Шредингер Эрвин

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Erwin Schrödinger

Туылды Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger
тамыздың 12 (1887—08—12) (126 жас)
Erdberg, Vienna, Austria-Hungary
Қайтыс болды 1961 ж. қаңтардың 4 (73 жаста)
Vienna, Austria
Азаматтығы Austria, Germany, Ireland
Ұлты Austrian, later Irish
Зерттеу салалары Physics
Интитуттары

University of Breslau
University of Zürich
Humboldt University of Berlin

University of Oxford
University of Graz
Dublin Institute for Advanced Studies
Ghent University
Alma mater University of Vienna
Докторлық жетекшісі Friedrich Hasenöhrl
Other academic advisors Franz S. Exner
Friedrich Hasenöhrl
Notable students Linus Pauling
Felix Bloch
Brendan Scaife
Еңбегі үшін әйгілі Schrödinger equation
Schrödinger's cat
Schrödinger method
Schrödinger functional
Schrödinger picture
Schrödinger-Newton equations
Schrödinger field
Rayleigh-Schrödinger perturbation
Schrödinger logics
Cat state
Негізгі марапаттары Nobel Prize in Physics (1933)
Жұбайы Annemarie Bertel (1920-1965)
Қолы
Эрвин Шредингердi 1933 жылда

Шредингер Эрвин (12.8. 1887, Вена – 4.1.1961, сонда) – Австрияның көрнекті физик-теоретигі, кванттық механиканың негізін салушылардың бірі. Вена ун-тін бітірген соң, сонда 1914 жылдан бастап сабақ берді. 1920 жылдан Штутгарттағы жоғары тех. мектептің, 1921 жылдан Цюрихтегі және Бреславльдегі (қазіргі Вроцлав), 1927 жылдан Берлиндегі ун-ттердің проф. Өкімет басына ұлтшылдардың келуіне байланысты Германиядан кетіп қалды. 1933 – 35 жылы Оксфордтағы (Англия), 1936 – 38 жылы Грацтағы (Австрия), 1938 – 39 жылы Генттегі (Бельгия), 1940 жылы Дублиндегі (Ирландия), 1955 жылы Венадағы (Австрия) ун-ттердің проф. болды. Шредингердің алғашқы жұмыстары түстердің матем. теориясына арналған (1920), Колометрияның қазіргі теориясы Шредингердің осы жұмысына негізделген. Дегенмен Шредингердің аса маңызды ғыл. еңбегі толқындық механиканы (басқаша айтқанда, релятивистік емес кванттық механиканы) жасау (1925 – 26) болды. Бұл теорияны жасауда ол Л. де Бройльдің идеясына сүйенді. Кванттық механика жарықтың толқындық және корпускулалық табиғатының арасында болып келген қарама-қайшылықты шешіп берді. Шредингер өзінің атымен аталатын әйгілі Шредингер теңдеуін қорытып шығарды. Бұл теңдеу қазіргі атом теориясында маңызды рөл атқарады. Шредингер толқындық механика мен матрицалық формадағы кванттық механика (В.Гейберг, Н.Бор және П.Иордан жасаған) арасында формалды байланыс барлығын көрсете келіп, олардың физикалық тұрғыдан өзара эквивалентті екендігін дәлелдеді. Ол толқындық механика мәселесін Штарк құбылысының теориясына да қолданды. Кейінгі жылдары термодинамикамен, жалпы салыстырмалық теориясымен, т.б. айналысты. Шредингер – көптеген елдердің ғыл. мекемелерінің, соның ішінде 1934 жылдан КСРО ҒА-ның да құрметті мүшесі. Нобель сыйл-н алған (1933).

Сурет:Schroedinger-grave.jpg
Эрвин жерленген орны

Пайдаланылған әдебиеттер[өңдеу]

  • Қазақ энциклопедиясы,8 том
  • Статистическая термодинамика, пер. с англ., М., 1948; Новые пути в физике, Ст. и речи, пер с англ., М.,1971; Что такое жизнь? С точки зрения физика, 2 изд., пер. с англ., М., 1972.