Эйяфьядлайокюдль

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Эйяфьядлайокюдль
исл. Eyjafjallajökull
Eyjafjallajökull glacier in Iceland 2005 1.JPG
Координаттары: Координаттар: 63°37′00″ с. е. 19°36′00″ б. б. / 63.616667° с. е. 19.6° б. б. (G) (O)63°37′00″ с. е. 19°36′00″ б. б. / 63.616667° с. е. 19.6° б. б. (G) (O)
Эйяфьядлайокюдль (Исландия)
Blue Fire.svg
Эйяфьядлайокюдль
Орналасуы Исландия
Аумағы шамамен 100 км²
Эйяфьядлайёкюдль
EyjafjallajökullSkógar.JPG
Координаттар: Координаттар: 63°37′00″ с. е. 19°36′00″ б. б. / 63.616667° с. е. 19.6° б. б. (G) (O) (Я)63°37′00″ с. е. 19°36′00″ б. б. / 63.616667° с. е. 19.6° б. б. (G) (O) (Я)  (T)
Орналасуы

Исландия

Жанартау пішіні

Стратожанартау

Кратер диаметрі

3—4 мың м

Соңғы атқылауы

20 наурыз - маусым айының соңы, 2010 жыл

Биіктігі

1666 м

Эйяфьядлайёкюдль (Исландия)
Montanya.svg
Эйяфьядлайёкюдль

Эйяфьядлайокюдль (немесе Эйяфьядлайокудль исл. Eyjafjallajökull) — Исландиядағы алтыншы ең ірі мұздығы. Исландияның астанасы Рейкьявик қаласынан шығысқа қарай 125 км (77 миль) қашықтықта орналасқан. Осы мұздықтың астында (және көршілес Мюрдальсйокудль мұздығы бөлігінің астында) жалқы есімсіз, баспасөзде жай Эйяфьядлайокюдль деп аталынатын, конустық пішінді жанартау орналасқан.

Шыңның биіктігі 1666 метр, мұздық аумағы шамамен 100 км². Жанартау кратерінің диаметраі 3—4 км (2010 жылға дейін мұздықтармен жабулы болған). Жанартауды қалқан тәрізділерге жатқызады.

Ең жақын ауыл Скоугар, мұздықтың оңтүстік аяқтауында орналасқан. Скоугафосс танымал сарқырамасы орналасқан мұздықтан, өз бастауын Скоугау (исл. Skógá) өзені алады.

Тарихы[өңдеу]

Шамамен екі жүз жылдай жанартауды ұйықтап жатқан деп санаған. 1821 жылдың 19 желтоқсанынан бастап 1823 жылдың 1 қаңтарына дейін, бір жыл бойы атқылаған. Жанартаудың атқылауы нәтижесінде Эйяфьядлайокюдль мұздығы апатты күйге ұшырады. Атқылау күші VEI шкаласы бойынша — 2 баллды құрады, тефра көлемі — 4×106 м³.

Жанартаудың соңғы атқылауы жергілікті уақыт бойынша сағат 22:30 және 23:30 аралығында, 2010 жылдың 20 наурызында басталды. Нәтижесінде мұздықтың шығыс бөлігінде шамамен ұзындығы 0,5 км-ге дейін жететін сынық пайда болды. Күлдің үлкен көлемді атылуы туралы деректер тіркелмеген.

2010 жылдың 14 сәуірінде жанартау күлінің үлкен көлемді атылуы күшейді, бұл мәселе Еуропаның бірқатар елдерінің 2010 жылдың 16 сәуір — 20 сәуір күндері аралығында әуе кеңістігінің жабылуына себеп болды.

Жанартау атқылауының қарқындылығы VEI шкаласы бойынша — 4 балл[1].

Атауы[өңдеу]

Исланд тіліндегі Eyjafjallajökull сөзінің аудармасы — аралды таулардың мұздығы дегенді білдіреді. Атауы келесі үш сөзден құрылған:

Американдық лингвисттердің зерттеуі бойынша, мұздықтың атауын Жердің тек қана 0,005 % тұрғындары айта алады. Исланддық әнші Элиза Гейрсдоттир Ньюман «Эйяфьядлайёкюдль» сөзін жаттауға көмектесетін өлеңді шығарды.

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Erica R. Hendry «What We Know From the Icelandic Volcano ».  (ағыл.)

Сыртқы сілтемелер[өңдеу]

Ортаққорда бұған қатысты медиа санаты бар: Eyjafjallajökull
Фотосуреттері
Видео
Аудио
Геологиялық мақалалар
Болжамдар
Maps