. Структуралық лингвистика 20 ғасырдың 20—30 жылдарында ерекше бағыт ретінде қалыптасты, ол тіл элементтерінің тарихына зор мән беріп, кез келген тілдін құрылымын латын және Еуропа тілдерінін грамматикалық ұғымдары арқылы сипаттауға тырысқан, 19 ғасырдың сонында үстемдік еткен жасграмматиктер бағытынан өзгеше болды. Структуралық лингвистиканың негізгі бағыттары:

  1. Прага мектебі;
  2. Американдық структурализм мектебі (дескриптивті лингвистика);
  3. Копенгаген мектебі;
  4. Лондон мектебі арқылы дамыды.[1]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Тіл білімі терминдерінін түсіндірме сөздігі — Алматы. "Сөздік-Словарь", 2005. ISBN 9965-409-88-9