УЕФА Кубогы
 |
|
| Құрылған жылы | 1955 |
|---|---|
| Жойылған жылы | 2008 |
| Аймақ | Еуропа (УЕФА) |
| Ағымда |  Шахтер (Донецк) (1 титулы бар) |
| Ең табысты команда |  Ювентус Интер Милан Ливерпуль (3 титулы бар) |
УЕФА Кубогы - дәрежесі бойынша Чемпиондар Лигасынан кейін тұрған, УЕФАның ұйымдастыруымен 2008/09 маусымға дейін өткізілген, Еуропаның кубоктық турнирі. Турнирдің соңғы маусымының финалы 2009 жылы мамырдың 20-сы күні Стамбұлың Шүкрү Саражоғлы стадионында өтті. Ең соңғы болып турнир жеңімпазы Украинаның Шахтер командасы атынды. Бұрынғы атауы Жәрмеңке Кубогы.
УЕФА Кубогы Ұлттық чемпионаттарда белгілі бір орын алған және ел кубогын жеңіп алған командалар қатысады. Ел Кубогының жеіңмпаздары Ұлттық чемпионаттығы белгілі бір орын алғанына байланысты Чемпиондар Лигасы мен УЕФА Кубогына жолдама алған болса турнирге ел кубогыгының финалына шыққан команда немесе ел чемпионатында еврокубоктарға қатыспайтын командалардың ішінде ең жоғарғы орын алған команда жолдама алады.
УЕФА Кубогына қатысатын командалар:
- Былтырғы турнирдің жеңімпазы (1-ші негізгі раундтан бастап қатысады)
- Fair Play рейтингі бойынша ең жоғарғы 3 команда (2-ші квалификациялық раунд)
- Интертото Кубогының 11 жеңімпазы (2-ші квалификациялық раунд)
- Чемпиондар Лигасында 3-ші квалификациялық раундтан шығып қалған 16 команда (1-ші негізгі раунд)
- Чемпиондар Лигасының топтық кезеңінде 3-ші орын алған 8 команда (1/16 финал)
Ең көп УЕФА Кубогының жеңімпазы атанғандар: Ювентус, Интер, Ливерпуль - 3 рет. Турнирдің тарихында 2 рет УЕФА Кубогын жеңіп алған команда келесі жылы Чемпиондар Лигасының жеңімпазы атанды: Ливерпуль - 1976-1977, Потру - 2003-2004.
Мазмұны |
[өңдеу] Тарихы
1955 жылдың сәуірдің 18-і күні Базель қаласының Райнфельден елді мекенінде футбол турнирі құрылды. Онда Европаның халықаралық жәрмеңке қалаларының құрама командалары қатысты.
Алғашқы Жәрмеңке Кубогы 1955 жылдан 1958 жылға дейінгі аралықта өткізілді. Турнирге 10 команда қатысты, оның әр қайсысы 23 матчтан өткізді. Екінші маусымда турнирге (1958-1960) 16 команда қатысты, және клуб командаларынада қатысуға рұқсат етілді. Турнир жыл сайын өткізілетін болғандықтан оған командаларда көптеп қатыса бастады (1968/1969 жылдары турнирге 64 команда қатысты).
1971 жылы турнирге тек жәрмеңкелер қаласынан ғана емес өзге қалалардан командалар қатысатын болғандықтан УЕФА бұд турнирді өткізуге өз қолына алдыда, оған УЕФА Кубогы деген жаңа ат берді. 1971 жылдан бастап турнир Европа елдерінің чемпионаттарында жүлделі орынға ие болған командаларды қабылдай бастады.
1997/1998 жылға дейін (1964 пен 1965 жылдардан басқа) финал 2 матчтан өткізіліп отырды. Қазіргі жағдайда - 1 матчтан (бейтарап алаңда).
1999/2000 жылдардан бастап турнирге ел Кубогының жеңімпаздары қатыса бастады. Себебі УЕФА Кубогы мен Кубоктар Кубогын бір турнир болып қосылды.
[өңдеу] Кубок жүйесі
.svg.png)
УЕФА Кубогының басында рейтингі төмен елдің командалары өзара 3 квалификациялық раундқа қатысып негізгі раундқа жолдама алатын.
Негізгі раунд 3 кезіңге бөлінді: біпінші раундта 80 команда қатысып, өзара қатардан шығып қалу кезеңін өткізеді.
40 жеңімпаз 8 топқа бөлінеді (әрқайсысында 5 командадан), Топтық ойында әр команда 4 ойын өткізеді (2-і үйде, 2-і сыртта). Келесі кезеңге әр топтан жоғарғы орын алған 3 команда жолдама алады - барлығы 24. Оған Чемпиондар Лигасының топтық кезеңінде 3-ші орын алған 8 команда қатысады.
Қалған 32 команда өзара 1/16 финалдан бастап олимиялық жүйеде қатардан шығып қалу ойындарын өткізеді.
[өңдеу] Европа Лигасы болып өзгертілуі
2009/2010 жылдан бастап УЕФА Кубогы басқа жүйеде өткізілетін болды: 4 квалификациялық формат, топтық кезең және плуй-офф (1/16 финалдан бастап), және атауда УЕФА Европа Лигасы болып өзгертілді.
УЕФА Европа Лигасына қатысатын командалар квалификациялық кезеңнен бастайды. нешінші раундтан бастайтыны федерация рейтингіне, ел чемпионатындағы алған орнына және команда ел кубогының иегеріма соған байланысты бөлінеді. 4-ші квалификациялық раундқа Чемпиондар Лигасының 2-ші квалификациялық раундынан шығып қалған командаларда қосылады.
4-ші квалификациялық раундтың 37 жеңімпазы, былтырғы турнир жеңімпазы, және Чемпиондар Лигасының 3-ші квалификациялық раундынан шығып қалған 10 команда қосылып, жеребе бойынша әр топта 4 командадан 12 топқа бөлінеді. Артынан әр команда өз тобындағы командалармен 3-і үйде, 3-і сыртта, барлығы 6 ойын өткізеді. Әр топтан ең жоғарғы орын алған 2 команда плей-офф кезеңіне жолдама алады.
Пдей-офф кезеңінде осы 24 командаға Чемпиондар Лигасының топтық кезеңінде 3-ші орын алған 8 команда қосылады. Ары қарай турнир еврокубоктық 2 матчтық (1 үйде, 1 сыртта) шығып қалу жүйесінде өткізіледі. Финал 1 матчтан тұрады.
Бұл жүйе 2011/2012 жылғы маусымға ғана дейін жұмыс істейді.
[өңдеу] Кубок
УЕФА Кубогы 15 килограмм тұратын күміс тостаған. Мәрмәр тығыршығының түпнұсқасы Миланның Бертони ұстаханасында 1972 жылғы финалға арналып жасалған. Кубоктың ұстағышы жоқ, сондықтан кубок жай, әрі әдемі көрінеді. Допқа таласқан ойыншылардың фигурасы жай сәндік фигура ғана емес, конструкцияның орнықтылығын қамтамасыз етеді. Кубоктың жоғарғы жағында 8 граммдық УЕФАның белгісі орналасқан.
УЕФА Кубогының ыдысы тығыз орналаспаған, сондықтан оған сұйықтық құюға болмайды. Әдетте жеңімпаз команданың ойыншылары жеңіп алған Кубокқы шампан құю үрдісінен айырылған.
УЕФА Кубогы- - ауыспалы кубок. Турнир жеңімпаз оны 1 жыл сақтап, оны клубтың өзінде қалатын 4/5 көшірмесіне алмасырады. УЕФА Кубогын 3 рет қатарынан немесе 5 рет жеңіп алған командаға Кубоктың түпнұсқасы беріледі. УЕФА Кубогының жабылып қалуына байланысты түпнұсқа турнирдің соңғы жеңімпазы Донцкнің Шахтерінде қалдырылды.
[өңдеу] УЕФА Кубогының жеңімаздары
- 2008/09 —
Шахтер (Донецк, Украина) - 2007/08 —
Зенит (Санкт-Петербург, Ресей) - 2006/07 —
Севилья (Испания) - 2005/06 — Севилья (Испания)
- 2004/05 — ЦСКА (Мәскеу, Ресей)
- 2003/04 — Валенсия (Испания)
- 2002/03 —
Порту (Португалия) - 2001/02 —
Фейеноорд (Роттердам, Нидерланд) - 2000/01 —
Ливерпуль (Англия) - 1999/00 —
Галатасарай (Стамбұл, Турция) - 1998/99 —
Парма (Италия) - 1997/98 — Интер (Милан, Италия)
- 1996/97 —
Шальке 04 (Гельзенкирхен, Германия) - 1995/96 — Бавария (Мюнхен, Германия)
- 1994/95 — Парма (Италия)
- 1993/94 — Интер (Милан, Италия)
- 1992/93 — Ювентус (Турин, Италия)
- 1991/92 — Аякс (Амстердам, Нидерланд)
- 1990/91 — Интер (Милан, Италия)
- 1989/90 — Ювентус (Турин, Италия)
- 1988/89 — Наполи (Неаполь, Италия)
- 1987/88 — Байер (Леверкузен, Германия)
- 1986/87 —
Гетеборг (Швеция) - 1985/86 — Реал Мадрид (Испания)
- 1984/85 — Реал Мадрид (Испания)
- 1983/84 — Тоттенхэм Хотспур (Лондон, Англия)
- 1982/83 —
Андерлехт (Брюссель, Белгия) - 1981/82 — Гетеборг (Швеция)
- 1980/81 — Ипсвич Таун (Англия)
- 1979/80 — Айнтрахт (Франкфурт-на-Майне, Германия)
- 1978/79 — Боруссия (Менхенгладбах, Германия)
- 1977/78 — ПСВ (Эйндховен, Нидерланд)
- 1976/77 — Ювентус (Турин, Италия)
- 1975/76 — Ливерпуль (Англия)
- 1974-75 — Боруссия (Менхенгладбах, Германия)
- 1973/74 — Фейеноорд (Роттердам, Нидерланд)
- 1972/73 — Ливерпуль (Англия)
- 1971/72 — Тоттенхэм Хотспур (Лондон, Англия)
[өңдеу] Жеңстер саны
[өңдеу] Елдер бойынша
УЕФА Кубогы 1971-1972 жылдан бастап Жәрмеңке Кубогының орнына келген турнир. сондықтан Жәрмеңке Кубогы УЕФА қамқорындағы турнир болып саналмайды.
Келесі кестеде УЕФА Кубогының жеңімпазы атанған және финалына шыққан командалардың елдерінің тізмі жарияланған. Алда 9 рет Кубокты жеңіп алған Италия келеді. Оның артынан 6 оет жеңген Германия мен Англия және 5 рет жеңіске жеткен Испания келеді. 36 рет өткізілген турнирдің 26-сын осы 4 елдің командалары жеңіп алған. УЕФА Кубогын барлығы 11 елдің командалары жеңіп алған.
1980 жылғы турнирде жартылай финалға түгелдей Германия командалары жолдама алған. 2007 жылы Испанияның 3 командасы жартылай финалға шыққан.
