Шытыр

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Шытыр
Miyama-kinpouge.jpg
Ғылыми топтастыруы
Дүниесі: Өсімдіктер
Тұқымдасы: Сарғалдақтар тұқымдасы
Түрі: Ranunculus аcris
Екі-есімді атауы
Ranunculus аcris
L.

Шытыр (лат. Ranunculus аcris)- сарғалдақтар тұқымдасына жататын, көп жылдық, шөп тектес өсімдік. 100-ге жуық түрі бар[1].

Сипаты[өңдеу]

  • Биіктігі 70 см-ге дейін жетеді.
  • Сабақтары қысқа және тығыз түк басқан сайлары бар.
  • Тамырлары түзу және қысқа көптеген ұсақ қосымша тамырлары бар.
  • Жапырақтарының сағақтары ұзын, бес бөлік жапырақшалардан тұрады. Жапырақшалардың әрқайсысы бірнеше бөлшектерге бөлініп тілімделген. Олардың сағақтары өсімдіктің сабағын жарым жартылай қоршай орналасқан.
  • Гүлдері алтындай сары. Гүл сабақтарының да ұзына бойына созылған сайлары бар. Гүл тостағаншасының 5 түкті қалақшалары бар.
  • Жемісі шар тәрізді көптеген жаңғақшалардан тұрады. Мамыр айынан бастап бүкіл жаз бойы гүлдейді. Өсімідік бірінші рет 6 жылдығында гүлдейді.

Шытыр арамшөп тәрізді бақшаларда, егістік жерлерде, шабындықтарда және батпақты жерлердің шеттерінде, өзендер мен көлдердің жағаларында да көп кездеседі.

Емдік қасиеті[өңдеу]

Сақтық шарасы[өңдеу]

Шытыр жалпы улы өсімдіктердің қатарына жатады, сондықтан онымен емдеуді тек қана дәрігердің байқауымен жүргізген дұрыс. Шытыр шөбі денеге тисе дереу қызартып, қышытады. Кейде оның тиген жері ісініп күлдірейді, іріңдеп кетуі де мүмкін. Ішке кетсе асқазан жолдарын тітіркендіреді, уландырады. Кісінің басы айналады, дене қуаты азайып, әлсірейді, қан тамырының соғуы жиілейді, кейде адам талып та қалады. Жайылымдарда осы өсімдікті жеген малдардың уланатын жағдайлары да жиі кездеседі.

Тағы қараңыз[өңдеу]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақстанның дәрілік өсімдіктері. Іскендіров Әбіш. Алматы "Қазақстан" 1982, 188 бет.