Шванн Теодор
Шванн Теодор (7.12.1810, Нейс қаласы, Ирландия — 14.1.1882, Кельн қаласы, Германия) — неміс физиологы, гистологы, клетка теориясының негізін салушы. 1833 ж. Бонн ун-тінің мед. факультетін бітіргеннен кейін Берлин университетінің анатомиялық мұражайында ассистент (1834 — 1939), Бельгияның Лувен (1839 — 1948) және Льеж ун-терінде (1848 — 1978) проффессоры болды. Шванн құс жұмыртқасының дамуына оттектің әсерін, шіру процесін, ашу процесі кезінде ашытқы саңырауқұлақтарының рөлін зерттеді. 1836 ж. қарын сөлінің құрамындағы пепсин ферментін ашты. Ол артерия қан тамырларының көлденең жолақты бұлшықет талшықтарының жиырылуын, жүйке талшықтарының қайтадан қалпына келуін (регенерация) тәжірибе жүзінде дәлелдеді. 1838 жылы ашқан жүйке талшығын қоршап тұратын ерекше қабықты өзінің құрметіне шванн клеткасы деп атаған. Шванның 1839 ж. шыққан “Өсімдіктердің және жануарлардың құрылымы мен өсуіндегі сәйкестіктер туралы микроскопиялық зерттеулер” атты іргелі еңбегінде клетка теориясының негізгі қағидаларын тұжырымдады:
- өсімдіктер мен жануарлардың құрылысы ұқсас;
- барлық организмдердің құрылымының негізінде клетка жатыр;
- жаңа клеткалардың түзілуі — өсімдіктердің және жануарлардың өсуі мен дамуының негізгі шарты;
- клетка — ең қарапайым бірлік;
- организм — оны түзетін барлық клеткалардың біртұтас жиынтығы болып табылады.
Шванн Бельгия корольдігі ҒА-ның (1841), Лондон корольдік қоғамының (1879) және Париж ҒА-ның (1879) толық мүшесі болып сайланған.
Сілтемелер [өңдеу]
- Қазақ Энциклопедиясы, 9 том.
 |
Бұл мақаланы Уикипедия сапа талаптарына лайықты болуы үшін уикилендіру қажет.
Мақаланы безендіру нұсқаулығына сәйкес көркемдеңіз.
|
