Шуманн, Роберт

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Роберт Шуманн 1850 жылы

Шуман (Schumann) Роберт Александер (8.6.1810, Цвиккау – 29.7.1856, Бонн қаласының маңындағы Эндених; Бонн қаласында жерленді) – неміс композиторы әрі музыка жазушысы. 19 ғ-дағы романтизмнің жарқын өкілі. Кітап баспагерінің отбасында туған Шуман жастайынан жан-жақты шығарм. еңбекке өте бейім болып өсті. Жеті жасынан музыка шығарып, он үш жасында пианиношы ретінде концерт берген. Алғашында педагог және органшы И.Кунчтың шәкірті болған ол 1828 жылы Лейпциг ун-тінде заңгерлік мамандығы бойынша оқи жүріп, Ф.Вик (фортепьяно) пен Г.Дорннан (музыка теориясы) дәріс алды. Ол 1834 жылдан Лейпциг қаласында “Жаңа музыкалық журнал” шығарды; оның негізгі авторы әрі редакторы ретінде көп еңбектеніп, ілгерішіл идеяны алға тартты. 1840 жылы Иен ун-тінің құрметті филос. докт. болды. 1843 жылы Лейпциг консерваториясында (сол жылдан фортепьяно мен композиция проф.) педогогиялық қызметпен айналысты. 1844 жылдан Дрезден қаласында, 1850 жылдан Дюссельдорф қаласында тұрып, хор ұжымдарына, симфониялық оркестрге жетекшілік еткен.

Шуманн музыкалық бөлмесі
Шуманның 1810 жылы туылған үйі

Ол концерттер, камералық-аспаптық шығармалар, фортепьяноға арналған 3 соната (1835, 1835 – 38, 1836), фантазиялар (“Көбелектер”, 1831; “Карнавал”, 1935; “Крейслериана”, 1938), фортепьяно (“Симфониялық этюдтер”, 1834; “Карнавал”, 1835; “Фантастикалық үзінділер”, 1837), хорлар мен әндер (“Ақын махаббаты”, “Әйелдің өмірі мен махаббаты”, 1840), 4 симфония (1841, 1846, 1850, 1851), фортепьяно мен оркестрге арналған концерт (1841 – 45), ішекті аспаптарға арналған үш квартет (1842), оратория (“Пейіш пен Пері”, 1843), 1 опера (“Геновева”, 1848; 1850 жылы қойылған), Джылы Байронның “Манфред” атты драм. поэмасына музыка (1848 – 49), хорға арналған шығармалар, т.б. жазды. Жаңашыл-музыкашы фортепьянолық циклдердің жаңа түрлерін шығарып, неміс романс жанрының дамуында жаңа кезең туғызды. Композитордың Г.Гейне, А.Шамиссо, И.В. Гете, Ф.Рюккерт, т.б. сөзіне жазылған әндер (романстар) топтамасында адамның сезім күйлері музыка тілінде шеберлікпен бейнеленді. Шуман вокалдық өнерде лирик. әннің шуберттік түрін ілгері дамытты. Шуманның музыкасын туралы жазған еңбектерінің де музыкатану тарихында маңызы зор. Сыншы ретінде ол музыкадағы тоғышарлық пен топастықты, өресіздік пен өрескелдікті өткір сын тезіне алып, 19 ғ-дағы прогресшіл композиторлар Г.Берлиоз, Ф.Шопен, Ф.Шуберт, т.б. шығармасын насихаттады. Ф.Мендельсон, Г.Берлиоз, Ф.Лист, А.Г. Рубинштейн, П.И. Чайковский, А.К. Глазунов, С.В. Рахманинов, т.б. сынды композиторлар Шуманның музыка шығарм-н жоғары бағалады. Қазақстанның музыка ұжымдары ( мысалы , хор капелласы) мен жеке орындаушылары ( мысалы , пианиношы Г.Қадырбекова, т.б.) репертуарынан Шуманның шығармалары елеулі орын алған. Шуман – неміс пен австрия музыка романтизмінің демокругі және реалистік дәстүрлерін дамытқан 19 ғ-дағы романтик. өнердің аса көрнекті өкілі болды.

Жас Роберт Шуманн

Дереккөздер[өңдеу]

  • «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
  • О музыке и музыкантах, т. 1 – 2, М., 1975 – 78.
  • Стасов В., Лист, Шуман и Берлиоз в России, М., 1954; Житомирский Д., Роберт Шуман. Очерк жизни и творчества, М., 1964.