Уикипедия:Біз туралы

Қазақша Уикипедияның мағлұматы

Бұл мақаланы ағылшын тілінен қазақ тіліне аудару қажет. Осы мақала туралы талқылау үшін қазақшаға аударылмаған беттер тізіміне барып шығыңыз. Егер мақаланың қазақшаға қайта жазуы екі аптада істелмесе, ол жоюға тізімделінеді және/немесе ағылшын Уикипедияға жылжыталады. Егер бұл бет аударылу қажет деп белгілесеңіз, Қазақшаға аударылмаған беттер тізіміндегі осы мақала туралы бөлімнің астына мына жолды үстеңіз: {{subst:Мақала тілі | pg = Біз туралы | Language = ағылшын тілі | Comments = }} ~~~~.

Уикипедия дегеніміз — көп тілді, ғаламторға негізделген, тегін мазмұнды энциклопедиялық жоба. Уикипедия сөзі уики (көп адамдар бірлесіп жасайтын интернет парақшасы) және энциклопедия деген екі сөздің қосылуынан пайда болған сөз. Уикипедияның мақалаларында қолданушыны қосымша мәліметтер бар парақшаларға айдайтын сілтемелер бар.

Уикипедияны бүкіл дүние жүзіндегі ерікті үлес қосушылар бірлесіп жазады. 2001 жылы пайда бола салысымен Уикипедия ғаламтордың ең үлкен ең үлкен мәлімет беретін сайттарының біріне айналды. Қазіргі таңда 75 000 белсенді ауторлар 250-ден астам тілде 9 000 000 мақала қосқан. Қазақ тіліндегі мақалалардың саны 5624 жетті; күн сайын жүздеген мың келуші Уикипедия энциклопедиясында қамтылған білімді толықтыру үшін ондаған мың өзгертулер жасап, мыңдаған жаңа мақалаларды қосады. (Тағы қараңыз: Уикипедия:Санақ).

Келушілердің үлес қоса алулары үшін оларда арнайы білімнің болуы шарт емес, себебі олардың басты мақсаты қазір бар мәлімет туралы мақала жазу. Басқаша айтқанда, жасына, туып-өскен мәдениетіне, әлеуметтік жағдайына қарамастан Уикипедияға мақала жаза алады. Мақалалардың басым көпшілігін ғаламторға шыға алатын әркім өңдей алады. Ол үшін өңдеу деген сілтемені нұқыса жетіп жатыр. Әркім Уикипедияның өңдеу ережелеріне сай келетін және белгілі бір стандартқа төмен болмайтын мәлімет, сілтемелер немесе дәйексөздер қоса алады. Мысалы, егер сіз бір мақалаға бір мәлімет қосатын болсаңыз, онда өз мәліметіңізді қайдан алғаныңызды көрсетіңіз, себебі сілтемесіз келтірілген мәліметтер алынып тасталады.

Мәлімет қосқанда немесе өңдегенде Уикипедияны бүлдіріп қоймаймын ба деп уайымдаудың қажеті жоқ, себебі басқа редакторлар кеңес беруге немесе қателерді түзетуге әрқашан дайын, әрі Уикипедияның MediaWiki деп аталатын өзінің бағдарламалық құрылымы үлес қосушылар жасаған қателерді болдырмай тастауға мүмкіндік беретіндей етіп құрастырылған.

Уикипедия әркім үлес қоса алатын жалғасып жатқан еңбек болғандықтан, оның қағаз мәлімет көздерінен елеулі айырмашылықтары бар. Атап айтқанда, ертеректе жазылған мақалалар толығырақ және бейтараптау болып келеді де, беріректе жазылған мақалаларда жиі-жиі жалған мәлімет, энциклопедияға сай келмейтін мазмұн, тіпті бұзақылық кездесіп отырады. Қолданушылар шынайы мәліметті алып, жақында ғана қосылғандықтан әлі алынып тасталып үлгірілмеген жалған мәліметтен сақ болулары үшін жоғарыда айтылғанды есте сақтауға тиіс (бұл туралы көбірек мәліметті мына жерден алуға болады: Уикипедиямен зерттеу). Бірақ Уикипедияның қағаз энциклопедиялардан маңызды артықшылығы — Уикипедия әрқашан жаңарып отырады. Қағаз энциклопедияларда жаңа мақалалар жазып, бар мақалалардың өңдеу үшін айлап-жылдап уақыт кететін болса, Уикипедияда бұл бірнеше секунд, минут, әрі кетсе сағаттың ішінде жасалады.

Ал енді біз сізді уақыт бөліп Уикипедия дегеніміз не (және не емес) дегенді оқып шығуға кеңес береміз. Сол арқылы сіз қалай Уикипедиядан мәлімет алып, оған қалай үлес қосуға болатыны туралы ақпарат ала аласыз. Басты тақырыптар туралы мәлімет төменде берілген. Егер іздегеніңізді таба алмасаңыз, онда жиі қойылатын сұрақтар дегенге барып көріңіз. сұрағымды қай жерде қоя аламын дегеннің де пайдасы болуы мүмкін. Өңдеу және басқа да мәселелер бойынша Анықтама:Мазмұны дегенге барыңыз.

Мазмұны 1 Уикипедия туралы 1.1 Уикипедияның тарихы 1.1.1 Қазақ тіліндегі Уикипедияның тарихы 1.2 Сауда белгілері мен құқықтар 1.3 Уикипедияға үлес қосушылар 1.4 Уикимедия қоры 2 Уикипедияны ең тиімді қолдану 2.1 Уикипедияны зерттеу 2.2 Уикипедияда жол табу 2.3 Уикипедияны зерттеу құралы ретінде пайдалану 2.4 Уикипедияның қағаз энциклопедиялардан айырмашылығы 2.5 Уикипедияның күшті және әлсіз жақтары мен мақалалардың сапасы 2.6 Жауапкершіліктен бас тарту 3 Уикипедияға үлес қосу 3.1 Уикипедия парақтарына өзгеріс енгізу 3.2 Уикипедияның мазмұнына қойылатын талаптар 3.3 Editorial administration, oversight and management 3.4 Handling disputes and abuse 3.5 Editorial quality review 3.6 Техникалық сипаттамасы 4 Feedback and questions 4.1 Жиі қойылатын сұрақтар (ЖҚС) 4.2 Өз пікір-ұсыныстарыңды білдіру 4.3 Зерттеу көмектері және соған қатысты сұрақтар 4.4 Қауым пікір алмасуы 4.5 Уикипедияның редакторларымен қалай пікір алмасуға болады 5 Басқа тілдердегі Уикипедия 6 Тетелес жобалар 7 Тағы қараңыз 8 Түсініктемелер

Уикипедия туралы

Уикипедияның тарихы

Бұл тақырып туралы егжей-тегжейлерін көбірек Уикипедияның тарихы бетінен қараңыз.

Уикипедия басында Нупедияның бір тармағы ретінде пайда болды. (Нупедия – бұрын тегін энциклопедия жасауға бағытталған бір жоба болатын, қазір іске асырылуы тоқтатылған). Нупедияда күрделі әріптестер тексеру жүйесі болып, оған тек қана жоғары білікті мамандар ғана үлес қоса алатын, бірақ мақалалардың жазылу жылдамдығы төмен болды. 2000 жылы Нупедияның негізін қалаушы Джимми Уейлс өзі Нупедияға қатысуға жұмысқа қабылдаған Ларри Сангермен бірге Нупедияны қосымша бір ашық жобамен толықтыру жолдары туралы ақылдаса бастады.

2001 жылғы қаңтардың 2-сінде Сангер Калифорниядағы Сан-Диего қаласында тұратын Бен Ковиц деген компьютер бағдарламашысымен бірге тамақ ішіп отырады. Тамақтың үстінде Бен Ковиц Сангерді уики ұғымымен таныстырып, оның мән-жайын түсіндіріп береді. Сангер бұның ашығырақ, әркім үлес қоса алатын энциклопедияны жүзеге асырудың өте тиімді жолы екенін түсіне қояды. Сангер уики ұғымымен бұрынырақ таныс болған Уейлсті Нупедияға қосымша уикиді ұйымдастыруға көндіреді. Сөйтіп, Нупедияның алғашқы уикиі қаңтардың 10-ында ғаламторда пайда болады.

Нупедияның редакторлары мен үлескерлері Нупедияны уики форматындағы бір парақшамен байланыстыруға қарсылық көрсетті. Сол себепті жаңа жобаға «Уикипедия» деген жаңа ат беріліп, ол қаңтардың 15-інде (бұл күнді қазір кейбір қолданушылар Уикипедия күні деп атап жүр) wikipedia.com деген өзінің жеке доменінде шыға бастады. Оған арнап өткізу жолағын және серверді Уейлс берді. Бұл жобаға қатысқан және қатысып жүрген қызметкерлердің ішінде оның қазіргі жетекшісі Тим Шеллді және бағдарламашы Джейсон Ричиді атауға болады. Көп ұзамай Уикипедия қоры деген бейкоммерциялық ұйым құрылып, Уикипедияның ғаламтордағы домені қазіргі wikipedia.org дегенге өзгертілді. 2007 жылғы наурыз айында «уики» сөзі ағылшын тіліне жаңадан енген сөз ретінде қабылданды.^[1]

2001 жылғы маусым айында бірқатар басқа тілдерде: каталан, қытай, нидерланд, эсперанто, франсуз, неміс, иврит, италиян, жапон, португал, орыс, испан және швед тілдеріндегі Уикипедиялар пайда болды. Одан кейін көп уақыт өтпей араб және венгр тілдес Уикипедиялар да келіп жетті.^[2] Қыркүйек айында^[3]поляк тіліндегі Уикипедия да қосылып, Уикипедияны көп тілді етуге шындап кірісе бастады. Жылдың соңында норвег және сербохорват тілдеріндегі Уикипедиялар да пайда болды.

Қазақ тіліндегі Уикипедияның тарихы

Сауда белгілері мен құқықтар

Уикипедия — бірқатар тегін мазмұнды жобаларды іске асыратын коммерциялық емес Уикимедия қорының тіркелген сауда белгісі. Осы жобалардың әрқайсысында сіздің еш тартынбай мақалаларға өзгеріс енгізіп, өзіңіз пайдалы деп көретін мәліметті басқалармен ынгтымақтаса отырып енгізуге толық мүмкіндігіңіз бар.

Уикипедиядағы барлық мәтіндер және бейнелер мен басқа да материалдардың басым бөлігі GNU Free Documentation License (GFDL) бағынады. Егер сіз бір мазмұн қосатын болсаңыз, сол мазмұн сіздің өз иелігіңізде қала береді, ал GFDL лицензиясы сол мазмұнның тегін таратылуына және басқалардың қолдана алуына кепілдік береді. (Бұл туралы көбірек мынадан білуге болады: сақталған хұқықтар туралы ескертпе және мазмұнға байланысты жауапкершіліктен бас тарту.)

Уикипедияға үлес қосушылар

Толық мақалалары: Уикипедия:Уикипедияны кім жазады және Уикипедия:Уикипедияшылар

Ондаған мың тұрақты редакторлар — білікті мамандардан кездейсоқ оқырмандарға дейін — Уикипедияны өңдей алады. Осы арқылы оған орасан зор мөлшерде мәлімет енгізуге болады. Уикипедия мүшелері жоғары сапалы мақалалар жазып, әдептілікті сақтауға көмектесетін бірқатар шаралар ойластырылған. Редакторлар беттерді бақылап, бағдарламашылар кейбір дұрыс емес өзгертулерді қадағалап, түзетіп отыратын бағдарламалар жаза алады. Ерекше өкілеттіліктері бар 1000-нан астам администраторлар редакторлардың мінез-құлқының Уикипедияның ережелеріне және саясаттарына сай болуын қадағалайды. Егер жағдай ортақ пікірге келу арқылы мүлдем шешілмейтіндей болса, онда төрешілер комиссиясы шешім қабылдап, өзгеріс енгізу құқығынан айыра немесе оны шектеуге немесе басқа да шаралар қолдана алады.

Осы сайт Уикимедия қорының меншігі болып табылса да, мақалалардың жазылуына және сайттың күнделікті жұмысына Қор көбінесе араласпайды.

Уикимедия қоры

Басты мақалалар: Уикимедия қоры және Метауики

Уикимедия қоры (Wikimedia Foundation, Inc.) — Құрама Штаттардағы Флорида штатындағы Сейнт Питерсбург қаласында орналасқан коммерциялық емес адамгершілік көмек ұйымы. Ол ұйым 2003 жылы Уикипедия және басқа тетелес жоспарларға заңдық өкілеттік жасау мақсатымен құрылған. Уикипедияға қатысты сауда белгілері мен интеллектуалды меншік құқықтары Уикимедия қорының иелігінде. Оның барлық дерлік қызметтерін Уикипедия жұртшылығының еріктілері атқарады. Оған қоса Уикипедияда жалақы алатын бес қызметкер (екі компьютер бағдарламашысы, бір администратор, демеу қаржы жинауды ұйымдастырушы және атқарушы директор), үш техникалық қызметкер (бағдарламалық және желілік басқару), шамамен 15 маманнан тұратын Кеңесшілер Алқасы және Қамқоршылар] Алқасы. Қордың тармақтары бірнеше елдерде бар, жаңа тармақтар да ұйымдастырып жатыр. Олардың негізгі мақсаттары — өздері орналасқан жерге қатысты анықтауыш мәліметтер, жарияланымдар, демеу жинау және басқа мәселелермен айналысу.

Қор бүкіл жобаның деңгейінде Уикипедияның бүкіл дүние жүзіне қатысты барлық тілдерге және оның тетелес жобаларына қатысты ережелерді және нұсқауларды анықтап, керек болғанынша заңдық және интеллектулдық меншік мәселелер бойынша оларға қолдау көрсету. Ашық қайнарлы Уикипедия бағдарламалық жабдықтауына (Медиауики) керекті өзгерістерді де енгізіп отырады.

Өзінің барша адамдар тегін қолдана алатын анықтамалық материалдар жасап шығару мақсатына сай, Уикимедия қоры Метауики деген бет те ұйымдастырған. Онда барлық жобаларға қатысты барлық мәселелер талқылана алады, баршаға қатысты ережелер қабылданып, incubator жаңа жобалар мен жаңа тілдердегі беттерді бастауға және бастапқы дамытуға қатысты мәселелер қарастырылады. 2007 жылғы тамыз айында Уикипедияның және оған тетелес жоспарлар жұртышылығы тарапынан басталған жоспарлар саны 100 шақты болды.

Уикипедияны ең тиімді қолдану

Уикипедияны зерттеу

Толық мақаласы: Wikipedia:Explore

Уикипедия торабына келушілердің кейбіреулері білім алу үшін, кейбіреулері өз білімімен бөлісу үшін келеді. Тіпті сіз осы бетті оқып отырған кездің өзінде ондаған мақалалар өңделіп, жаңа мақалалар басталып жатыр. Сіз жақында жасалған өзгерістерді жуықтағы өзгерістер деген беттен көре аласыз. Сіз кездейсоқ мақалалардыда көре аласыз. Уикипедиядағы ең жақсы болып саналатын 1500-ден астам мақаланы Уикипедия жұртшылығы басты мақалалар деп белгілеген. Тағы 2500 мақала жақсы мақалалар деп белгіленген. Уикипедияда мақалаларды түрлі тақырыптар бойынша топтастыратын порталдар бар. Экранның сол жағында орналасқан іздеу жәшігін қолданып, өзіңізді қызықтыратын мақалаларды іздей аласыз.

Қаласаңыз, Уикипедияны басқа тілдерде де оқи аласыз. Уикипедия екі жүзден астам тілде ақпарат береді (қараңыз: басқа тілдердегі Уикипедия). Уикипедияға тетелес жобалардың ішінде сөздік, дәйексөздер, кітаптар, оқулықтар және ғылыми анықтамалық қайнарлары және жаңалықтар қызметі бар (қараңыз тетелес жобалар)

Уикипедияда жол табу

Толық мақаласы: Wikipedia:Basic navigation

Wikipedia articles are all linked, or cross-referenced. Wherever you see highlighted text like this, it means there is a link to some relevant article or Wikipedia page with further in-depth information elsewhere if you need it. Holding your mouse over the link will often show you where a link will take you. You are always one click away from more information on any point that has a link attached. There are other links towards the ends of most articles, for other articles of interest, relevant external web sites and pages, reference material, and organized categories of knowledge which you can search and traverse in a loose hierarchy for more information. Some articles may also have links to dictionary definitions, audio-book readings, quotations, the same article in other languages, and further information available on our sister projects. You can add further links if a relevant link is missing, and this is one way to contribute.

Уикипедияны зерттеу құралы ретінде пайдалану

Толық мақалалары: Wikipedia:Researching with Wikipedia және Citing Wikipedia

As a wiki, articles are never complete. They are continually edited and improved over time, and in general this results in an upward trend of quality, and a growing consensus over a fair and balanced representation of information.

Users should be aware that not all articles are of encyclopedic quality from the start, and may contain false or debatable information. Indeed, many articles start their lives as partisan, and it is after a long process of discussion, debate and argument, that they gradually take on a neutral point of view reached through consensus. Others may for a while become caught up in a heavily unbalanced viewpoint which can take some time — months perhaps — to extricate themselves and regain a better balanced consensus. In part, this is because Wikipedia operates an internal resolution process when editors cannot agree on content and approach, and such issues take time to come to the attention of more experienced editors.

The ideal Wikipedia article is balanced, neutral and encyclopedic, containing notable, verifiable knowledge. An increasing number of articles reach this standard over time, and many already have. However, this is a process and can take months or years to be achieved, as each user adds their contribution in turn. Some articles contain statements and claims which have not yet been fully cited. Others will later have entire new sections added. Some information will be considered by later contributors to be insufficiently founded, and may be removed or expounded.

While the overall trend is generally upward, it is important to use Wikipedia carefully if it is intended to be used as a research source, since individual articles will, by their nature, vary in standard and maturity. There are guidelines and information pages designed to help users and researchers do this effectively, and an article that summarizes third-party studies and assessments of the reliability of Wikipedia.

Уикипедияның қағаз энциклопедиялардан айырмашылығы

Main article: Wiki is not paper (on Wikimedia Meta-Wiki)

Wikipedia has advantages over traditional paper encyclopedias. Wikipedia has a very low «publishing» cost for adding or expanding entries and a low environmental impact, since it need never be printed. Also, Wikipedia has wikilinks instead of in-line explanations and it incorporates overview summaries (article introductions) with the extensive detail of a full article. Additionally, the editorial cycle is short. A paper encyclopedia stays the same until the next edition, whereas writers update Wikipedia at every instant, around the clock, ensuring that it stays abreast of the most recent events and scholarship.

Уикипедияның күшті және әлсіз жақтары мен мақалалардың сапасы

Толық мақалалары: Wikipedia:Why Wikipedia is so great және Wikipedia:Why Wikipedia is not so great

Wikipedia's greatest strengths, weaknesses, and differences all arise because it is open to anyone, has a large contributor base, and articles are written by consensus according to editorial guidelines and policies.

• Wikipedia is open to a large contributor base, drawing a large number of editors from diverse backgrounds. This allows Wikipedia to significantly reduce regional and cultural bias found in many other publications, and makes it very difficult for any group to censor and impose bias. A large, diverse editor base also provides access and breadth on subject matter that is otherwise inaccessible or little documented. A large number of editors contributing at any moment also means that Wikipedia can produce excellent encyclopedic articles and resources covering newsworthy events within hours or days of their occurrence. It also means that like any publication, Wikipedia may reflect the cultural, age, socio-economic, and other biases of its contributors. There is no systematic process to make sure that «obviously important» topics are written about, so Wikipedia may contain unexpected oversights and omissions. While most articles may be altered by anyone, in practice editing will be performed by a certain demographic (younger rather than older, male rather than female, rich enough to afford a computer rather than poor, etc) and may, therefore, show some bias. Some topics may not be covered well, whilst others may be covered in great depth.

• Allowing anyone to edit Wikipedia means that it is more easily vandalized or susceptible to unchecked information, which requires removal. While blatant vandalism is usually easily spotted and rapidly corrected, Wikipedia is more subject to subtle viewpoint promotion than a typical reference work. However bias which would be unchallenged in a traditional reference work is likely to be ultimately challenged or considered on Wikipedia. While Wikipedia articles generally attain a good standard after editing, it is important to note that fledgling, or less well monitored, articles may be susceptible to vandalism and insertion of false information. Wikipedia's radical openness also means that any given article may be, at any given moment, in a bad state, such as in the middle of a large edit, or a controversial rewrite. Many contributors do not yet comply fully with key policies, or may add information without citable sources. Wikipedia's open approach tremendously increases the chances that any particular factual error or misleading statement will be relatively promptly corrected. Numerous editors at any given time are monitoring recent changes and edits to articles on their watchlist.

• Wikipedia is written by open and transparent consensus — an approach that has its pros and cons. Censorship or imposing «official» points of view is extremely difficult to achieve and almost always fails after a time. Eventually for most articles, all notable views become fairly described and a neutral point of view reached. In reality, the process of reaching consensus may be long and drawn-out, with articles more fluid or changeable for a long time compared while they find their «neutral approach» that all sides can agree on. Reaching neutrality is occasionally made harder by extreme-viewpoint contributors. Wikipedia operates a full editorial dispute resolution process, that allows time for discussion and resolution in depth, but also permits months-long disagreements before poor quality or biased edits will be removed forcibly.

Studies suggest that Wikipedia is broadly as reliable as Encyclopedia Britannica, with similar error rates on established articles for both major and minor omissions and errors.^[4] There is a tentative consensus, backed by a gradual increase in academic citation as a source, that it provides a good starting point for research, and that articles in general have proven to be reasonably sound. That said, articles and subject areas sometimes suffer from significant omissions, and while misinformation and vandalism are usually corrected quickly, this does not always happen. (See for example this incident in which a person inserted a fake biography linking a prominent journalist to the Kennedy assassinations and Soviet Russia as a joke on a co-worker which went undetected for 4 months, saying afterwards he «didn’t know Уикипедия was used as a serious reference tool.») Therefore, a common conclusion is that it is a valuable resource and provides a good reference point on its subjects.

The MediaWiki software which runs Wikipedia retains a history of all edits and changes, thus information added to Wikipedia never «vanishes», and is never «lost» or deleted. Discussion pages are an important resource on contentious topics. There, serious researchers can often find a wide range of vigorously or thoughtfully advocated viewpoints not present in the consensus article. Like any source, information should be checked. A 2005 editorial by a BBC technology writer comments that these debates are probably symptomatic of new cultural learnings which are happening across all sources of information (including search engines and the media), namely «a better sense of how to evaluate information sources.»^[5]

See also: Reliability of Wikipedia and Wikipedia:Researching with Wikipedia

Жауапкершіліктен бас тарту

Үлгі:Disclaimers

Main article and text of disclaimers: Уикипедия:Disclaimers.
Wikipedia disclaimers apply to all pages on Wikipedia.

Wikipedia, in common with many websites, makes its disclaimers highly visible, a practice which at times has led to commentators citing these in order to support a view that Wikipedia is unreliable. A selection of similar disclaimers from places which are often regarded as reliable (including sources such as Encyclopædia Britannica, Associated Press, and the Oxford English Dictionary) can be read and compared at Non-Wikipedia disclaimers. Wikipedia content advisories can also be found here.

Уикипедияға үлес қосу

Main articles: Contributing to Wikipedia, First steps in editing articles, New contributors' help page

Guide to fixing vandalism: Анықтама:Reverting

Anyone can contribute to Wikipedia by clicking on the Edit this page tab in an article. Before beginning to contribute however, you should check out some handy helping tools such as the tutorial and the policies and guidelines, as well as our welcome page. It is important to realize that in contributing to Wikipedia, users are expected to be civil and neutral, respecting all points of view, and only add verifiable and factual information rather than personal views and opinions. «The five pillars of Wikipedia» cover this approach and are recommended reading before editing. (Vandals are reported via the Administrator Notice Board and may be temporarily blocked from editing Wikipedia.)

Most articles start as stubs, but after many contributions, they can become featured articles. Once you have determined that there is no article on Wikipedia on a topic you are interested in, you may want to request that the article be written (or you could even research the issue and write it yourself). Wikipedia has many on-going projects, focused on specific topic areas or tasks, which help coordinate editing. The hope of any contributor is to provide useful and accurate information to others, and the projects help coordinate efforts.

Уикипедия парақтарына өзгеріс енгізу

Main article, including list of common mark-up shortcuts: Уикипедия:How to edit a page

Wikipedia uses a simple yet powerful page layout to allow editors to concentrate on adding material rather than page design. These include automatic sections and subsections, automatic references and cross-references, image and table inclusion, indented and listed text, links ISBNs and math, as well as usual formatting elements and most world alphabets and common symbols. Most of these have simple formats that are deliberately very easy and intuitive.

Wikipedia has robust version and reversion controls. This means that poor quality edits or vandalism can quickly and easily be reversed or brought up to an appropriate standard by any other editors, so inexperienced editors cannot accidentally do permanent harm if they make a mistake in their editing. As there are many more editors intent upon good quality articles than any other kind, articles that are poorly edited are usually corrected promptly.

Уикипедияның мазмұнына қойылатын талаптар

Толық мақаласы: Wikipedia:Wikipedia in brief

Wikipedia content is intended to be factual, notable, verifiable with external sources, and neutrally presented, with external sources cited.

The appropriate policies and guidelines for these are found at:

1. Уикипедия:What Wikipedia is not summarizes what Wikipedia is, and what it is not.
2. Уикипедия:Neutral point of view Wikipedia's core approach, neutral unbiased article writing.
3. Уикипедия:No original research what is, and is not, valid information.
4. Уикипедия:Verifiability what counts as a verifiable source and how a source can be verified.
5. Уикипедия:Citing sources sources should be cited, and the manner of doing so.

These can be abbreviated to WP:NOT, WP:NPOV, WP:NOR, WP:V, and WP:CITE respectively.

Editorial administration, oversight and management

Толық мақаласы: Wikipedia:Editorial oversight and control

The Wikipedia community is largely self-organising, so that anyone may build a reputation as a competent editor and become involved in any role they may choose, subject to peer approval. Individuals often will choose to become involved in specialised tasks, such as reviewing articles at others' request, watching current edits for vandalism, watching newly created articles for quality control purposes, or similar roles. Editors who find that editorial administrator responsibility would benefit their ability to help the community may ask their peers in the community for agreement to undertake such roles; a structure which enforces meritocracy and communal standards of editorship and conduct. At present around a 75—80% approval rating after enquiry, is considered the requirement for such a role, a standard which tends to ensure a high level of experience, trust and familiarity across a broad front of projects within Wikipedia.

A variety of software assisted systems and automated programs help several hundred editors to watch for problematic edits and editors. An arbitration committee sits at the top of all editorial and editor conduct disputes,^[6] and its members are elected in three regularly rotated tranches by an established enquiry and decision making process in which all regular editors can equally participate.

Handling disputes and abuse

Main articles: Уикипедия:Vandalism, Уикипедия:Dispute resolution, Уикипедия:Consensus, Уикипедия:Sock puppet, Уикипедия:Conflict of interest

Wikipedia has a rich span of methods to handle most abuses which commonly arise, which are well tested and should be relied upon.

• Intentional vandalism can be reported and corrected by anyone.
• Unresolved disputes between editors, whether based upon behavior, editorial approach or validity of content, can be addressed through the talk page of an article, through requesting comments from other editors or through Wikipedia's comprehensive dispute resolution process.
• Abuse of user accounts, such as the creation of Internet sock puppets or solicitation of friends and other parties to enforce a non-neutral viewpoint or inappropriate consensus within a discussion, or to disrupt other Wikipedia processes in an annoying manner, are addressed through the sock puppet policy.

In addition, brand new users (until they have established themselves a bit) may at the start find that their votes are given less weight by editors in some informal polls, in order to prevent abuse of single purpose accounts.

Editorial quality review

As well as systems to catch and control substandard and vandalistic edits, Wikipedia also has a full style and content manual, and a variety of positive systems for continual article review and improvement. Examples of the processes involved include peer review, good article assessment, and featured articles, a rigorous review of articles which are desired to meet the highest standards and showcase Wikipedia's capability to produce high quality work.

In addition, specific types of article or fields often have their own specialized and comprehensive projects, assessment processes (such as biographical article assessment), and expert reviewers within specific subjects. Nominated articles are also frequently the subject of specific focus under projects such as the Neutrality Project or covered under editorial drives by groups such as the Cleanup Taskforce.

Техникалық сипаттамасы

Wikipedia uses MediaWiki software, the open-source program used not only on Wikimedia projects but also on many other third-party websites. The hardware supporting the Wikimedia projects is based on almost 100 servers in various hosting centers around the world. Full descriptions of these servers are available on this meta page. For technical information about Wikipedia, you can check Technical FAQs.

Feedback and questions

Wikipedia itself is run as a communal effort. It is a community project whose end result is an encyclopedia. Feedback about content should, in the first instance, be raised on the discussion pages of those articles. You are invited to be bold and edit the pages yourself to add information or correct mistakes if you are knowledgeable and able to do so.

Жиі қойылатын сұрақтар (ЖҚС)

Толық мақаласы: Wikipedia:FAQ

FAQ index: Index of all Wikipedia FAQ pages

Өз пікір-ұсыныстарыңды білдіру

There is an established escalation and dispute process within Wikipedia, as well as pages designed for raising questions, feedback, suggestions and comments:

• Talk pages — the associated discussion page for discussion of an article or policy's contents. This is usually the first place to go.
• Уикипедия:Vandalism — to report vandalism (you're encouraged to fix vandalism yourself as well as report it)
• Dispute resolution — for disputes which remain unresolved within an article's talk space.
• Village pump — the Wikipedia discussion area, part of the community portal.

See also:

• Bug tracker, for reporting issues with the Wikipedia web site or the MediaWiki software that runs it
• Village pump: proposals page for non-policy suggestions
• Уикипедия:Help desk — Wikipedia's general help desk, if other pages haven't answered your query.

Зерттеу көмектері және соған қатысты сұрақтар

Facilities for help for users researching specific topics can be found at:

• Уикипедия:Requested articles — to suggest or request articles for future.
• Уикипедия:Reference desk — to ask for help with any questions, or in finding specific facts.

Because of the nature of Wikipedia, it's encouraged that people looking for information should try and find it themselves in the first instance. If however you come across valid information missing from Wikipedia, be bold and add it yourself so others can gain from your research too!

Қауым пікір алмасуы

For specific discussion not related to article content or editor conduct, see the Village pump, which covers such subjects as announcements, policy and technical discussion, and information on other specialized portals such as the help, reference and peer review desks. The Community Portal is a centralized place to find things to do, collaborations, and general editing help information, and find out what's going on.

Уикипедияның редакторларымен қалай пікір алмасуға болады

If you need more information, the first place to go is the Анықтама:Contents. To contact individual contributors, leave a message on their talk page. Standard places to ask policy and project-related questions are the village pump, online, and the Wikipedia mailing lists, over e-mail. You can also reach other Wikipedians via IRC and e-mail.

Also, you could try the Wikimedia Foundation meta-wiki, a site for coordinating the various Wikipedia projects and sister projects (and abstract discussions of policy and direction), and there are many different places for submitting bug reports and feature requests.

For a full list of contact options, see Уикипедия:Contact us.

Басқа тілдердегі Уикипедия

Тетелес жобалар

Please note that while other sites may also use MediaWiki software and therefore look similar to Wikipedia, or may have a name that includes 'Wiki-' or '-pedia', or a similar domain name, the only projects which are part of the Wikimedia Foundation are those listed above, even if they claim to be part of it.

Тағы қараңыз

• Уикипедия
• Сіз Уикипедия туралы мына 10 нәрсені білесіз бе?

Түсініктемелер