Шаһиншаһ

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Иранның соңғы шаһиншаһы — Мұхаммед Реза Пехлеви

Шаһиншаһ немесе шаһаншаһ (парсыша: شاهنشاه‎ ‎, «патшалардың патшасы» мағынасын береді) — ежелгі парсы (Ахемен әулеті мидиялықтардан алған), одан кейін ирандық патшалардың атағы.

Бұл атақ алғашқы рет Иранды билеп отырған Сасани әулетімен қабылданған, бірақ ол Ахемен әулетінің кезеңіндегі атақ «xšāyaθiya xšāyaθiyānām»-дан бастау алған. Сондықтан бірінші шаһиншаһ деп Ұлы Кирді атайды. Бұл атақ үзілістермен 2500 жыл бойы қолданыста болған. Соңғы шаһиншаһ Мұхаммед Реза Пехлеви 1979 жылы болған Иран ислам революциясының кезінде тақтан тайдырылды. Оның ұлы Реза Кир Пехлеви иран монархисттерімен заңды шаһиншаһ саналады.

Шаһиншаһқа ұқсас «Basileos Basileon» атағын Византиялық император Ираклий Сасанилерді жеңгеннен кейін алған.

Ахеменилерден кейін шаһиншаһ атағын алған әулеттер[өңдеу]

Әулет Мемлекет Билік жылдары
Сасани әулеті Эраншахр 226—651
Бағратилер әулеті Bagratuni flag.svg Ания патшалығы (Армения) 921—1045
Буилер әулеті Ирак пен Иран 978—1055
Селжұқ әулеті Ирак пен Иран 1037—1152
Сефеви әулеті Flag of Persia 1665.svg Иран 1501—1794
Хотаки әулеті Иран 1722—1729
Афшари әулеті Nader Shah Flag.svg Иран 1736—1795
Зендтер Zand Dynasty flag.svg Иран 1782—1794
Mohammad Shah Qajar Flag.svg Қажарлар әулеті State Flag of Iran (1924).svg Ұлық Иран мемлекеті 1796—1925[1]
Imperial Standard of the Shahanshah of Iran.svg Пехлеви әулеті State flag of Iran 1964-1980.svg Иран Шаһаншаһ мемлекеті 1925—1979

Дереккөздер[өңдеу]

  1. 1943 жылға дейін таласты