Циркон
| Zircon | |
|---|---|
 Zircon crystal from Tocantins, Brazil (2×2 cm) |
|
| Негізі | |
| Категориясы | Mineral |
| Химиялық формуласы | zirconium silicate ZrSiO4 |
| Сингониясы | Tetragonal 4/m 2/m 2/m |
| Unit cell | a = 6.607(1) Å, c = 5.982(1) Å; Z=4 |
| Ерекшеліктері | |
| Түсі | Reddish brown, yellow, green, blue, gray, colorless; in thin section, colorless to pale brown |
| Кристал пішіні | tabular to prismatic crystals, irregular grains, massive |
| Сингониясы | Tetragonal Ditetragonal Dipyramidal 4/m 2/m 2/m |
| Twinning | On {101} |
| Үгітіндісі | indistinct, on {110} and {111} |
| Агреттары | Conchoidal to uneven |
| Tenacity | Brittle |
| Моль шкаласы қаттылығы | 7.5 |
| Streak | White |
| Diaphaneity | Transparent to opaque |
| Үлес салмағы | 4.6–4.7 |
| Оптикалық ерекшеліктері | Uniaxial (+) |
| Refractive index | nω = 1.925-1.961 nε = 1.980-2.015, 1.75 when metamict |
| Birefringence | δ = 0.047–0.055 |
| Pleochroism | Weak |
| Fusibility | Infusible |
| Ерігіштігі | Insoluble |
| Қосымша ерекшеліктері | Fluorescent and radioactive, may form pleochroic halos |
| References | [1][2][3][4] |
Циркон (парс. zar — алтын, gun — түс) — силикаттар класына жататын минерал.
Мазмұны |
[өңдеу] Химия формуласы:
Zr2 [SіO],
[өңдеу] Құрамы (%):
ZrO — 67,1, SіO2 — 32,9,
[өңдеу] Қоспалары:
[өңдеу] Физикалық қасиеттер
Тетрагондық сингонияда кристалданады, жеке кристалдары төрт қырлы бипирамидалық призма, минералдық агрегаттары сеппе түріндегі түйірлі, колломорфты масса болады. [SіO4]4 мен Zr4+ төрттік ретті ось бойынша кезектесе орналасады, Zr4+ оттектің 8 ионы қоршаған. Цирконның түсі әр түрлі реңді қоңыр, қызыл сары, сары, сұрғылт, алқызыл, қызыл, жасыл. Ультракүлгін, катод сәулелерінен сарғылт, сары жарық шығарады, алмастай, шыныдай жылтыр; қатт. Моос шкаласы бойынша 7 — 8, тығызд. 4,0 — 5,1 г/см3, балқу температурасы t 2600°C, радиоактивтік қасиеті бар, метамиктік күйге ауысады. Қышқыл, сілтілі тау жыныстары мен олардың пегматиттерінде, альбиттерде, карбонатиттерде, шөгінді, метаморфтық тау жыныстарында, қорымдарда кездеседі.[5]
[өңдеу] Табу тұрған жері
- Норвегия,
- Бразилия,
- АҚШ,
- Шри-Ланка,
- Мадагаскар),
- Ресейдің (Хибин, Орал),
- Қазақстанның титанды-цирконды қорымдарынан табылды.
[өңдеу] Қолданыс
Циркон эмаль, керамика, фарфор, отқа төзімді кірпіш пен шыны өндірісінде, цирконий мен цирконийдің қос тотығын, гафнийді алуға, қорғасындық тәсілмен абс. жасты анықтауда қолданылады. Бояуы қанық, ақаусыз мөлдір Циркон зергерлік істе қолданылады.[6]
[өңдеу] Пайдаланған әдебиет
- ↑ Handbook of Mineralogy
- ↑ Mindat
- ↑ Webmineral
- ↑ Hurlbut, Cornelius S.; Klein, Cornelis, 1985, Manual of Mineralogy, 20th ed., ISBN 0-471-80580-7
- ↑ "Қазақ Энциклопедиясы", 18 том
- ↑ Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Қ 17 Геология/Жалпы редакциясын басқарған — түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А.Қ.Құсайышов — Алматы: "Мектеп" баспасы" ЖАҚ , 2003. — 248 бет. ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2
 |
Бұл мақаланы Уикипедия сапа талаптарына лайықты болуы үшін уикилендіру қажет. |
