Экологиялық Тепе-Теңдік

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Экологиялық Тепе-Теңдік – кез келген табиғи қауымдастықтағы тірі организмдердің түрлік құрамының, олардың санының, өнімділігінің, кеңістікте таралуының біршама тұрақтылығы. Сондай-ақ Экологиялық тепе-теңдікке маусымдық өзгерістердің, заттектердің биоталық айналымдарының, т.б. биологиялық процестердің тұрақтылығы да жатады. Экологиялық тепе-теңдіктің негізі заттектердің биоталық айналымының тұрақтылығы мен мүмкіндігінше тұйықталғандығы болып табылады. Оның әрбір нақты экожүйеде организмдердің түрімен, құрамымен, санымен және олардың метаболизм типімен байланысты өз ерекшеліктері болады. Бұл жағдайда автотрофты және гетеротрофты организмдердің арақатынасының, сондай-ақ организмдердің бір-біріне және тіршілік ортасына тән сипатты бейімделуінің шешуші маңызы бар. Бұл факторлардың эволюция процесінде қалыптасқан жиынтығы экожүйелердің тұрақтылығын немесе олардың гомеостазын қамтамасыз етеді. Экожүйелердің орнықтылығы өлшеміне көбінесе олардың түрлік әр алуандылығы алынады. Ол неғұрлым жоғары болса Экологиялық тепе-теңдік соғұрлым сенімді сақталады. Қоршаған орта жағдайларының осы экожүйе үшін дағдылы шектен шығып кеткен ауытқулары кезінде Экологиялық тепе-теңдік. бұзылып, бір түрлер санының азаюына және екінші бір түрлердің күрт көбеюіне әкеледі. Сонымен қатар, организмдердің табиғи қауымдастықтары әр түрлі зақымдаушы әсерлерге қарсы тұра алады және қалыпты жағдайлар қайта орнына келгенде, белгілі бір тұрақтылық орнайды (қара Экологиялық тұрақтылық). Қо-лайсыз жағдай болған кезде белгілі бір түрдің тығыздығы азаяды, бірақ қолайлы жағдай туғанда өніп-өсу тез дамып, тығыздық қалпына келеді. Экологиялық тепе-теңдіктің болуы осы экожүйенің қалыптасуы мен дамуы процестерімен өзара тығыз байланысты. Экологиялық тепе-теңдік бұзылғанда, әр түрлі биоталық факторлар ғана өзгеріп қоймайды, сонымен қатар атмосфераның газ құрамының, гидрол. режимнің ауытқуы, қоршаған ортаның ғаламдық ластануы, т.б. өзгерістер туады. Экологиялық Тепе-Теңдікті әбден зерттеп білмейінше, табиғатты дұрыс пайдалану, шаруашылықты болжау және табиғи ортаны адам тіршілігі үшін сақтау мүмкін емес.

Пайдаланған әдебиеттер[өңдеу]

Қазақ ұлттық энциклопедиясы, 10 том