УЕФА Чемпиондар лигасы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
(УЕФА Чемпиондар Лигасы бетінен бағытталған)
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
УЕФА Чемпиондар лигасы
180px-UEFA Champions League logo 2.svg.png
Құрылған жылы 1955 (1992 жылы өзгертілген)
Аймақ Еуропа (УЕФА)
Командалар саны 32 (Группалық стадия)
Барлығы 76 немесе 77
Ағымда Англия Челси (Лондон (1 титулы бар)
Ең табысты команда Испания Реал Мадрид (футбол клубы) (9 титулы бар)
Сайты Ресми Сайты
Soccerball current event.svg 2011–2012 УЕФА Чемпиондар Лигасы

УЕФА Чемпиондар Лигасы (көбінесе Чемпиондар Лигасы немесе тарихи Еуропалық Кубок)УЕФА-мен ұйымдастырылатын 1955 жылдан бері келе жатқан Еуропадағы ең таңдамалы клубтардың арасындағы сайыс. Бұл Еуропалық футболдағы (әлемдегі футболдағы да) ең салмақты клубтық трофей болып табылады.

Тарихы[өңдеу]

Чемпиондар лигасы 1955 жылы француздық L'Équipe журналының спорттық журналисі және редакторы Габриэль Аноның ұсынысы бойынша құрылған.Континенттік футбол турнирін ұйымдастыру Аноның ойына «Вулверхэмптон» 1954 жылы «Спартак» пен «Гонведті» жеңгеннен кейін әлемнің мықты клубы деген ағылшындардың прессасынан басталды. Ано өзінің газетінде әлемнің ең күшті клубын білу үшін өз алаңында және сырт алаңда ойын өткізетін турнир ұйымдастыру керек деп жауап берді. Ертеңіне Ано турнирдің жобасын жариялады. Ал 1955 жылдың қаңтар айында тұңыш Еуропа Чемпиондарының Кубогы өткізілді. Ең алғаш 1955/56 жылғы турнир қатардан шығу турнирі болды, онда әр кезең екі ойыннын өткізілді (үйде және қонақта). 1992 жылға дейін турнирге чемпиондар мен Чемпиондар Кубогының соңғы жеңімпаздары қатысқан болатын. 1991/92 жылғы маусымнан бастап турнирдің форматы өзгерді, оған топтық кезең қосылды, ал келесі жылы турнир УЕФА Чемпиондар Лигасы деп атын өзгертті. Одан ары қарай квалификациалық кезең, топтың құрылымында бірнеше өзгерістер болды. 1997/98жылғы маусымда турнирде (УЕФАның коэффициенттерiнiң кестесiмен сәйкес) елдердiң қатардасының екiншi орын алған командаларда қатыса бастады. Квалификациялық кезеңнің жүйесі төмен коэффициентті елдердің топтық кезеңге дейінгі бір немесе бірнеше кезеңге қатыса алатын етіп қайта құрылды, ал коэффициенті жоғары елдер соңынан қатысты. Осы кездегі ең жоғарғы коэффициенті бар елдерден Чемпиондар Лигасына төрт клуб қатыса алады. 1960-2004 жыл аралығында Еуропа Чемпиондары Кубогының жеңімпазы Оңтүстік Америкадағы Либертадорес Кубогының жеңімпазымен Континент аралық Кубокты сарапқа салатын. Ал қазір Чемпиондар Лигасының жеңімпазы ФИФАның ұйымдастыруымен Клубтар Арасында Әлем Чемптонатында өнер көрсетеді.

Форматы[өңдеу]

Квалификация[өңдеу]

Ұжымы группалық айналымға шыққан елдер картасы ██ Ұжымы группалық айналымға шыққан елдер ██ Ұжымы группалық айналымға шықпаған елдер ██ УЕФА мүшесі емес елдер

Ұтыс ойындағы орындар сандары УЕФАның коэффициенттердiң кестесiнен тәуелдi болады:

  • 1ден 3 орына дейiн кестеде алғашқы 4 командаларды ұсынуға алып жатқан қауымдастықтар;
  • 4ден 6 орына дейiн кестеде алғашқы 3 командаларды ұсынуға алып жатқан қауымдастықтар;
  • 7ден 15 орына дейiн кестеде алғашқы 2 командаларды ұсынуға алып жатқан қауымдастықтар;
  • 16дан төмен кестеде 1алғашқы 1 команданы ұсынуға алып жатқан қауымдастықтар.

Жәнеде кестедегі орын клубтардың қай кезеңнен бастайтынын шешеді. Мысалы, алғашқы 3 қауымдастықтағы 3 клуб бірден топтық турнирге, ал төртінші плей-офф, ал кестедегі ең төмен орындағы қауымдастықтар 1 команда қоса алады. 2004/05 жылғы маусымда дау-жанжал шықты. Ливерпуль Чемпиондар Лигасын жеңді, бірақ өз чемпионатында 5ші орын алды, 4ші орын Эвертон алды. Англия Футбол Ассоцияциясы жолдаманы Эвертонға беруге қаулы шығарды, бірақ УЕФА келісімге келіп, екі мерсисайдтық клубты қатыстыруға бел буды: Ливерпуль 1ші квалификациялық раундтан, ал Эвертон 3ші. Осыдан кейін УЕФА егер Чемпиондар Лигасының Чемпионы өз чемпионатында лигаға қатыса алатындай орын алмаса, онда ЧЛның топтық турниріне қатыса алатын ең соңғы клубтың орнына қатысады. Осыдан ары қарай жеңімпаз әрқашан қатысу керек деген қаулы шығарды.

2005/06 жылғы маусымда Ливерпуль мен Артмедиа (Братислава) барлық квалификациялық раундтан өтіп, топтық турнирге жолдама алған алғашқы клубтар болды. Ал 2008/09 жылғы маусымда БАТЭ мен Анортосис осы жетістікті қайталады.

Сайыс[өңдеу]

Турнир бірнеше кезеңнен және квалификациялық раундтан басталады.Командалар 2 ойыннан ойнайды (үйде және қонақта). Екі ойынның қорытындысы бойынша жеңіске жеткен команда келесі квалификациялық раундқа жолдама алады. Квалификациялық раундтың барлығынан өткен команда топтық кезеңге жолдама алады. Жәнеде топтық кезеңге бірден жолдама алған командаларда қатысады. Топтық кезеңнің қорытындысы бойынша үздік шыққан екі команда плей-офф кезеңіне жолдама алады, ал топтағы 3ші орын алған команда Еуропа Лигасының 1/16 финалға жолдама алады. Ары қарай 1/8 финалдың жеребесі тартылды.Оның шарттары мынадай болып келеді:

  • Бір қауымдастықтың командалары осы кезеңде бөлек жұп құрайды.
  • Бір топтың командаларыда бөлек жұп құрайды.
  • Топ жеңімпаздарыда бір бірімен кездесе алмайды.
  • Топта екінші орын алған командаларда бір бірімен кездесе алмайды.
  • Топта екінші орын алған команда алғашқы ойынын өз алаңында ойнайды.

Командалар екі ойын өткізеді. Екі ойынның қорытындысы бойынша қай команданың 1/4 финалға шығатыны белгілі болады. Бұл кезеңнің жеребесі ешқандай шектеулерді ескермейді. Ширек финалдан кейін жартылай финал, сосын 1 матчтан, бейтаап стадионда болатын финал. Стадион - финал өткізуге өтініш білдірген стадиондардың арсынан таңдап алынады, ол барлық талаптарға сай және УЕФА рейтингінің 5 жұлдызды стадионы болу керек.

Бірақ 2009/10жылғы Чемпиондар Лигасынан бастап мынадай жаң форматтарға ие болды.

  • УЕФА рейтингіндегі ең төмен 6 елдің клубтарына квалификация алдындағы раунд енгізілді.
  • Чемпиондық және чемпиондық емес квалификациясы болып болінді: алдыңғы раундтың чемпион емес жеңімпаздары тек чемпион болмаған командалармен кездеседі.
  • Топтық кезеңге бірден жолдама алу үлесі өзгертілді: УЕФА рейтингіндегі ең жоғарғы үш орындағы елдерге әр қайсысынан үш команда бірден топтық турнирге жолдама алады.
  • УЕФА рейтингіндегі 10-12 орындағы елдердің чемпиондарына 3 орын кіргізілді
  • 1/8 финалдағы сегіз кездесу 2 апта бөлінеген - 4 бірінші матч ақпан айының соңғысының алдындағы аптада, 4 қалған матча ақпанның соңғы аптасында өткізіледі. Қарымта кездесу - 3 аптадан кейін. Финал сенбі күні ойнатылады.

Сыйлық[өңдеу]

УЕФА Чемпиондар Лигасына қатысқан әрбір команда 3 млн. евро көлемінде марапатталады, жәнеде топтық кезеге шыққан командаға €2,4 млн. төленеді. Топтық кезеңдегі әрбір жеңіске €600 мың есептелінеді. Одан басқа УЕФА ширек финалға шыққан әрбір командаға €2,5 млн. жартылай финалға €3 млн., финалға шыққан командаға €4 млн., ал жеңімпазға €7 млн. төленеді.

Демеушілік[өңдеу]

Фифа Әлем Кубогіндегідей сияқты УЕФА Чемпиондар Лигасында да көпұлттық корпорациялар демеушілікпен айналысады. 1992 жылы Лига құрылған кезде ең көбі сегіз демеушіні қатыстыруға болады деген шешім қабылданған болатын. Сол жүйе әлі күнге дейін орнында. Демеушілер өз кезегінде ойын кезінде алаң шеттерінде, пресс конференция залында және тікелей көрсетілім кезінде өз брендтарын жарнамалауға құқылы.

Чемпиондар Лигасының демеушілері:

Кубок[өңдеу]

Чемпиондар Лигасының жеңімпазы атанған клуб кубокты өзінде 10 айға қалдыруға құқылы. Клубтың жеңісіне арнап кубоктың кішірейтілген нұсқасын алады. 5 рет немесе 3 рет қатарынан жеңімпаз атанған команда кубокты мәңгіге өзіне қалдырады.

Ең бірінші Еуропа Чемпиондар Кубогын турнирге франциялық L'Équipe газеті ұсынды. «Реал Мадрид» турнирді 5 рет жеңіп алғаннан кейін кубокты өзіне қалдырды.

Келесі кубок бұрынғысынан өзгеше болды. Оны Берн зергері Юрг Штадельманн жасады.Кубоктың құны 10 мың швейцариялық франк тұрады. Кубок күмістен ішіне алтын құйылып жасалды, биіктігі 62 сантиметр және салмағы 7,5 килограмм тұрады.

Кубоктың екі құлағы болғандықтан оны көп елдерде «үлкен құлақ» деп те атайды.

Кубокты мәңгіге 5 клуб алып қалды:

Чемпиондар Лигасы мен Чемпиондар Кубогының финалы[өңдеу]

Көрсеткіш[өңдеу]

УЕФА Чемпиондар Лигасының Жеңімпаздары[өңдеу]

Клубтар бойынша жеңімпаздар мен финалисттер[өңдеу]

О Команда Жеңістер Финалдар Жеңімпаз атанған маусымдар Финалдар маусымы
1 Испания Реал Мадрид 9 3 1955/56, 1956/57, 1957/58, 1958/59, 1959/60, 1965/66, 1997/98, 1999/00, 2001/02 1961/62, 1963/64, 1980/81
2 Италия Милан 7 4 1962/63, 1968/69, 1988/89, 1989/90, 1993/94, 2002/03, 2006/07 1957/58, 1992/93, 1994/95, 2004/05
3 Англия Ливерпуль 5 2 1976/77, 1977/78, 1980/81, 1983/84, 2004/05 1984/85, 2006/07
4 Германия Бавария 4 4 1973/74, 1974/75, 1975/76, 2000/01 1981/82, 1986/87, 1998/99, 2009/10
5 Нидерланд Аякс 4 2 1970/71, 1971/72, 1972/73, 1994/95 1968/69, 1995/96
6 Испания Барселона 3 3 1991/92, 2005/06, 2008/09 1960/61, 1985/86, 1993/94
7 Италия Интер 3 2 1963/64, 1964/65, 2009/10 1966/67, 1971/72
8 Англия Манчестер Юнайтед 3 1 1967/68, 1998/99, 2007/08 2008/09
9/10 Португалия Бенфика 2 5 1960/61, 1961/62 62/63, 1964/65, 1967/68, 1987/88, 1989/90
Италия Ювентус 1984/85, 1995/96 1972/73, 1982/83, 1996/97, 1997/98, 2002/03
11/12 Англия Ноттингем Форест 2 0 1978/79, 1979/80
Португалия Порту 1986/87, 2003/04
13/16 Flag of Scotland.svg Селтик 1 1 1966/67 1969/70
Германия Гамбург 1982/83 1979/80
Румыния Стяуа (Бухарест) 1985/86 1988/89
Франция Олимпик 1992/93 1990/91
17/21 Нидерланд Фейеноорд 1 0 1969/70
Англия Астон Вилла 1981/82
Нидерланд ПСВ 1987/88
Югославия Социалистік Федеративтік Республикасы Црвена Звезда 1990/91
Германия Боруссия (Дортмунд) 1996/97
22/23 Франция Реймс 0 2 1955/56, 1958/59
Испания Валенсия 1999/00, 2000/01
24/39 Италия Фиорентина 0 1 1956/57
Германия Айнтрахт Франкфурт 1959/60
Югославия Социалистік Федеративтік Республикасы Партизан 1965/66
Грекия Панатинаикос 1970/71
Испания Атлетико Мадрид 1973/74
Англия Лидс Юнайтед 1974/75
Франция Сент/Этьен 1975/76
Германия Боруссия Мёнхенгладбах 1976/77
Бельгия Брюгге 1977/78
Швеция Мальмё 1978/79
Италия Рома 1983/84
Италия Сампдория 1991/92
Германия Байер Леверкузен 2001/02
Франция Монако 2003/04
Англия Арсенал 2005/06
Англия Челси 2007/08

Елдер бойынша жеңімпаздар мен финалисттер[өңдеу]

О Ел Жеңістер Финалдар Жеңімпаздар Финалисттер
1  Италия 12 14 Милан (7), Интернационале (3), Ювентус (2) Ювентус (5), Милан (4), Интернационале (2), Фиорентина, Рома, Сампдория
2  Испания 12 9 Реал Мадрид (9), Барселона (3) Реал Мадрид (3), Барселона (4), Валенсия (2), Атлетико Мадрид
3 АнглияАнглия 11 6 Ливерпуль (5), Манчестер Юнайтед (3), Ноттингем Форест (2), Астон Вилла Ливерпуль (2), Лидс Юнайтед, Арсенал, Челси, Манчестер Юнайтед
4  Германия 6 8 Бавария (4), Боруссия (Дортмунд), Гамбург Бавария (4), Байер Леверкузен, Боруссия Мёнхенгладбах, Айнтрахт Франкфурт, Гамбург
5  Нидерланд 6 2 Аякс (4), ПСВ , Фейеноорд Аякс (2)
6  Португалия 4 5 Бенфика (2), Порту (2) Бенфика (5)
7  Франция 1 5 Олимпик Реймс (2), Сент-Этьен, Олимпик, Монако
8-10 РумынияРумыния 1 1 Стяуа (Бухарест) Стяуа (Бухарест)
Югославия Социалистік Федеративтік РеспубликасыЮгославия Црвена Звезда Партизан
Flag of Scotland.svgШотландия Селтик Селтик
11-13  Швеция 0 1 Мальмё
 Грекия Панатинаикос
 Бельгия Брюгге

Тағы қараңыз[өңдеу]